Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Σε εξέλιξη ο αρχιτεκτονικός θεσμός που κάθε χρόνο «αγκαλιάζουν» οι Θεσσαλονικείς

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και ιστορικά σταυροδρόμια της θεσσαλονίκης έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν, αυτό το Σαββατοκύριακο, οι συμμετέχοντες στις ξεναγήσεις του Open House 2026.

Ο αγαπημένος πια αρχιτεκτονικός θεσμός που ξεκίνησε το 2012 στη Θεσσαλονίκη, ακολουθώντας το παράδειγμα του Λονδίνου, που ξεκίνησε με την πρώτη τέτοια διοργάνωση το 1992, δίνει και φέτος στους Θεσσαλονικείς τη δυνατότητα να επισκεφθούν δεκάδες κτίρια με αρχιτεκτονική αξία, κάποια ηλικίας πολλών αιώνων, κάποια ολοκαίνουργια.

Στο σταυροδρόμι Βενιζέλου με Εγνατία, λοιπόν, αξίζει να επισκεφθεί κανείς τον ιερό ναό Παναγίας των Χαλκέων και το Χαμζά Μπέη Τζαμί, γνωστό και ως Αλκαζάρ, το οποίο αποκαταστάθηκε πρόσφατα, έχοντας παραμείνει κλειστό πίσω από λαμαρίνες για δεκαετίες.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Ξεκινώντας από την Παναγία των Χαλκέων, παρατηρούμε αρχικά, λόγω υψομετρικής διαφοράς, τη διαστρωμάτωση της πόλης.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, ο ναός κτίστηκε το 1028 από τον αξιωματούχο Χριστόφορο «Πρωτοσπαθάριο και κατεπάνω Λαγουβαρδίας». Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, βόρεια της βυζαντινής κεντρικής οδού, της Λεωφόρου (σημερινής Εγνατίας), και στα νοτιοδυτικά της Ρωμαϊκής Αγοράς. Ανήκει στον τύπο του σύνθετου τετρακιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με διώροφο νάρθηκα στα δυτικά.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Είναι κτισμένος αποκλειστικά με πλίνθους, από όπου προέρχεται και η ονομασία «Κόκκινη εκκλησιά». Στον βόρειο τοίχο του ναού διαμορφώνεται αρκοσόλιο, που αποδίδεται σε τάφο του κτήτορα. Από την πλούσια τοιχογράφησή του σώθηκαν αρκετές παραστάσεις που χρονολογούνται στον 11ο και 14ο αιώνα. Τα κιονόκρανα, τα γείσα και οι κοσμήτες αποτελούν ένα σύνολο αρχιτεκτονικών γλυπτών που κατασκευάστηκαν ειδικά για αυτόν τον ναό.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Κατά την οθωμανική περίοδο μετατράπηκε σε τζαμί με το όνομα Καζαντζιλάρ Τζαμί (τζαμί των Χαλκωματάδων). Η επαγγελματική παράδοση επεξεργασίας και πώλησης χάλκινων ειδών στην περιοχή διατηρείται ως τις μέρες μας.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Λίγο παραπέρα ακριβώς δίπλα στην έξοδο του μετρό, δεσπόζει, ολόλαμπρο πια, το τέμενος Χαμζά Μπέη. Ευρύτερα γνωστό στη Θεσσαλονίκη ως Αλκαζάρ, βρίσκεται στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου (Εγνατία 49), απέναντι από το Μπεζεστένι. Χτίστηκε το διάστημα 1467–1468 και αποτελεί το παλαιότερο σωζόμενο ισλαμικό τέμενος στην πόλη. Αρχικά λειτούργησε ως συνοικιακό τέμενος χωρίς μιναρέ, ενώ στους επόμενους αιώνες επεκτάθηκε με την προσθήκη στοών γύρω από έναν αίθριο χώρο και μεντρεσέ τον 17ο αιώνα.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Αρχιτεκτονικά ξεχωρίζει για τη μεγάλη τετράγωνη θολοσκεπή αίθουσα προσευχής, ύψους περίπου 17 μέτρων, καθώς και για τη χρήση παλαιοχριστιανικών μαρμάρινων κιόνων και κιονοκράνων στις στοές του.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών τη δεκαετία του 1920 έπαψε να λειτουργεί ως χώρος λατρείας και κηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο, ενώ για δεκαετίες –μέχρι τις αρχές του 1980– φιλοξένησε στην αυλή του τον γνωστό κινηματογράφο «Αλκαζάρ». Αφού περιήλθε στο Υπουργείο Πολιτισμού το 2006 και ολοκληρώθηκαν οι εργασίες αποκατάστασης, παραδόθηκε ξανά στο κοινό τον Οκτώβριο του 2026 ως χώρος πολιτισμού.

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Open House 2026: Ξεναγηθήκαμε στο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται θρησκείες και πολιτισμοί

Το Open House 2026 συνεχίζεται σήμερα και αύριο, Σάββατο και Κυριακή 21 και 22 Νοεμβρίου, με περίπου 70 κτίρια να συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Αναλυτικά οι ώρες επίσκεψης στο openhousethessaloniki.gropenhousethessaloniki.gr.