Ο Τζο Νέσμπο και ο έρωτάς του για την Ελλάδα – Ο διάσημος συγγραφέας μιλά στην ΑΦΟΡΜΗ, την ειδική έκδοση του TheOpinion

Η χώρα μας δεν είναι μόνο το μέρος που εμπνέει τον διάσημο Νορβηγό συγγραφέα αλλά και πηγή ερωτικής έμπνευσης: στη συνέντευξή του εξηγεί τους λόγους γιατί παραμένει ερωτευμένος με την Κάλυμνο, όπου ζει το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου και γιατί μόνο εδώ θα μπορούσε να γράψει ιστορίες όχι μόνο για τον θάνατο αλλά για τη ζήλεια και τον έρωτα.

ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

Αν υπάρχει ένας συγγραφέας που μπορεί επάξια να διεκδικήσει τον τίτλο του ροκ σταρ είναι σίγουρα ο Τζο Νέσμπο: με τα έργα του να εκδίδονται σε 50 γλώσσες και να έχουν πουλήσει πάνω από 55 εκατομμύρια αντίτυπα μπορεί πια να ατενίζει όχι μόνο με την τεράστια επιτυχία αλλά με το ότι έχει μεταμορφώσει τον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας. Αυτό από μόνο του εξηγεί -εκτός από το ότι γνωρίζει την Ελλάδα περισσότερο από δικούς μας συγγραφείς- γιατί πέρυσι κρίθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Άλλος ένας λόγος, δηλαδή, για να βρεθεί ο διάσημος Νορβηγός συγγραφέας στην αγαπημένη του Αθήνα, μετά από την Κάλυμνο, όπου πλέον κατοικοεδρεύει σχεδόν μόνιμα, για το μεγαλύτερο διάστημα του χρόνου. Ζώντας στο απομακρυσμένο νησί της Δωδεκανήσου, εδώ και πάνω από μια δεκαετία, έχει αναπτύξει τη δική του οπτική για τη χώρα μας, την οποία θεωρεί δεύτερο σπίτι του. Δεν είναι τυχαίο ότι τη χρησιμοποίησε ως ιδανική αφορμή για να μιλήσει για τη ζήλια και τον έρωτα στην ιστορία του «Άρχοντας της Ζήλιας» (το ομώνυμο βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, όπως όλα τα βιβλία του Τζο Νέσμπο) γιατί μόνο από το φίλτρο του έρωτα περνάει η εικόνα που έχει για την Ελλάδα: «Όταν κατέβηκα από το αεροσκάφος, είδα τα γαλανόλευκα να γραφτούν ορθή γωνία με τον στύλο της, πάνω στο μικρό κτίριο του αεροδρομίου. Λίγο πριν, περνώντας από την πόρτα του πιλοτηρίου , άκουσα τον έναν πιλότο να εξηγεί σε μια αεροσυνοδό ότι το αεροδρόμιο μόλις είχε δεχτεί αεροπορικό και ότι ήταν μάλλον απίθανο να επιστρέψουν στην Αθήνα», γράφει σε παραστατικό απόσπασμα του βιβλίου, που μοιάζει να περιγράφει το πρωτόγνωρο αίσθημα που ένιωσε όταν προσγειωνόταν για πρώτη φορά στο νησί.

Αυτό τουλάχιστον θα μας εξομολογούνταν στη συνάντηση που θα είχαμε μαζί του-μια από τις τρεις φορές που τον συναντήσαμε από κοντά- ακολουθώντας τον μάλιστα στις περιπέτειες της αναρρίχησης του στην Κάλυμνο, βλέποντας τις σημειώσεις για το επόμενο του μυθιστόρημα και γνωρίζοντας τον κύκλο των ανθρώπων του στο νησί, όπως τον κύριο Νίκο, που του νοίκιαζε, παλιότερα, το δωμάτιο και από τον οποίο εμπνεύστηκε έναν θρύλο μας από τις πολυαγαπημένες ιστορίες του. Ακολουθώντας το συντηρητικό και μάλλον ασκητικό πρόγραμμα που χαράζει καθημερινά ώστε να είναι συγκεντρωμένος -μάλλον αλλού, σε αντίθεση από τον άμεσο του, άθληση, λιτό γεύματα και μπόλικος ύπνος- καταλάβαμε γιατί και πως μπορέσαν να γραφτεί κάθε χρόνο τόσες σελίδες. Η Κάλυμνος δεν είναι μόνο το μέρος που έθρεψε τις πιο άγριες φαντασιώσεις και όπου έγραψε, όπως μας εξομολογήθηκε, τα καλύτερα βιβλία του αλλά και ο σταθμός του έρωτα: την τελευταία δεκαετία. Εδώ, μικροί και γαμήλιοι, ερωτευμένοι, έζησαν μια παλιά τραύματα και στοχάζονται στα διαφορετικά του προκύπτει, όπως τα σενάρια που επιλέχθηκαν για τις ανάγκες της νέας σειράς του Νέτφλιξ που έχει ως πρωταγωνιστή τον αγαπημένο ήρωα του Χάρι Χόλε.

