Βόρεια Ελλάδα: Οι Έλληνες ξεπουλούν, οι Βαλκάνιοι αγοράζουν και «εκμεταλλεύονται» – «Χάνουμε την ταυτότητά μας», λένε οι ντόπιοι

Παραοικονομία, «μαύρες» μισθώσεις καταλυμάτων σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, αγορές οικοπέδων και ακινήτων με επενδυτικό χαρακτήρα. Οι Έλληνες ξεπουλούν, οι Βαλκάνιοι αγοράζουν, επενδύουν, ‘πρωταγωνιστούν’. Οι παράνομες μισθώσεις σε διαμερίσματα και σπίτια σε τουριστικά θέρετρα είναι πλέον ανεξέλεγκτες και ήδη έχουν πάρει διαστάσεις… Λερναίας Ύδρας.

Ρεπορτάζ: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

«Χάνεται ο ελληνικός χαρακτήρας, χάνουμε την ταυτότητά μας, έχουμε γίνει… Βαλκάνια, δεν ακούς Ελληνικά, παρά μόνο βουλγάρικα, ρουμάνικα, σέρβικα κ.ο.κ.» δηλώνουν με προβληματισμό και αγωνία στο TheOpinion επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό αλλά και κάτοικοι σε δημοφιλή παραλιακά θέρετρα της Βόρειας Ελλάδας.

Προβληματισμός και αγωνία για το μέλλον των τόπων τους αλλά και των επιχειρήσεών τους, για την πατρίδα τους. «Είναι πλέον θέμα εθνικό» λένε αναφερόμενοι στις ανεξέλεγκτες διαστάσεις που έχουν πάρει οι παράνομες μισθώσεις καταλυμάτων και διαμερισμάτων από ξένους αλλά και Έλληνες που αγοράζουν, χτίζουν, ανακαινίζουν, επενδύουν, πουλούν, ενοικιάζουν παράνομα σε ομοεθνείς τους.

Βουλγάρικα, ρουμάνικα, σέρβικα, τούρκικα, σλαβομακεδονικά. Αυτές τις γλώσσες ακούς, με τουρίστες από αυτές τις χώρες να συναντάς σε δημοφιλείς καλοκαιρινούς προορισμούς, και όχι μόνο, της Βόρειας Ελλάδας.

Χαλκιδική, παραλίες Θεσσαλονίκης (Περαία, Νέοι Επιβάτες, Αγία Τριάδα κλπ.), Πιερία, Καβάλα, Ξάνθη μέχρι και Αλεξανδρούπολη είναι περιοχές που κατακλύζονται από Βαλκάνιους. Μέχρι εδώ όλα καλά. Το μέγα θέμα που προκύπτει είναι οι παράνομες ενοικιάσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης αδήλωτων καταλυμάτων που έχουν κυριολεκτικά ‘γονατίσει’ τους νόμιμους.

Χαλκιδική

Η Χαλκιδική αποτελεί έναν ιδιαίτερα ελκυστικό προορισμό με τις υπέροχες παραλίες της και τα γαλαζοπράσινα νερά τους.

Η κοντινή απόσταση από τη Θεσσαλονίκη και το διεθνές αεροδρόμιο «Μακεδονία», η σχετικά εύκολη πρόσβαση οδικώς, η ελεύθερη διέλευση στα σύνορα με την Ελλάδα από Βουλγαρία και Ρουμανία, καθώς από την 1^η Ιανουαρίου 2025 εντάχθηκαν στη ζώνη Σένγκεν, και βεβαίως η ομορφιά του τόπου και οι ευκαιρίες έχουν οδηγήσει πολλούς Βαλκάνιους στο να επενδύουν αγοράζοντας γη και ακίνητα.

Την τελευταία 3ετία, όπως δηλώνει στο TheOpinion ο μεσίτης Κώστας Καρούλης, αγοράζουν ακίνητα επενδυτικού χαρακτήρα σε ποσοστό που ξεπερνάει το 90%. «Πριν μια 10ετία, αυτό το ποσοστό ήταν πολύ μικρό, 1%, 2%, 5%» υπογραμμίζει ο ίδιος.

