Μαβίλη: Η γειτονιά στο δυτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης μπαίνει δυναμικά στον εμπορικό, επενδυτικό και οικιστικό χάρτη

Μια πρώην κακόφημη περιοχή στο δυτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, την τελευταία πενταετία καταγράφει μια ανάπτυξη που της δίνει νεανικό αέρα, της δίνει ζωή, δημιουργία, τέχνη, γεύση, πολιτισμό. Καλά καταλάβατε, είναι η πλατεία Μαβίλη και τα δρομάκια πέριξ αυτής, ή αλλιώς η γειτονιά των Αγίων Αποστόλων. Το TheOpinion καταγράφει τις τάσεις στην περιοχή.

Ρεπορτάζ – φωτ.: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

Αυγουστιάτικο βραδάκι, και στα στενά, στο δυτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, νεαρόκοσμος κινείται με ανοιχτούς τους χάρτες της Google, ψάχνοντας δρόμους, πλατείες και μαγαζιά. «Να πάμε από εκεί, όχι καλύτερα πάμε από εδώ που μας δείχνει ο χάρτης» λέγανε δυο νεαρές κοπέλες που κατευθύνονταν προς την πλατεία Μαβίλη.

Σε κάποιο άλλο στενό, ένα ζευγάρι αλλοδαπών περπατάει με αποσκευές στο χέρι. Αρκετοί έχουν βγάλει τα σκυλιά τους για βόλτα, ενώ ηλικιωμένες κυρίες κάθονται στα παγκάκια της πλατείας, και φυσιούνται με βεντάλια. Αν και βραδάκι, η θερμοκρασία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης κοντεύει τους 30 βαθμούς Κελσίου. Υπολογίστε και τα υψηλά ποσοστά υγρασίας!

Και γύρω από τις πλατείες, Μαβίλης και 12 Αποστόλων, άλλο σκηνικό: δυο καφέ μπαρ και μία μοντέρνα μπυραρία που παράγει και δικές της μπύρες, σερβίροντας 120 διαφορετικές ετικέτες είναι γεμάτα με νεαρούς, Έλληνες αλλά και ξένους. Γεμάτο και το σύγχρονο μεζεδοπωλείο με φόντο την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων.

Ανάμεσα στη Χρυσή και τη Ληταία Πύλη

Κινούμαστε ανάμεσα στη Χρυσή και τη Ληταία Πύλη, στο δυτικό τμήμα της Θεσσαλονίκης, που βρίσκεται εντός των τειχών, στην ευρύτερη περιοχή της Πλατείας Μαβίλη. Περιοχής όπου διατηρούνται μνημεία βυζαντινών και οθωμανικών χρόνων, όπως θα διαβάσετε παρακάτω, καθώς και υπόγειες αρχαιότητες, οι οποίες αποκαλύφθηκαν κατά τη διενέργεια σωστικών ανασκαφών.

Η γειτονιά αλλάζει, Selanik διαβάζω σε μια επιγραφή, που σημαίνει Θεσσαλονίκη στα τουρκικά. Στη γειτονιά γύρω από την πλατεία Μαβίλη, ‘φυσάει’ αέρας που φέρνει επενδύσεις, που δημιουργεί νέες τάσεις, εκεί όπου ισόγειοι χώροι αλλάζουν χρήση και μετατρέπονται σε σπίτια βραχυχρόνιας μίσθωσης και κατοικίες, εκεί όπου βρίσκουν στέγη καλλιτεχνικά και αρχιτεκτονικά στούντιο, εναλλακτικά καταστήματα με ρούχα ένδυσης, διακοσμητικά, κεραμικά και γκαλερί, χώροι για σεμινάρια, δημιουργική γραφή, μαθήματα κεραμικής κ.ά.

Ξενοδοχειακή υποδομή

Και επίσης, παλιές καπναποθήκες που μετατρέπονται σε ξενοδοχείο -η μία περίπτωση- και σε πλήρως επιπλωμένα διαμερίσματα – η άλλη περίπτωση- προσφέροντας ευέλικτη διαμονή, απευθυνόμενη κυρίως σε φοιτητές.

