Να τι θα γίνει στη ΒΙΛΚΑ – Αποκτά και πάλι ζωή ο εγκαταλειμμένος χώρος (ΦΩΤΟ)

«Ζωή» αναμένεται να αποκτήσει και πάλι ο εγκαταλειμμένος χώρος ΒΙΛΚΑ στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης. Η έκταση έχει ήδη ενοικιαστεί και θα μετατραπεί σε πολυχώρο διασκέδασης και πολιτισμού, με επίκεντρο το παιδί.

Σύμφωνα με πληροφορίες του TheOpinion, το επόμενο διάστημα ο νέος διαχειριστής του χώρου θα προχωρήσει στις εργασίες που απαιτούνται ώστε η ΒΙΛΚΑ να μετατραπεί σε έναν… επίγειο παράδεισο για τα παιδιά, με διαφορετικές χρήσεις συγκεντρωμένες στον συγκεκριμένο χώρο.

Η έκταση, που καταλαμβάνει περισσότερα από 7 στρέμματα και έγινε συνώνυμο της διασκέδασης στη Θεσσαλονίκη κυρίως κατά τη δεκαετία του ‘90, σήμερα παρουσιάζει εμφανή σημάδια εγκατάλειψης.

Η σημερινή εικόνα σε τίποτα δεν θυμίζει τον άλλοτε φροντισμένο, κατάφωτο χώρο, που για πολλά χρόνια αποτελούσε δημοφιλή επιλογή διασκέδασης για τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης, με πλήθος κόσμου να το επισκέπτεται καθημερινά.

Όπως δείχνουν οι φωτογραφίες του TheOpinion, η εγκατάλειψη ξεκινά από την σκουριασμένη την περίφραξη, ενώ και ο εσωτερικός χώρος μοιάζει με… βομβαρδισμένο τοπίο με σκουπίδια, ξεραμένα φυτά και φοίνικες, αλλά και ξεχαρβαλωμένες κατασκευές.

Η ΒΙΛΚΑ ήδη… διασώθηκε!

Ωστόσο, παρά τη σημερινή εγκατάλειψη, η ΒΙΛΚΑ έχει κατά κάποιον τρόπο ήδη… διασωθεί!

Όχι μόνο γιατί ο χώρος ενοικιάστηκε και θα αποκτήσει και πάλι ζωή, αλλά κυρίως γιατί ό,τι και να γίνει στο εξής στην έκταση, θα γίνει με σεβασμό στην ιδιαίτερη βιομηχανική αρχιτεκτονική κληρονομιά του τόπου, αφού ήδη δύο διαδοχικά ΦΕΚ ξεκαθαρίζουν ποια κτήρια εντός της έκτασης έχουν κριθεί διατηρητέα ως προς το κέλυφος (συγκεκριμένα κτήρια στη λεγόμενη πτέρυγα Α και στην πτέρυγα Β).

Το ακόμη πιο θετικό (και ίσως σπάνιο όχι μόνο για τη Θεσσαλονίκη, αλλά και για όλη την Ελλάδα) είναι ότι την όλη διαδικασία για να κριθούν διατηρητέα τα εν λόγω κτίσματα κίνησαν οι ίδιοι οι ιδιοκτήτες, που είναι μάλιστα αρκετοί.

«To συγκρότημα της ΒΙΛΚΑ δεν ήταν διατηρητέο, παρά το γεγονός ότι είχε συνδεθεί στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της πόλης ως ένας ενδιαφέρων τόπος βιομηχανικής κληρονομιάς. Έγινε προσπάθεια, λοιπόν, να διατηρηθούν βιομηχανικά κτήρια των δεκαετιών του ‘50 και του ‘60, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για τη Θεσσαλονίκη, καθώς δεν νομίζω να υπάρχουν άλλα τέτοια μοντέρνα και σύγχρονα βιομηχανικά κτήρια που να έχουν κριθεί διατηρητέα στην ευρύτερη περιοχή», τονίζει μιλώντας στο TheOpinion o ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ, Νίκος Καλογήρου που μαζί με τον επίκουρο καθηγητή Αρχιτεκτονικής στο ΑΠΘ, Θέμη Χατζηγιαννόπουλο, ανέλαβαν τη διαδικασία για να κριθούν διατηρητέα τα αξιόλογα κτίσματα, ενώ κατέθεσαν ολοκληρωμένη μελέτη για την ανάπλαση της έκτασης.

Πρόκειται, όπως εξηγούν οι αρχιτέκτονες, για τη μοναδική μέχρι στιγμής πρόταση διατήρησης μεταπολεμικών βιομηχανικών κελυφών στη Θεσσαλονίκη. «Στο πλαίσιο αυτό, έγινε η ανάλυση των υφιστάμενων κτισμάτων και τεκμηριώθηκαν αναλυτικά τα στοιχεία που τα καθιστούν αξιόλογα για τη βιομηχανική αισθητική τους. Στη συνέχεια ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία μέσω του αρμόδιου τμήματος του υπουργείου Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας – Θράκης) και εγκρίθηκε από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής Μακεδονίας – Θράκης», εξηγεί ο κ. Καλογήρου.

