22η ΔΕΒΘ: Το διεθνές ραντεβού του βιβλίου με τις πιο ανήσυχες φωνές

Για τέσσερις μέρες (7 – 10 Μαΐου), η καρδιά του βιβλίου, της εκδοτικής βιομηχανίας αλλά και της φιλαναγνωσίας θα «χτυπά» στην Θεσσαλονίκη. Ο λόγος για την 22η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, η οποία θα συγκεντρώσει 318 εκθέτες και περισσότερες από 330 εκδηλώσεις στο εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ-HELEXPO, με ένα πλούσιο πρόγραμμα λογοτεχνικών συναντήσεων, ομιλιών αλλά εκδηλώσεων για παιδιά.

Μια χαρτογράφηση της σύγχρονης γραφής

Ο Najwan Darwish φτάνει στη Θεσσαλονίκη σε μια συγκυρία όπου η ποίηση από τη Μέση Ανατολή διαβάζεται αλλιώς στην Ευρώπη. Δίπλα του, η Athena Farrokhzad και ο Víctor Rodríguez Núñez κινούνται σε δύο εντελώς διαφορετικά αλλά εξίσου πολιτικά πεδία γραφής.

Ο Sandrone Dazieri, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής αστυνομικής λογοτεχνίας, έρχεται στη Θεσσαλονίκη, καλεσμένος του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών. Συγγραφέας, σεναριογράφος και δημοσιογράφος, έχει γνωρίσει διεθνή επιτυχία με την τριλογία «Colomba Caselli», με πρώτο τίτλο το «Σκότωσε τον Πατέρα», ενώ ως σεναριογράφος και headwriter έχει επιμεληθεί αρκετές εξαιρετικά επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές.

Προσκεκλημένος του Ινστιτούτου Γκαίτε και του Ιδρύματος Heinrich Böll Θεσσαλονίκης, ο Valentin Groebner θα μας ταξιδεψει σε τόπους όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει παγώσει και εξερευνά πώς γεννήθηκε ο «τουρισμός της Ιστορίας». Ο Dominic Amerena, από την άλλη, εκπροσωπεί μια νέα αγγλόφωνη γενιά που δοκιμάζει τα όρια του μυθιστορήματος.

Από τον Γεωργιανό Dato Magradze, με μια διαδρομή που φτάνει μέχρι υποψηφιότητα για Νόμπελ, μέχρι τον Virgjil Muçi που φέρνει την αλβανική λογοτεχνία σε ένα πιο εξωστρεφές πεδίο, και την Kaouther Adimi, η οποία επανέρχεται στην ιστορία της Αλγερίας μέσα από τη μυθοπλασία, το μόνο βέβαιο είναι ότι φετινή ΔΕΒΘ θα αναδείξει τον λογοτεχνικό πλούτο χωρών και γλωσσών που ίσως να μην έχουν βρει ακόμη το αναγνωστικό κοινό του τους αξίζει.

Στο ίδιο πρόγραμμα, η Urszula Honek, ήδη ενταγμένη σε διεθνείς λίστες βραβείων, συνομιλεί έμμεσα με ποιητές όπως ο Haukur Ingvarsson ή η Tere Irastortza Garmendia — φωνές που προέρχονται από μικρότερες γλωσσικές αγορές αλλά αποκτούν σταθερά διεθνή ορατότητα.

Ο Ισλανδός ποιητής, συγγραφέας και κριτικός Ingvarsson, με έντονη παρουσία στη σύγχρονη λογοτεχνική σκηνή της Ισλανδίας, έχει εκδώσει ποιητικές συλλογές και μυθιστόρημα, ενώ το έργο του συνδυάζει φιλοσοφικές αναφορές, γλωσσικό πειραματισμό και θέματα ταυτότητας και πολιτισμικής μνήμης. Δραστηριοποιείται και ως εκδότης/επιμελητής, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση νεότερων λογοτεχνικών φωνών στη χώρα του και θα συμμετάσχει σε εκδήλωση, με θέμα «Όψεις της σκανδιναβικής & Βόρειων Χωρών ποίησης».

Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη «σοβαρή» λογοτεχνία. Ονόματα όπως ο Carsten Henn, ο Leif Randt και η Ursula Poznanski δείχνουν τη συνειδητή διεύρυνση προς αναγνωστικά κοινά που κινούνται ανάμεσα στη λογοτεχνία και την ποπ κουλτούρα

Ακόμη, ο Σλοβένος συγγραφέας του βιβλίου «Διαβάζω άρα Υπάρχω» και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λιουμπλιάνα Miha Kovač  θα δώσει ομιλία για την αξία της φιλαναγνωσίας στην ψηφιακή εποχή, στην οποία οι αναγνώστες συχνά αμφιβάλλουν για το αν έχει νόημα στις μέρες μας η ανάγνωση βιβλίων. Ο συγγραφέας δείχνει πώς εκτός από το να απολαμβάνουν το περιεχόμενο ενός βιβλίου, οι αναγνώστες επωφελούνται και από μία ποικιλία εξωτερικών παραγόντων της μακροχρόνιας ανάγνωσης, οφέλη που δεν συναντά κανείς όταν χρησιμοποιεί τις οθόνες.

Η ποιήτρια Marija Dejanović από την Κροατία, η πολιτιστική διαχειρίστρια, μεταφράστρια και επιμελήτρια Alexandra Büchler από την Ουαλία και ο ποιητής Ondřej Lipár από την Τσεχία θα συγκρίνουν τις εθνικές πολιτικές διαφορετικών χωρών σχετικά με τους συγγραφείς και θα συζητήσουν πώς μπορούν να μάθουν από την εμπειρία του άλλου σε μια συζήτηση του Δικτύου Συγγραφέων.

Η Βουλγαρία στο επίκεντρο

Με διεθνείς διακρίσεις όπως το Booker του Georgi Gospodinov και αυξανόμενο αριθμό μεταφράσεων, η βουλγαρική λογοτεχνία εμφανίζεται δυναμικά να συγκεντρώνει το ενδιαφέρον μεταφραστών, εκδοτών και αναγνωστών όλο και περισσότερων χωρών, διεκδικώντας την θέση της με αξιώσεις στο διεθνές εκδοτικό στερέωμα. Στην Θεσσαλονίκη θα έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε από κοντά συγγραφείς όπως η Elena Alexieva και η Iana Boukova.

Η Elena Alexieva είναι ποιήτρια και θεατρική συγγραφέας. Το έργο της κινείται ανάμεσα στη μυθοπλασία και την κοινωνική παρατήρηση, με έμφαση στην ανθρώπινη ψυχολογία και τις υπαρξιακές σχέσεις. Έχει τιμηθεί με σημαντικά βραβεία στη Βουλγαρία και έργα της έχουν μεταφραστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές γλώσσες.

Η Βουλγάρα ποιήτρια, πεζογράφος και μεταφράστρια Iana Boukova έχει έντονη διεθνή παρουσία. Η γραφή της χαρακτηρίζεται από διακειμενικότητα, ειρωνεία και πειραματισμό με τη μορφή, ενώ συχνά αντλεί από την αρχαιότητα και τη λογοτεχνική παράδοση. Έχει μεταφράσει σημαντικά έργα (κυρίως από τα αρχαία ελληνικά) και τα βιβλία της έχουν κυκλοφορήσει σε διάφορες γλώσσες.

Το παρασκήνιο: δικαιώματα, αλγόριθμοι και αγορές

Πίσω από τις παρουσιάσεις βιβλίων, εξελίσσεται μια δεύτερη, λιγότερο ορατή αλλά κρίσιμη διαδικασία: η αναδιάταξη της εκδοτικής βιομηχανίας.

Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει με την παρουσίαση της ελληνικής εκδοτικής βιομηχανίας και των πολιτικών του ΕΛΙΒΙΠ: GreekLit, ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, 1η Διεθνής Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στην Πάτρα, Διεθνείς εκθέσεις, από τον Νίκο Μπακουνάκη, Πρόεδρο του ΕΛΙΒΙΠ και τον Παναγιώτη Κάπο, Δρ Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Αντιπρόεδρο του ΕΛΙΒΙΠ.

Η τιμώμενη χώρα Βουλγαρία κάνει μια επισκόπηση της εκδοτικής της αγοράς με τις/τους Gergana Pancheva, Λογοτεχνική πράκτορα, διευθύντρια, Sofia Literary Agency και Svetlozar Zhelev, Διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου της Βουλγαρίας.

