Τα… ξενοίκιαστα της Αριστοτέλους – Διατηρητέα παραμένουν αναξιοποίητα στον πιο δημοφιλή άξονα της Θεσσαλονίκης

Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι στον πιο δημοφιλή, αναγνωρίσιμο και εμπορικά ακριβό δρόμο για διαμονή στη Θεσσαλονίκη, τον εμβληματικό άξονα της Αριστοτέλους, υπάρχουν ακόμη υπέροχα διατηρητέα κτήρια, που παραμένουν κενά και αναξιοποίητα εδώ και μήνες ή και χρόνια.

Αν και χιλιάδες τουρίστες και ντόπιοι διασχίζουν καθημερινά τις εντυπωσιακές στοές του Εμπράρ, αρκεί μια ματιά πάνω από τα γεμάτα τραπεζάκια των καφέ και των καταστημάτων με τα σουβενίρ, για να αντικρίσει κανείς σκοτεινά παράθυρα και κατεβασμένα ρολά.

Η αιτία, σε κάθε περίπτωση διαφορετική, το φόντο όμως ίδιο: ένα συνδυασμός ιδιοκτησιακών, γραφειοκρατικών και οικονομικών παραγόντων.

Ανεβαίνοντας τον άξονα από το ύψος της οδού Μητροπόλεως με κατεύθυνση προς την Εγνατία, η ακτινογραφία αυτών των «κτηρίων-φαντασμάτων» αποκαλύπτει τις διαφορετικές ταχύτητες και τα εμπόδια που κρατούν εγκλωβισμένη την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης.

Bοσπόριον μέγαρο: Από το Λεπέν στο boutique hotel της αναμονής

Η πρώτη στάση της έρευνας γίνεται στην Αριστοτέλους 8, στο ιστορικό Βοσπόριον Μέγαρο. Χτισμένο στις αρχές της δεκαετίας του 1920, το κτήριο αντικατοπτρίζει την ιστορία της Θεσσαλονίκης.

Το «Βοσπόριον Μέγαρον» χτίστηκε το 1922 και αποπερατώθηκε το 1924, από τους ιδιοκτήτες Χρήστο Μπιλύρη και Ιωακείμ Αλεξιάδη, σε σχέδια που εκπονήθηκαν από τον αρχιτέκτονα Κωνσταντίνο Γιωτόπουλο.

Το επιβλητικό μέγαρο βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και είναι ένα από τα κοινά έργα των δύο καρδιακών φίλων, συνεταίρων και σύγαμπρων. Σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε αποκλειστικά ως οικία των δύο οικογενειών γι’ αυτό και αποτελείται από δύο πτέρυγες με ξεχωριστές εισόδους ενώ πάνω από τις κεντρικές θύρες υπάρχουν τα αρχικά των ονομάτων τους, ΧΜ και ΙΑ. Το κτήριο έχει κοινή πρόσοψη και στοά εισόδου. Πρόκειται για δυο δίδυμα κτίρια, όμοια τόσο στην πρόσοψη όσο και στην διαμόρφωσή τους. Η κάτοψη έχει σχήμα Π, με έναν κεντρικό διάδρομο εκατέρωθεν του οποίου αναπτύσσονται τα δυο κτίρια. Στους ορόφους ενώνονται με μπαλκόνι.

Το Βοσπόριο Μέγαρο αποτελείται από ισόγειο και 4 ορόφους και έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο στο σύνολό του από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Στους ορόφους του φιλοξένησε για δεκαετίες γνωστά φροντιστήρια και επαγγελματικά γραφεία, ενώ ανεξίτηλο στη μνήμη των παλιών Θεσσαλονικέων θα μείνει το θρυλικό ουζερί «στου Λεπέν», του Ευάγγελου Λαμπρινού, του ουζερί με την πανέμορφη αρτ νουβό είσοδο που λειτουργούσε στο ισόγειο. Μετέπειτα το ουζερί μετονομάστηκε σε ουζερί Αριστοτέλους.

