Κασσάνδρα στην εγκατάλειψη – Ώρα για ευθύνες

Δεν έχει παράπονο η Κασσάνδρα, τα μίντια ασχολήθηκαν συχνά μαζί της και αυτό το καλοκαίρι. Το δυστύχημα είναι ότι ασχολήθηκαν με τα αρνητικά της χαρακτηριστικά.

Το πιο πρόσφατο δημοσιοπιημένο γεγονός ήταν η πυρκαγιά στη Σίβηρη. Ευτυχώς τέθηκε πολύ σύντομα υπό έλεγχο, χάρη στις προηγούμενες εργασίες του προγράμματος AntiNero (χρηματοδότησης ΤΑΑ), στην άμεση αντίδραση της Πυροσβεστικής, και στην ύφεση του μελτεμιού. Χάρη στην ύφεση δεν σημειώθηκε αναζωπύρωση μέσα στη νύχτα, όταν ξαναδυνάμωσε ο άνεμος.

Το δάσος όπου ξέσπασαν οι φλόγες ουσιαστικά ξεκινά από την περιοχή των αγροτικών φυλακών, κόβεται από δύο κάθετους οδικούς άξονες, και συνεχίζεται μέχρι την άκρη του «ποδιού». Το νότιο τμήμα του ως τη Σκιώνη είχε καεί ολοκληρωτικά το 2006, πριν 20 ακριβώς χρόνια. Έκτοτε αναστήθηκε, παραμένοντας νεαρό σε ένα σημαντικό βαθμό. Ωστόσο σε πολλά σημεία αντικαταστάθηκε από ελαιώνες, που αργότερα έδωσαν τη θέση τους σε μεζονέτες για εκ Βορρά αγοραστές.

Το βόρειο τμήμα του δάσους, εκεί όπου συνέβη το τελευταίο επεισόδιο, είναι αφημένο στη μοίρα του εδώ και πολλές δεκαετίες. Τούτο οφείλεται κυρίως στο ότι ο ντόπιος πληθυσμός σταμάτησε να ασχολείται με την υλοτόμηση και την κτηνοτροφία. Έκτοτε η έκτασή του και η πυκνότητά του έχουν αυξηθεί θεαματικά.

Κατά συνέπεια, στις ρίζες των γερασμένων πια πεύκων έχουν συγκεντρωθεί τεράστιες ποσότητες από κλαδιά και πευκοβελόνες, συνθέτοντας μία εικόνα εξωπραγματική. Όλη αυτή η βιομάζα απλώς περιμένει το μοιραίο. Αν λοιπόν τη γλίτωσαν οι γύρω κατοικημένοι οικισμοί και άγνωστο πόσες ακόμη μεμονωμένες κατασκευές, αυτό οφείλεται εν πολλοίς στην τύχη τους.

Να σημειωθεί ότι από τη Σίβηρη ήταν τουλάχιστον εφικτή μια ταχεία εκκένωση, λόγω της θέσης της. Δεν θα ίσχυε το ίδιο για την Ελάνη, την Άνω Φούρκα, τη Χελώνα, το Κασσανδρινό, ή την Κρυοπηγή σε έσχατη περίπτωση. Για τους οικισμούς αυτούς, ακόμη και η από θαλάσσης διαφυγή θα ήταν σχεδόν αδύνατη. Το 2006 δεν υπήρχε ο τόσο τεράστιος -άρα πολύ πιο δύσκολα διαχειρίσιμος- όγκος παραθεριστών, κυρίως ξένων. Εάν τα πράγματα φέτος είχαν εξελιχθεί λίγο διαφορετικά, θα μπορούσαμε να μιλάμε για εκατόμβη χειρότερη από εκείνη στο Μάτι.