Το διεθνές επαγγελματικό πρόγραμμα συγκεντρώνει εκδότες και λογοτεχνικούς πράκτορες από μεγάλους οίκους, όπως οι Penguin Random House, Gallimard και Grupo Planeta, και επικεντρώνεται σε ζητήματα όπως: • η αγορά και πώληση δικαιωμάτων • οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφή και την έκδοση • η άνοδος του ισπανόφωνου εκδοτικού μοντέλου —η εκδοτική ανάπτυξη που στηρίζεται σε μια γλώσσα με παγκόσμιο κοινό • η επίδραση του BookTok στις πωλήσεις και στις αναγνωστικές τάσεις Στο ίδιο πλαίσιο τίθενται και ερωτήματα για τη ρύθμιση της ΤΝ, την πνευματική ιδιοκτησία και τα όρια της ελευθερίας έκφρασης σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει ταχύτατα.

Η φιλαναγνωσία ως πολιτική πράξη

Το ερώτημα που επανέρχεται ως διαρκές στοίχημα είναι απλό: πώς δημιουργείται αναγνωστικό κοινό σε μια εποχή όπου το βιβλίο ανταγωνίζεται πολλαπλές μορφές περιεχομένου;

Το θέμα «Γενιά Αναγνωστών / Δημιουργοί Βιβλίων» συνδέεται με το Έτος Φιλαναγνωσίας 2026-27 και μετατρέπει την έκθεση σε πλατφόρμα δοκιμής πολιτικών: από την πρόσβαση των παιδιών στο βιβλίο, εργαστήρια για βρέφη, δράσεις για μαθητές, αλλά και συζητήσεις για τις συνθήκες λειτουργίας μικρών εκδοτών και βιβλιοπωλείων μέχρι τη φορολογία και το ενεργειακό κόστος.

Το ΕΛΙΒΙΠ σε συνεργασία με το ελληνικό τμήμα της ΙΒΒΥ – Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου έχει ετοιμάσει τη μεγάλη εικαστική έκθεση «Η Βιβλιοθήκη των Ηρώων: Ex Libris από τη Λογοτεχνία της Φαντασίας» με Έλληνες εικονογράφους να εμπνέονται από ήρωες της παιδικής, νεανικής και κλασικής λογοτεχνίας και να δημιουργούν εικαστικά για φανταστικές σφραγίδες Ex Libris. Παράλληλα, θα διεξαχθεί Μαθητική έκθεση: Μετά από ανοιχτό κάλεσμα, μαθητές από διαφορετικά ηλικιακά πεδία εμπνέονται από τους αγαπημένους τους ήρωες της παιδικής, νεανικής και κλασικής λογοτεχνίας και δημιουργούν εικαστικά για τις δικές τους φανταστικές σφραγίδες Ex Libris. Συμμετέχουν τα σχολεία: 3^ο Νηπιαγωγείο Θεσσαλονίκης, 26^ο Νηπιαγωγείο Θεσσαλονίκης, 1^ο Δημοτικό Ωραιοκάστρου, Εκπαιδευτήρια Μαντουλίδη, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαμαρί.

INFO

περίπτερα 12, 13, 14 και 15 ΔΕΘ-HELEXPO 7–10 Μαΐου 2026 Συμμετοχές & αριθμοί: • 318 εκθέτες • 330 εκδηλώσεις για ενήλικες • 106 εκδηλώσεις για παιδιά & εφήβους • 25 ξένοι συγγραφείς • 40 επαγγελματίες του βιβλίου στο fellowship programme Τιμώμενη χώρα: Βουλγαρία Κεντρικές θεματικές: • Διεθνείς αγορές & δικαιώματα • Τεχνητή Νοημοσύνη και εκδόσεις • BookTok & αναγνωστικές τάσεις • Μετάφραση και «μικρές» γλώσσες

Η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) σε συνεργασία με τη ΔΕΘ–HELEXPO, τους Έλληνες εκδότες και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, στο πλαίσιο του ΠΕΠ Κεντρικής Μακεδονίας 2021-2027. Η ΔΕΒΘ είναι μέλος του Φόρουμ Διεθνών Εκθέσεων Βιβλίου και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκθέσεων Βιβλίου ALDUS UP.