Πολλοί από τους αγοραστές είναι Βουλγαρικής καταγωγής ενώ ανάλογα και με την περιοχή διαφοροποιούνται οι εθνικότητες. Για παράδειγμα, στη Νικήτη αγοράζουν κυρίως οι Ρουμάνοι, στη Νέα Καλλικράτεια οι Σέρβοι, στην περιοχή της Νέας Προποντίδας (Νέα Μουδανιά κλπ.) πολίτες από τη Βόρεια Μακεδονία.

Όπως μας εξηγεί ο κ. Καρούλης, ιδιοκτήτης της REMAX με έξι γραφεία real estate στο νομό Χαλκιδικής, αγοράζουν 2-3 διαμερίσματα για επένδυση. Στη συνέχεια, είτε τα νοικιάζουν σε φίλους και γνωστούς, είτε μέσω τουριστικών πρακτορείων του εξωτερικού, είτε μένουν οι ίδιοι για μικρό χρονικό διάστημα και στη συνέχεια εκμεταλλεύονται το ακίνητο, κατά κύριο λόγο, δίχως βεβαίως να το έχουν δηλωμένο για μίσθωση.

«Υπάρχουν και κωδικοί που διαθέτουν δηλωμένο αριθμό ακινήτου, όμως αυτές οι περιπτώσεις είναι πολύ λίγες» αναφέρει στο TheOpinion ο κ. Καρούλης. Ο ίδιος ταμίας στο ΔΣ του Συλλόγου Μεσιτών Χαλκιδικής καθώς και μέλος ΔΣ στο Επιμελητήριο Χαλκιδικής, προσθέτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των αγορασμένων ακινήτων κατευθύνεται σε παράνομες ενοικιάσεις, οι οποίες είτε διαδίδονται «από στόμα σε στόμα», είτε διαφημίζονται σε ευρέως διαδεδομένες πλατφόρμες των χωρών τους.

Άνω των 2.500 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο

Ερωτηθείς ο ταμίας στο ΔΣ του Συλλόγου Μεσιτών Χαλκιδικής και ιδιοκτήτης μεσιτικών γραφείων στο νομό για το πώς κινείται η αγορά και για τι είδους ακίνητα ενδιαφέρονται οι υποψήφιοι αγοραστές από τις Βαλκανικές χώρες, εξηγεί πως εξαρτάται από τι ποσό έχει να διαθέσει ο καθένας και τι θέλει να κάνει με την αγορά.

«Τι θέλει να κάνει, να αγοράσει γη, να κατασκευάσει και να πουλήσει; Να αγοράσει ακίνητα και να τα εκμεταλλευτεί τουριστικά; Και τι ποσό έχει να διαθέσει;» απαντά ενώ αναφερόμενος στις τιμές επισημαίνει ότι εξαρτάται από την περιοχή.

«Είναι λίγο δύσκολο πλέον, να βρει κανείς κάτω από τα 2.500 ευρώ το τ.μ., για μικρά ή μεσαία ακίνητα, των 50 – 70 τετραγωνικών μέτρων» δηλώνει στο TheOpinion ο Κώστας Καρούλης.

Να υπενθυμίσουμε και το τουρκικό ‘χωριό’ που έχει βάλει τις βάσεις για να δημιουργηθεί στη Γερακινή, θέμα το οποίο έχει αναδείξει το TheOpinion.

Πιερία

Άλλη μια περιοχή που κατακλύζεται από Βαλκάνιους τουρίστες αλλά και επενδυτές είναι η παραλιακή ζώνη της Πιερίας.

Όπως ήδη έχει γράψει το TheOpinion, σε πρόσφατο ρεπορτάζ για την Πιερία, οι παράνομες ενοικιάσεις σε διαμερίσματα διαμοιρασμού έχουν κάνει τους επαγγελματίες του τουρισμού και δη τις μικρομεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις να χάσουν τον… ύπνο τους.

Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, την τελευταία πενταετία παρατηρείται τεράστια αύξηση στο real estate, με ανάπτυξη συγκροτημάτων διαμερισμάτων αλλά και αγορά ακινήτων και παλαιών ξενοδοχείων, τα οποία, κατά κύριο λόγο, πωλούνται στους Βαλκάνιους (Σκοπιανούς, Σέρβους, Βούλγαρους).

