Φάρος του Κόσμου: Στη δυτική Θεσσαλονίκη ανάβει ένα φως που δεν σβήνει
Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στη θεματική έκδοση του theopinion.gr ΦΙΛΟΤΙΜΩ
Σοφία Πρώιου 
Στα δυτικά της Θεσσαλονίκη, εκεί όπου η πόλη αλλάζει πρόσωπο και οι κοινωνικές ανισότητες γίνονται πιο ορατές, ο Φάρος του Κόσμου λειτουργεί ως ένας ζωντανός πυρήνας εκπαίδευσης, εμπιστοσύνης και προοπτικής για τα παιδιά της Κοινότητας Ρομά. Όλα αυτά τα χρόνια, με τη ασίγαστη διάθεση για προσφορά των ανθρώπων του Φάρου του Κόσμου και του πατέρα Αθηναγόρα, στον Δενδροπόταμο, το φως αυτό δεν είναι αφηρημένο· είναι τα πρόσωπα των παιδιών που επιστρέφουν κάθε μέρα, οι εθελοντές που επιμένουν, οι μικρές νίκες που μεταμορφώνουν μια ολόκληρη κοινότητα.
Τη δυναμική αυτής της αλλαγής αποτυπώνει η διαδρομή του Γιώργου Τσιτιρίδη, δημοσιογράφου και συγγραφέα με πολυετή δράση στις κοινότητες Ρομά και υπεύθυνου προγραμμάτων Ρομά στο SolidarityNow. Η πρώτη του γνωριμία με τον «Φάρο» ήρθε μέσα από τα ίδια τα παιδιά. «Μου μιλούσαν για την κατασκήνωση, την ομάδα ρομποτικής, το κολυμβητήριο – φαινόταν πως είχε αλλάξει η καθημερινότητά τους», θυμάται μιλώντας στο ΦΙΛΟΤΙΜΩ. Όταν πέρασε για πρώτη φορά την πόρτα του χώρου, αυτό που τον κέρδισε ήταν «η ευγένεια, ο ενθουσιασμός και τα χαμόγελα των παιδιών». Από εκείνη τη στιγμή, όπως λέει, ένιωσε πως η εμπλοκή του ήταν μονόδρομος.
Οι ιστορίες που ξεπηδούν από αυτή τη σχέση είναι πολλές. Η στήριξη στη συμμετοχή του Αλέξανδρου Σαγκούρη στο X Factor «άνοιξε δρόμους και ενέπνευσε και άλλα παιδιά να παλέψουν για τα όνειρά τους». Η στιγμή που ένας πρώην μαθητής, ο Σταύρος Γιουβάνης, επέστρεψε ως εκπαιδευτής «έδειξε πόσο σημαντικό είναι να είσαι καλός μέντορας». Και οι επισκέψεις σε φυλακές ανηλίκων κατέληξαν σε ένα συμπέρασμα που συνοψίζει τη φιλοσοφία του «Φάρου»: «Όλοι έχουν δικαίωμα και αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία».
Την ίδια φιλοσοφία υπηρετούν, από μια διαφορετική αφετηρία ζωής, ο Κώστας και η Εύη Βρανάκη – συνταξιούχοι μηχανολόγοι και ηλεκτρολόγοι μηχανικοί, που μετά από δεκαετίες επαγγελματικής πορείας επέλεξαν να επενδύσουν τον χρόνο τους στον εθελοντισμό. Η σχέση τους με τη δομή της Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, υπό τη σκέπη του αρχιμανδρίτη πατέρα Αθηναγόρα, δεν είναι τυπική· είναι βαθιά προσωπική.
Για τους ίδιους, η εκπαίδευση μέσα από τον εθελοντισμό λειτουργεί απελευθερωτικά. «Στο πρόσωπό μας τα παιδιά δεν βλέπουν τον αυστηρό δάσκαλο αλλά έναν φίλο που προσπαθεί να τα βοηθήσει στα μαθήματα και στα προβλήματά τους», εξηγούν. Μέσα από αυτή τη σχέση, τα μαθήματα γίνονται συζήτηση και η γνώση αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο. «Τους λέμε ότι τα ίδια προβλήματα τα αντιμετωπίσαμε όλοι και τώρα μοιάζουν μια μακρινή γλυκιά ανάμνηση» – μια φράση που μεταφέρει στα παιδιά όχι μόνο εμπειρία αλλά και ελπίδα.
Η καθημερινή επαφή με την κοινότητα λειτούργησε και για τους ίδιους ως προσωπική μεταμόρφωση. «Μας βοήθησε να αφήσουμε το στεγανό περιβάλλον του μικρόκοσμού μας και να σκύψουμε στα προβλήματα αυτών των παιδιών», σημειώνουν, αναγνωρίζοντας πως ο εθελοντισμός δεν είναι μονόδρομη προσφορά αλλά αμφίδρομη σχέση. Μια διαδικασία που αλλάζει τόσο εκείνον που δίνει όσο και εκείνον που λαμβάνει.
Κοινός τόπος όλων όσοι συναντιούνται στον «Φάρο» είναι η πίστη στη δύναμη της δεύτερης ευκαιρίας. Είτε πρόκειται για ένα παιδί που ανακαλύπτει τις δυνατότητές του, είτε για έναν ενήλικα που επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του μέσα από την προσφορά, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η δημιουργία μιας κοινότητας που στηρίζεται στη συμμετοχή και όχι στην φιλανθρωπία.
Και αυτή ακριβώς η συμμετοχικότητα είναι που αλλάζει σταδιακά και το βλέμμα της ίδιας της Θεσσαλονίκης προς τα δυτικά της. Ο Δενδροπόταμος παύει να είναι μια λέξη φορτισμένη με προκαταλήψεις και γίνεται τόπος δημιουργίας, εκπαίδευσης και προοπτικής.
«Ευχόμαστε να μπορέσουμε να βάλουμε κι εμείς ένα μικρό λιθαράκι σε αυτή την τιτάνια προσπάθεια», λένε οι Βρανάκη. Στην πραγματικότητα, το λιθαράκι αυτό είναι μέρος ενός μεγάλου οικοδομήματος που χτίζεται καθημερινά: από τα παιδιά, τους εθελοντές, τους εκπαιδευτικούς, τους ανθρώπους που πιστεύουν ότι η κοινωνική αλλαγή ξεκινά από τη σχέση.
Στον δυτικό ορίζοντα της πόλης, το φως του «Φάρου του Κόσμου» συνεχίζει να ανάβει – όχι ως σύμβολο, αλλά ως πραγματικότητα που μεταμορφώνει ζωές. Και μαζί του μεταμορφώνεται, λίγο λίγο, ολόκληρη η Θεσσαλονίκη.