Σύμφωνα με πηγές, τη δεκαετία του ’80, στην πολυκατοικία στεγάζονταν τα γραφεία της ΕΠΕΝ (Εθνική Πολιτική Ένωσις). Τον Δεκέμβριο του 1984, τα στελέχη της οργάνωσαν επίσκεψη και κάλεσαν στα γραφεία τους τον ακροδεξιό Γάλλο πολιτικό Ζан-Μαρί Λεπέν, και στη συνέχεια γευμάτισαν στο συγκεκριμένο ουζερί. Έτσι, παρά την επιθυμία των ιδιοκτητών, το μαγαζί απέκτησε το προσωνύμιο «Λεπέν» από τον κόσμο και τους Θεσσαλονικείς που το επισκέπτονταν για χρόνια.

Σήμερα, το κτήριο παραμένει βυθισμένο στη σιωπή. Αν και στο παρελθόν εγκρίθηκαν μελέτες για τη μετατροπή του σε boutique ξενοδοχείο,  τα σχέδια των επενδυτών παραμένουν εδώ και χρόνια «παγωμένα».

Κρατικές μετακομίσεις και εκκλησιαστικά «φιλέτα»

Λίγο πιο πάνω, στην Αριστοτέλους 16, συναντάμε το κτήριο που μέχρι πρόσφατα στέγαζε τις δύο Υγειονομικές Περιφέρειες (3η και 4η ΥΠΕ) καθώς και υπηρεσίες του ΕΟΠΥΥ.

Το ακίνητο, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς συνδέεται με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Εκκλησίας, εκκενώθηκε πρόσφατα. Αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση στον άξονα που παρουσιάζει κινητικότητα, καθώς βρίσκεται υπό καθεστώς ριζικής ανακαίνισης, με στόχο την κτιριακή του αναβάθμιση και τη μελλοντική επανατοποθέτησή του στην εγχώρια ή διεθνή αγορά real estate.

Το κτήριο του ΟΣΕ

Ακριβώς δίπλα, στην Αριστοτέλους 18, η εικόνα αλλάζει δραματικά. Το κτήριο που για δεκαετίες αποτελούσε το πιο νευραλγικό σημείο ασφάλειας του κέντρου, στεγάζοντας το Αστυνομικό Τμήμα Λευκού Πύργου, παραμένει άδειο και βουβό. Η μετεγκατάσταση του Τμήματος στις νέες του εγκαταστάσεις στη ΔΕΘ, άφησε πίσω της ένα ακόμη κενό τετράγωνο.

Καθώς το ακίνητο ανήκει στο χαρτοφυλάκιο της ΓΑΙΑΟΣΕ, η πόλη αναμένει τις επόμενες κινήσεις για την προκήρυξη εμπορικού διαγωνισμού που θα δώσει νέα ζωή στο προνομιακό αυτό ακίνητο.

Σύμφωνα με πολίτες που επισκέφτηκαν για διάφορους λόγους το Αστυνομικό Τμήμα, εσωτερικά το κτήριο παρουσιάζει πλήθος εμφανών φθορών: κατεστραμμένα κουφώματα, ασυντήρητο εξοπλισμό, μισοφαγωμένα σκαλιά… Σήμερα η είσοδος μόνο είναι ορατή, πίσω από μια βαριά κλειδαριά, η οποία έχει ήδη γεμίσει σκουπίδια. Από κάτω, με το που έφυγε η κατασκευή όπου στεγαζόταν ο αστυνομικός που ήταν στη σκοπιά του Αστυνομικού Τμήματος, φάνηκε η παλιά ταμπέλα της Λέσχης Σιδηροδρομικών Βορείου Ελλάδος.

Το… «ερωτηματικό» της Εγνατίας

Στην απέναντι πλευρά του εμβληματικού άξονα, στη διασταύρωσή του με την Εγνατία, δίπλα ακριβώς από το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, το γωνιακό κτίσμα παραμένει ένα μυστήριο. Παρά το γεγονός ότι η έλευση του Μετρό ακριβώς μπροστά του εκτοξεύει την εμπορική του αξία, το κτήριο παραμένει ερμητικά κλειστό για χρόνια.

Οι εκτιμήσεις των ειδικών της αγοράς κάνουν λόγο για ένα ακόμη «εγκλωβισμένο» ακίνητο, που πιθανότατα υπάγεται σε καθεστώς σχολάζουσας κληρονομιάς ή κοινωφελούς ιδρύματος, όπου οι δαιδαλώδεις νομικές διαδικασίες εμποδίζουν οποιαδήποτε προσπάθεια αξιοποίησης.