Αλλά και μια πρώην βιοτεχνία που κατασκεύαζε μπρίκια, κατσαρολικά κ.ά., έχει μετατραπεί σε κατοικίες – διαμερίσματα με ξενοδοχειακές υπηρεσίες. Ένας καινοτόμος χώρος φιλοξενίας, που αρχίζει σιγά σιγά να έχει μεγαλύτερη παρουσία στην Ελλάδα, και αποτελεί μέλος της Nicon Hotel & Villa Collection.

Ανήκει στην ελληνική κατασκευαστική και επενδυτική εταιρεία ακινήτων Nicon με έδρα στην Αθήνα. Μάλιστα, ήταν οι πρώτοι που πίστεψαν σ’ εκείνη τη γειτονιά, πριν μια επταετία, παρέχοντας 25 μοντέρνα και πλήρως εξοπλισμένα διαμερίσματα που συνδυάζουν την άνεση ενός σύγχρονου σπιτιού με την premium ποιότητα ξενοδοχειακών υπηρεσιών.

Μαβίλη, Παπαρρηγοπούλου, Γλάδστωνος, Πλατεία Μαβίλη, Κωστή Παλαμά, Δημ. Βερναρδάκη, Φειδίου, Ανδρέα Κάλβου, Παναγιώτη Καρατζά, Ζεφύρων, Ολύμπου, Πλατεία Δώδεκα Αποστόλων.

Καραολή και Δημητρίου Των Κυπρίων, δρόμος φαρδύς, διπλής κατεύθυνσης, με τράπεζες, μάρκετ, self service laundry, πολυτελή διαμερίσματα και στούντιο για διαμονή, ενοικιαζόμενα διαμερίσματα στο διατηρητέο Μέγαρον Ψωμά -κτίριο που κατασκεύασε ο Βρετανός αρχιτέκτονας Max Rubens το 1927- κλπ., που οδηγεί στην πλατεία Αντιγονιδών και πιο πάνω στο Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης.

All day καφέ, μπαρ, μπυραρία, ταβέρνα με ιστορία από το 1965, σύγχρονα μεζεδοπωλεία, street food, μπουγάτσα, ελληνικά πιάτα με σύγχρονη ματιά, χώροι που συνδυάζουν θέατρο, εργαστήρια και κουζίνα.

Ακροβατούν ανάμεσα σε συνεργεία αυτοκινήτων και λίγα μαγαζιά με ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτων.

Να και μια επιγραφή, Stressless cuisine, «δηλαδή, τι κουζίνα σερβίρετε;» ρωτάω τον Μιχάλη που φέτος η επιχείρησή του γιόρτασε δυο χρόνια ζωής στην «πολύ ανερχόμενη περιοχή» όπως μου είπε. Από μοσχαρίσια μάγουλα και πανσέτα φούρνου μέχρι ριζότο με μανιτάρια, κριθαρότο με γαρίδες, σαλάτα με κινόα κλπ., και το βασικότερο, δίχως άγχος όπως τελικά προδίδει η ονομασία της κουζίνας τους!

Επιλέγουν την περιοχή για επιχειρηματική δραστηριότητα…

Η περιοχή γύρω από την πλατεία Μαβίλη ανθίζει’ ειδικά μετά τον covid, αλλά και μετά την ανάπλασή της και των πέριξ οδών Μαβίλη, Γλάδστωνος, Κ. Παλαμά, Φειδίου και Ζεφύρων με στοιχεία βιοκλιματικού σχεδιασμού, ένα έργο η σύμβαση του οποίου με τίτλο «Ανάπλαση πλατείας Μαβίλη με στοιχεία βιοκλιματικού σχεδιασμού» είχε γίνει τον Οκτώβριο του 2018 επί δημαρχίας του αείμνηστου Γιάννη Μπουτάρη.

«Ανθίζει η περιοχή, ανθίζει το real estate, παρατηρείται μια αναγέννηση της περιοχής» αναφέρει στο TheOpinion εκπρόσωπος της Capital Properties Real Estate, που έχει παρουσία και στην περιοχή την τελευταία διετία.