Τόσο στην Ολυμπιακή Ακτή αλλά κυρίως στην Παραλία δημοφιλές τουριστικό θέρετρο της Πιερίας, έχουν δημιουργηθεί περίπου 1.500 διαμερίσματα, όπου τα περισσότερα νοικιάζονται παράνομα, είτε μέσα από τις δικές τους πλατφόρμες, είτε διαδίδονται από «στόμα σε στόμα».

Οι φορείς του τουρισμού της Πιερίας, τόσο η Ένωση Ξενοδόχων όσο και η Ομοσπονδία Ενοικιαζόμενων Δωματίων Ν. Πιερίας – Ν. Ημαθίας – Ν. Πέλλας έχουν καταθέσει το θέμα και τους προβληματισμούς τους σε κυβερνητικούς εκπροσώπους και σε βουλευτές του νομού, «δίχως να έχει γίνει τίποτα, μέχρι στιγμής» λένε χαρακτηριστικά πηγές του κλάδου.

«Φταίμε και εμείς οι ίδιοι, δεν αντέχουμε όμως τα φορολογικά βάρη και αναγκαζόμαστε και πουλάμε τις επιχειρήσεις μας, πουλάμε τη γη μας» συμπληρώνουν επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή και παρακολουθούν από κοντά τις μεγάλες διαστάσεις που έχει πάρει η παράνομη ενοικίαση βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Στις παραλίες της Θεσσαλονίκης

Οι κοντινές στη Θεσσαλονίκη παραλίες του Δήμου Θερμαϊκού, όπως είναι η Περαία, οι Νέοι Επιβάτες, η Αγία Τριάδα, πιο μακριά η Επανομή, η Νέα Μηχανιώνα προσφέρονται τόσο για μια σύντομη απόδραση για κολύμπι αλλά και για ένα ουζάκι μπροστά στη θάλασσα, καθώς και για ολιγοήμερες/πολυήμερες διακοπές, κυρίως για τους Βαλκάνιους.

Η περιοχή διαθέτει τόσο ξενοδοχεία αρκετά από τα οποία παραμένουν σε λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, μικρότερες ή και μεγαλύτερες μονάδες, ενοικιαζόμενα δωμάτια αλλά και πολλά καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Αρκετά είναι τα νόμιμα τα οποία έχουν συγκεκριμένες φορολογικές υποχρεώσεις, κόστος συμμόρφωσης και απαιτήσεις που συνδέονται τόσο με την ασφάλεια όσο και με τη λειτουργία τους.

Πολλά είναι όμως και τα παράνομα ακίνητα που λειτουργούν «κάτω από το ραντάρ» της ΑΑΔΕ, δημιουργώντας συνθήκες άνισου ανταγωνισμού.

«Είναι πάρα πολλά πλέον, ειδικά την τελευταία τριετία και εν μέσω covid έγιναν οι αγοραπωλησίες και υπάρχει πληθώρα από αδήλωτα διαμερίσματα» αναφέρει στο TheOpinion η Λένα Παπία ξενοδόχος που δραστηριοποιείται στην Περαία και έφορος της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης.

Σκοπιανοί, Σέρβοι, Ρουμάνοι, Μολδαβοί επιλέγουν τις κοντινές παραλίες της Θεσσαλονίκης και διανυκτερεύουν σε διαμερίσματα και σπίτια που τους νοικιάζουν είτε από πλατφόρμες των χωρών τους, είτε μέσω γνωστών, φίλων κλπ.

Επίσης, όπως λένε πηγές του χώρου στο TheOpinion, πολλοί είναι και οι εργολάβοι αλλοδαποί που αγοράζουν, χτίζουν, ανακαινίζουν και στη συνέχεια τα πουλούν, με τους αγοραστές, κατά κύριο λόγο, να τα αγοράζουν για επένδυση.