«Τα αστυνομικά μου δεν έχουν να κάνουν μόνο με τη δράση και με το ποιος είναι ο δράστης του φονικού αλλά με την πολύπλοκη ανθρώπινη φύση και τα ακραία της αισθήματα: ο έρωτας, ως εκ τούτου είναι ένα από αυτά» είναι η κρίσιμη απάντηση που μας δίνει στην ερώτηση για το πως εκλαμβάνει την έρευνα. «Οι ιστορίες μου δεν νοιάζονται για τους φόνους, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό, όπως ουσιαστικά δεν ένοιαζε και τον Σαίξπηρ αλλά γι’ αυτό που διψάνε οι άνθρωποι στο πέρασμα των αιώνων-τον έρωτα και την εξουσία που είναι πάντα αξεδιάλυτα συνδεδεμένα. Είναι μαζί κίνητρο και κατάρα» ομολογεί αποκαλύπτοντας τον συνδετικό ιστό που κρύβεται πίσω από τη γραφή των βιβλίων του. «Όλοι ίδιοι είμαστε κατά βάθος, παρά τις αντιθέσεις μας, και όλοι θέλουμε να μάθουμε τι μπορεί να κάνουμε όταν βρεθούμε στα όρια μας. Τα πάντα είναι θέμα απόφασης παρά πλοκής, χαρακτήρα παρά ιστορίας», μας είχε απαντήσει όταν ρωτήθηκε για το πως υφαίνει κι κρύβεται πίσω από τις ιστορίες του.

Γι’ αυτό ακριβώς δεν ανήκει «τους ανθρώπους -ειδικά τους συγγραφείς- που θεωρούν ότι ξέρουν καλύτερα» και ξεχνάει σελίδες με τεράστιες αλήθειες. Που νομίζουν ότι υπάρχει πάντα μια κυρίαρχη άποψη για τα πράγματα. Αναζητώντας τις πολλαπλές όψεις ακόμα και στις πιο ακραίες εκφράσεις της ζωής, κατέγραψε, όπως λέει, να νικήσει και τα δικά του σκοτάδια. Μας εξομολογήθηκε, για παράδειγμα, πολύ συγκινημένος ότι στην Κάλυμνο πληροφορήθηκε τα νέα για τον θάνατο του αδελφού του, ένα τραύμα που δεν ξεπέρασε ποτέ και εδώ-ακριβώς βαδίσει να νικήσει τους φόβους του. Συζητώντας για φοβίες και αναστάσεις, μας έπεισε να τον ακολουθήσουμε στην αναρρίχηση μέσα από το διάσημο μονοπάτι «Οδύσσεια» και να ανέβουμε μαζί του στο βουνό: «Η Κάλυμνος και αυτό είναι κάτι που ούτε οι Έλληνες γνωρίζουν είναι το καλύτερο μέρος αναρρίχησης στον κόσμο ή με άλλα λόγια ο παράδεισος για τους οπαδούς του αθλήματος αφού σε αυτό το βουνό μπορούν να δοκιμάσουν την τύχη τους από τους πιο ερασιτέχνες μέχρι τους πιο επαγγελματίες. Μπορεί να δεις κορυφαίους στον κόσμο, όπως ο Αλέξ Μέγγος, αλλά και παιδιά τα οποία κάνουν τα πρώτα τους βήματα σε αυτούς τους κορυφαίους ασβεστολιθικούς βράχους», μας έλεγε ξεναγώντας μας στο άγριο ασβεστολιθικό τοπίο. Χάρη στον Νέσμπο, που -στο ερευνητικό σύγγραμμα και εμπιστοσύνη-, καταφέραμε να σκαρφαλώσουμε -ως ένα σημείο βέβαια-προκειμένου να μπορέσουμε να τον απολαύσουμε ενόσω κατακτούσε τα ακανόνιστα βράχια της Καλύμνου. «Για εγώ έτσι έμαθα να κάνω αναρρίχηση: για να νικήσω τα φοβία μου για τα ύψη, όπως ξεκίνησα να γράφω αστυνομικά επειδή φοβόμουν όσο τίποτα το σκοτάδι- μας λέει πείθοντας μας ότι τα πάντα είναι θέμα πίστης, δύναμης και οπτικής.