Η πρόταση

Στις εναλλακτικές προτάσεις που διερευνήθηκαν από τους μελετητές διατυπώθηκε σχέδιο για διάφορες χρήσεις, με επικρατέστερο σενάριο τον συνδυασμό ξενοδοχειακής μονάδας προς την οδό 26ης Οκτωβρίου με συγκρότημα πολλαπλών εμπορικών-πολιτισμικών συνεδριακών χρήσεων στα διατηρητέα κτήρια.

Με την ίδια γενική διάταξη θα μπορούσαν να προκύψουν χρήσεις γραφείων-επαγγελματικών χώρων ή κατοικιών σε συνδυασμό με ένα εμπορικό-πολιτιστικό κέντρο.

«Η πρόταση που υποβάλαμε για την ανέγερση κτηρίου για ξενοδοχειακή μονάδα ή ακόμη και για χρήση κατοικίας, σε συνδυασμό με υπόγειο πάρκινγκ, δεν προχώρησε ακόμη επενδυτικά. Είναι όμως ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός ότι με δύο διαδοχικά ΦΕΚ συγκεκριμένα κτίσματα εντός της ΒΙΛΚΑ προστατεύονται πλέον ως διατηρητέα», εξηγεί ο κ. Καλογήρου.

Εν αναμονή της έγκρισης του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου για τη Θεσσαλονίκη (αν και ο χρόνος που απομένει είναι πλέον ελάχιστος), η έκταση της ΒΙΛΚΑ αποτελεί έναν ακόμη χώρο που μελλοντικά θα προστεθεί στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της δυτικής πλευράς της πόλης.

«Αν υπάρχει μια περιοχή στη Θεσσαλονίκη στην οποία οικιστικά θα “εκτονωθεί” το κέντρο της πόλης, τότε αυτή είναι η δυτική πλευρά της. Η περιοχή σήμερα συγκεντρώνει χρήσεις με τις οποίες δύσκολα συμβιώνει κανείς. Μελλοντικά, όμως, με την προσθήκη του Μουσείου Ολοκαυτώματος, τις εκτάσεις πρασίνου που θα δημιουργηθούν εκεί, την ανάπλαση του παράκτιου μετώπου, η περιοχή θα αλλάξει όψη», προσθέτει ο ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ.

Το ιστορικό

Όπως εξηγούν οι κ.κ. Καλογήρου και Χατζηγιαννόπουλος, το οικόπεδο της ΒΙΛΚΑ έκτασης, σύμφωνα με το τοπογραφικό, 7.177,25 τ.μ., βρίσκεται απέναντι από την έκταση που καταλαμβάνει ο Λιμένας της Θεσσαλονίκης στη δυτική είσοδο της πόλης. Η αρχική έκταση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων ήταν μεγαλύτερη και καταλάμβανε μέρος της παρούσας χάραξης της οδού 26ης Οκτωβρίου. Σήμερα, το γήπεδο περιβάλλεται από τις οδούς Κεφαλληνίας, Γεωργίου Ανδρέου, Πηγάσου και 26ης Οκτωβρίου.

Στη θέση αυτή είχαν αρχικά ανεγερθεί οι εγκαταστάσεις του υφαντουργείου «Τόρρες και Σία», που ιδρύθηκε το 1905 από τους Ελία Τόρρες, Ντίνο Φερνάντες και Μισδραχί (Χεκίμογλου, 2004).

Οι αρχικές εγκαταστάσεις καταστράφηκαν από βομβαρδισμούς των Ιταλών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο το 1940.

Μετά την αγορά του οικοπέδου από τον Αλ. Μιχαηλίδη ανοικοδομήθηκαν σταδιακά οι νέες εγκαταστάσεις της «Βιομηχανίας Ιούτης, Λινού και Καννάβεως» (ΒΙΛΚΑ). Η παραγωγή διακόπηκε το 1988 όταν, στο πλαίσιο της ευρύτερης κρίσης της κλωστοϋφαντουργίας, η εταιρία χρεοκόπησε.

Μετά τη διάνοιξη της οδού 26ης Οκτωβρίου και την κατεδάφιση όλων των κτηρίων της νότιας πλευράς του γηπέδου, διαμορφώθηκε πολυλειτουργικός χώρος ψυχαγωγίας, εμπορίου και πολιτισμικών εκδηλώσεων. Για το σκοπό αυτό έγιναν πολλαπλές διευθετήσεις, προσθήκες και προσαρμογές των χώρων για τις οποίες εκδόθηκε άδεια αλλαγής χρήσεως και προσθηκών το 1995.

Kαθώς τα κτίσματα της ΒΙΛΚΑ ανεγέρθησαν με διαδοχικές άδειες σε διαφορετικές χρονικές περιόδους (1939, 1962, 1963, 1972, 1995) και τροποποιήθηκαν με μεταγενέστερες επεμβάσεις, η σημερινή εικόνα των εγκαταλειμμένων κελυφών εμφανίζεται υποβαθμισμένη και ως ένα βαθμό χαοτική και ετερόκλητη.