Στις παραλίες της Καβάλας

Η ίδια εικόνα που επικρατεί σ’ όλη τη Βόρεια Ελλάδα, αποτυπώνεται και στην περιοχή της Καβάλας και στο παραλιακό της μέτωπο, από το Παλιό, τη Νέα Ηρακλείτσα μέχρι την Νέα Πέραμο, την Κάριανη, το Οφρύνιο.

Επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στις παραπάνω περιοχές, βλέπουν και τις δυο όψεις του νομίσματος: από τη μια, όπως λένε στο TheOpinion «ο μόνος τρόπος που ήρθε χρήμα στην περιοχή τα τελευταία 15 χρόνια είναι ο τουρισμός», από την άλλη όμως ζητούν να μπουν όρια και το ελληνικό κράτος να αντιμετωπίσει τον Έλληνα επιχειρηματία με περισσότερη σοβαρότητα.

«Όσο ξεφεύγει η κατάσταση από τον θεμιτό ανταγωνισμό, τότε δημιουργείται πρόβλημα» δηλώνει στο TheOpinion ο Νίκος Χρυσανίδης ο οποίος δραστηριοποιείται στη Νέα Πέραμο, με επιχείρηση φιλοξενίας.

Όπως ο ίδιος εξηγεί, «από τη στιγμή που οι δικές τους τράπεζες, τους δίνουν άτοκα ή χαμηλότοκα δάνεια, καλά κάνουν. Και εμείς το ίδιο θα κάναμε» υπογραμμίζει λέγοντας πως η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων ούτως ή άλλως είναι ανύπαρκτη, με αποτέλεσμα οικόπεδα και ακίνητα να αγοράζονται κατά βάση από Βούλγαρους.

Σχετικά με τις παράνομες μισθώσεις, επισημαίνεται ότι δεν παρατηρείται μόνο από τους Βούλγαρους αλλά και από Έλληνες. «Δεν υπάρχει έλεγχος, θα πρέπει οι Ελληνικές αρχές σε συνεργασία με τις αντίστοιχες των ξένων κρατών να διερευνήσουν τι ακριβώς συμβαίνει» αναφέρει υπογραμμίζοντας ότι όταν λειτουργούν «κάτω από τα ραντάρ» τότε δίνουν και καλύτερες τιμές, με αποτέλεσμα να υπάρχει αθέμιτος ανταγωνισμός και παράλληλα ο νόμιμος επιχειρηματίας να επιβαρύνεται ολοένα και περισσότερο.

«Έρχονται ως ‘συγγενείς’, δεν γίνονται έλεγχοι» σχολιάζουν την κατάσταση πηγές που δραστηριοποιούνται στις παραπάνω περιοχές.

Σχετικά με το προφίλ των τουριστών, αρκετοί είναι οι Ρουμάνοι, Τούρκοι ενώ φέτος «είδαμε και Έλληνες μετά από χρόνια» προσθέτει ο κ. Χρυσανίδης.

Ξάνθη

Το παραλιακό μέτωπο του νομού Ξάνθης βρίσκεται σε μια απόσταση 25 περίπου χλμ. από την πόλη της Ξάνθης.

Τόσο η ίδια η πόλη όσο και οι παραλίες της προσελκύουν εκατοντάδες επισκέπτες και τουρίστες, από τη γύρω περιοχή αλλά και από τις γειτονικές μας χώρες, κατά κύριο λόγο από τη Βουλγαρία, οι οποίοι εισέρχονται από το συνοριακό σταθμό της Νυμφαίας (22 χλμ. βόρεια της Κομοτηνής).

Τρία στα τέσσερα αυτοκίνητα είναι με βουλγάρικες πινακίδες. Θα δούμε όμως και αυτοκίνητα με ρουμάνικες πινακίδες, με τούρκικες, με γερμανικές Ελλήνων ομογενών και κάποια με ελληνικές, κυρίως τα Σαββατοκύριακα. Αυτοκίνητα ογκώδη, ακριβές μάρκες, από BMW και Mercedes μέχρι και Ferrari και Maserati είδαν τα μάτια μας.

Χωριά αγροτικά με λιγότερους από 1.000 κατοίκους, αναπτύσσονται και τουριστικά, καθώς εδώ και μια τετραετία, από τον covid και μετά, άρχισαν να καταφθάνουν οι Βούλγαροι.