Για να ομολογήσει τελικά ότι τα πάντα «έχουν δύο όψεις. Το ίδιο και η ζωή. Το θέμα είναι να βρεις σε κάθε περίπτωση ποιο είναι το σκοτάδι και ποιο το δίκαιο, να μπορείς να ισορροπήσεις. Είναι πολύ σχετικό το θέμα της ηθικής- και εκεί είναι όπου οι χαρακτήρες κρέμονται από μια κλωστή», παραδέχεται και αποδέχεται είναι ο ίδιος ο δράστης του, ο Χάρι Χόλε. Πρώην αλκοολικός, οριακός, με καταθλιπτικές τάσεις, προτιμά να μη χρησιμοποιεί απολύτως νόμιμες μεθόδους για την εξιχνίαση των εγκλημάτων παρότι έχει μια πολύ έντονη και εντελώς δική του αίσθηση δικαίου. Νιώθει, δηλαδή, την ίδια έλξη για τη σκοτεινή πλευρά των πραγμάτων που φαίνεται να εμπνέει και τον δημιουργό του. Ειδικά στα τελευταία του βιβλία, που δεν είχαν ως πρωταγωνιστή τον Χάρι Χόλε, όπως το «Βασιλιάς», τον «Άρχοντα της Ζήλιας» και το «Νησί των Αρουραίων», ο Νέσμπο βυθίστηκε απόλυτα στη γοητεία του κακού, καθώς οι κακοί μπορούσαν να περάσουν εύκολα στον αντίπερα δίπλα να γίνουν εντέλει, ακόμα και πρωταγωνιστές.

Είναι ακριβώς αυτό το άσπιλο βλέμμα που έκανε τον ροκ σταρ του νουάρ να πειραματιστεί με διαφορετικά πράγματα στη ζωή του, η οποία φαντάζει ακόμα πιο μυθιστορηματική από αυτά που γραφτεί. Άριστος μαθητής αλλά ατίθασος, πίστευε με το ζόρι να σπουδάσει οικονομικά, έχοντας στο μυαλό του πως να βγάλει γρήγορα χρήματα για να αλλάξει πορεία. Άρχισε να δουλεύει στον χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά αντιμετώπισε μια καριέρα είτε ως φρόντιζαν σε μαέστρο, είτε ως ποδοσφαιριστής. Παράλληλα να τα υλοποιήσει και τα δύο, αν ένας τραυματισμός δεν του στερούσε το γήπεδο και αν το συγκρότημα Di Derre δεν αποκτούσε πλήρη αφοσίωση και πολλά ζητούμενα. Η διαπίστωση αυτή τον έκανε να σκεφτεί ότι μάλλον επιθυμεί μια διαφορετική ζωή, πολύ πιο περιπετειώδη και μακριά από τις βαρετές μέρες των χαρτογιακάδων. «Το θέμα είναι να πετάξεις το γυαλί εκεί που κανείς δεν το περιμένει» μας λέει ενώ εκ αντικειμένου διαλέγει και όταν τον ρωτάμε τι ακριβώς περιμένει από το μέλλον: «Να ανακαλύψω τη φύση του κακού αλλά και την ουσία του έρωτα-ή μάλλον καλύτερα της αγάπης».

Μέχρι να συμβεί αυτό φροντίζει να μας χαρίζει νέα βιβλία γεμάτα περιπέτειες ενώ ταυτόχρονα έσπευσε να επιβλέψει ο ίδιος τη μεταφορά των βιβλίων του στην οθόνη. Η σειρά του Νετφλιξ, «Jo Nesbo’s Detective Hole», που παραμένει πρώτα σε δημοφιλία στην Ελλάδα, βασίστηκε στο βιβλίο του «Το Αστέρι του Διαβόλου» και είναι η πρώτη φορά, που ο ίδιος ασχολήθηκε με αυτό: επιβλέποντας γράφοντας το σενάριο και τρέχοντας όλο το πρότζεκτ από την αρχή μέχρι το τέλος. «Τουλάχιστον αυτή τη φορά μπορώ να λέω ότι είμαι εγώ υπεύθυνος αν αυτή η σειρά δεν πάει καλά» έλεγε πριν την προβολή της σειράς καταστρέφοντας διασκεδάζει. Ίσως, γι’ αυτό, επιτέλους βλέπουμε μια άκρως πετυχημένη εκδοχή του Χάρι Χόλε, ο οποίος είναι πολύ κοντά σε ότι φανταζόμαστε για αυτόν όλα αυτά τα χρόνια. Αλλά ποιον απασχολεί τελικά ο Χόλε όταν υπάρχει ένας ήρωας πιο μυθιστορηματικός και πολύ πιο συναρπαστικός από αυτόν, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον Τζο Νέσμπο; Ερωτευμένο ή μη-δεν έχει καμία σημασία.

Ζώντας στο απομακρυσμένο νησί της Δωδεκανήσου, εδώ και πάνω από μια δεκαετία, έχει αναπτύξει τη δική του οπτική για τη χώρα μας, την οποία θεωρεί δεύτερο σπίτι του.