Οι διαθέσιμες πληροφορίες αναφέρθηκαν σε κομμένο καλώδιο του ΔΕΔΔΗΕ, ιδιοκτήτη του πανελλήνιου δικτύου μέσης τάσης. Εντούτοις, ένα κομμένο καλώδιο δεν αρκεί. Οι σπίθες του πρέπει να συναντήσουν εύφλεκτα υλικά στο έδαφος: ξερά κλαδιά και χόρτα. Και η ευθύνη για τα εν λόγω υλικά σε μεγάλο βαθμό ανήκει στους ΟΤΑ.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται διευρυμένης σύστασης επιτροπή δασικής προστασίας, με αντικείμενα την πρόληψη και την οργάνωση της πυροπροστασίας, στελεχωμένη από όλες τις εμπλεκόμενες δημόσιες υπηρεσίες. Θεωρητικά, οι διευθύνσεις πολιτικής προστασίας των κατά τόπους δήμων έχουν πλέον αναλάβει το εν λόγω καθήκον. Έκανε σωστά τη δουλειά της η τοπική διεύθυνση; Πίεσε για να εξασφαλίσει συμμόρφωση όλων των εμπλεκομένων; Αξιοποίησε σωστά όσα κονδύλια έλαβα από την ΠΚΜ; Ελάχιστη αξία έχει η φωτογραφημένη παρουσία του -εν προσωρινή αργία- δημάρχου στο κέντρο διοίκησης των πυροσβεστικών δυνάμεων· η αποστολή του είναι να προλαβαίνει τη φωτιά, όχι να παρακολουθεί την προσπάθεια κατάσβεσής της με τη συντροφιά του Υπουργού Γεωργίας.

Η ανεπάρκεια των διοικήσεων της Κασσάνδρας είναι διαχρονική και πασίγνωστη σε όσους την επισκέπτονται τακτικά. Τραγικός πολεοδομικός σχεδιασμός, υποτυπώδης διαχείριση απορριμμάτων, μηδενική ανάδειξη εναλλακτικών επιλογών για επίσκεψη, σκανδαλώδης ανοχή σε παράνομα κάμπινγκ, λιγοστό υφάλμυρο νερό, αλλεπάλληλες διαρροές λυμάτων, θεοσκότεινοι αυτοκινητόδρομοι, ανύπαρκτες οδικές διαγραμμίσεις και σημάνσεις, παρατημένοι δασικοί δρόμοι, σχεδόν καθολική ανυπαρξία πεζοδρομίων για όσους τουρίστες έχουν την ατυχία να περπατούν δίπλα στην επιβαρυμένη επαρχιακή οδό. Χάρη στα ΜΜΕ και στα σόσιαλ, το… καλό όνομα της περιοχής σταδιακά γίνεται γνωστό σε όλη τη χώρα και την υπόλοιπη Βαλκανική, παρά τους τακτικούς επικοινωνιακούς κομπασμούς του δημαρχείου. Μονάχα οι μεγάλες επενδύσεις σε resorts διασώζουν κάπως την κατάσταση.

Εκτός λοιπόν από την υποβάθμιση της τόσο όμορφης περιοχής, με την ανεπάρκεια έως ανικανότητά της, η εκάστοτε δημοτική αρχή είναι πάντοτε ικανή να προκαλέσει θάνατο. Δυστυχώς η επικινδυνότητά της δεν εξαντλείται σε άκρως επικίνδυνα λούνα παρκ, όπως είδαμε το 2024. Ο συστηματικός τρόπος λειτουργίας της γεννά πολλαπλούς κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή: στην άσφαλτο για πεζούς και εποχούμενους, στο πόσιμο και θαλασσινό νερό, σε όσα σπίτια και ξενοδοχεία βρίσκονται κοντά σε πεύκα.

Όσον αφορά τα αθλητικά σωματεία, όταν η κατάσταση φτάνει στο απροχώρητο, η νομοθεσία προσφέρει διέξοδο: αντικατάσταση ακατάλληλων διοικήσεων από άλλες, τις επονομαζόμενες «διοικήσεις Πρωτοδικείου». Για τους τυχόν προβληματικούς ΟΤΑ, δεν μπορεί να μην υφίσταται αντίστοιχη νομική δυνατότητα.