Η παραλία σε κοντινή απόσταση’ στα 3 χλμ., στα 4 χλμ., στα 5 χλμ., ανάλογα το χωριό. Εράσμιο, Μάγγανα, Μυρωδάτο, Άβδηρα, Μάνδρα κλπ., με παραλίες μεγάλες σε μήκος και πλάτος, με beach bars, βραβευμένες με Γαλάζια Σημαία, ναυαγοσώστες και πρόσβαση για ΑμεΑ.

«Όπου υπάρχει θάλασσα, υπάρχει και τουρισμός», «ξυπνήσανε και οι ντόπιοι και άρχισαν να πουλάνε ακριβά» δηλώνουν πηγές που δραστηριοποιούνται στις παραπάνω περιοχές σε διαφορετικούς κλάδους.

Τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης και τα ενοικιαζόμενα σπίτια/βίλες ξεφυτρώνουν σαν τα… μανιτάρια. Αγροτικές αποθήκες ανακαινίζονται και μετατρέπονται σε μοντέρνα, άνετα και ευχάριστα διαμερίσματα.

Τα σούπερ και μίνι μάρκετ βλέπουν τους τζίρους τους να αυξάνονται κατακόρυφα, το ίδιο συμβαίνει και με τις ταβέρνες, τα καφέ ενώ γεμάτα είναι και τα beach bar.

Και σ’ αυτές τις περιοχές, η ενοικίαση καταλύματος κινείται με δυο ταχύτητες: είναι τα νόμιμα, τα δηλωμένα, που τα βρίσκει κανείς και στις ελληνικές πλατφόρμες, είναι και τα παράνομα που είτε νοικιάζονται από τους Έλληνες ιδιοκτήτες τους, είτε είναι αγορασμένα από Βούλγαρους και νοικιάζονται σε συμπολίτες τους, δίχως παραστατικά, δίχως φορολογικές επιβαρύνσεις, κοινώς ‘μαύρα’.

Ευτυχώς, τέτοιες περιπτώσεις στην περιοχή του παραλιακού μετώπου της Ξάνθης είναι λίγες, μέχρι στιγμής, όπως λένε κύκλοι της αγοράς.

Τα πωλητήρια και οι ενοικιάσεις είναι γραμμένα στα ελληνικά αλλά και στα βουλγάρικα. Τηλέφωνα επικοινωνίας έχει επίσης και με ελληνικό νούμερο και με βουλγάρικο.

«Είναι καλό που έχουμε τουρισμό, βλέπουμε κόσμο, αφήνουν χρήματα, και τι, έρχονται για δυο μήνες, αυτό είναι» αναφέρουν κάτοικοι χωριών του νομού Ξάνθης.

«Πωλείται οικόπεδο» διαβάζαμε ξανά και ξανά και ξανά, γραμμένο και στα ελληνικά και στα βουλγάρικα. «Πόσο πάει το στρέμμα δηλαδή;» ρωτήσαμε επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στις περιοχές του παραλιακού μετώπου της Ξάνθης.

«Για οικόπεδο, στα 15.000 ευρώ το στρέμμα, όταν παλαιότερα ήταν στα 10.000 ευρώ και πριν τρία χρόνια έβρισκες και με 7.000 ευρώ/στρέμμα» αναφέρουν προσθέτοντας ότι υπάρχουν περιπτώσεις που πωλείται και 20.000 ευρώ μέχρι 50.000 ευρώ/στρέμμα (εμπορικές αξίες), ανάλογα την τοποθεσία που βρίσκεται. «Στην παραθαλάσσια περιοχή του Άη Γιάννη, ακούσαμε και για 100.000 ευρώ το στρέμμα» υπογραμμίζουν κύκλοι της αγοράς.

Κάνοντας την αγορά οικοπέδου, βγάζουν σχετική άδεια για την εγκατάσταση προκατασκευασμένου σπιτιού, «τοποθετούν και δυο λυόμενα 40 τ.μ.- 50 τ.μ. έκαστο, τα οποία στη συνέχεια τα αξιοποιούν επενδυτικά» συμπληρώνουν πηγές στο TheOpinion.