Όπως μας εξηγεί, στην οδό Ανδρέα Κάλβου υπάρχει αλλαγή χρήσης των ακινήτων, πολλά ισόγεια έχουν μετατραπεί σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης, και γενικότερα, στα στενά γύρω από την πλατεία Μαβίλη, πολλοί χώροι λειτουργούν ως αποθήκες ή επαγγελματικές έδρες. Επί της Παπαρρηγοπούλου, πέντε χώροι είναι κλειστοί και οι υπόλοιποι είναι νοικιασμένοι.

Δεν είναι πλέον τόσο εύκολο το να βρεθεί χώρος για ενοικίαση, ενώ σ’ ότι αφορά τις τιμές, κυμαίνονται μεταξύ 10 – 20 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, για ενοικίαση επιχείρησης.

… και για διαμονή

Εκτός από την άνθιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας με εναλλακτικό προφίλ, παρατηρείται και έντονη παρουσία νεαρόκοσμου και κυρίως φοιτητών που επιλέγουν πλέον να μείνουν στην περιοχή.

Η περιοχή μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν κακόφημη, και δύσκολα κυκλοφορούσε κανείς άνετα και με ασφάλεια. Τα τελευταία χρόνια με την ανάπτυξη που παρουσιάζει και με το επενδυτικό ενδιαφέρον, κυρίως από Ισραηλινούς επενδυτές, το δυτικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, σε συνδυασμό με τη λειτουργία του μετρό προσελκύει νέο κόσμο, και φοιτητές και εργαζόμενους (σ.σ. η στάση Δημοκρατίας στην ομώνυμη πλατεία -γνωστή και ως πλατεία Βαρδαρίου- απέχει ελάχιστα μέτρα από την αρχή της οδού Μαβίλη, διασχίζοντας την Λεωφόρο Μίκη Θεοδωράκη -πρώην οδός Λαγκαδά).

«Παρατηρούμε, ότι πλέον επιλέγουν να μείνουν» αναφέρει ο κ. Παρμακλής της Capital Properties Real Estate.

Σχετικά με τις τιμές που ενοικιάζονται τα διαμερίσματα, «εξαρτάται από την κατάσταση που είναι, σε τι όροφο, τι ανακαίνιση έχει γίνει» υπογραμμίζεται με τη μέση τιμή για ένα διαμέρισμα 40 τ.μ. – 50 τ.μ. να κυμαίνεται στα 500 – 600 ευρώ.

Οι παλιές καπναποθήκες

Καθώς κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα άνθιζε στη Θεσσαλονίκη το εμπόριο καπνού, και ειδικά τις δεκαετίες 1920 – 1930, ανοικοδομήθηκαν πολλές καπναποθήκες, οι οποίες συνέβαλαν στην αλλαγή του αρχιτεκτονικού τοπίου της πόλης.

Η πρώην καπναποθήκη Ανδρόνικου Κωνσταντινίδη, η οποία βρίσκεται επί της Κωστή Παλαμά, δίπλα στην πλατεία Μαβίλη και ελάχιστα λεπτά από τον σταθμό του μετρό (στάση Δημοκρατίας), πλήρως ανακατασκευασμένη από το 2022 προσφέρει ευχάριστη και άνετη διαμονή στα 42 δωμάτια, διαφορετικών τύπων. Μάλιστα, το κτίριο συγκαταλέγεται στα διατηρητέα κτίρια της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Β. Ελλάδας.

Για την ιστορία, το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1939 από τον Ανδρόνικο Κωνσταντινίδη, παππού των σημερινών ιδιοκτητών. Λειτούργησε ως καπναποθήκη μέχρι τη δεκαετία του 1960 και ανακηρύχθηκε διατηρητέο από το Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης το 2016.

Λίγο πιο πάνω, γωνία Γλάδστωνος 19 με Ολύμπου 12, άλλη μια καπναποθήκη, των Αδελφών Εμμανουήλ (1956) έχει μετατραπεί σε σύγχρονες φοιτητικές κατοικίες.

Πρόκειται για το Project 151 Tabac του Ομίλου Calon, που ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Δεκέμβριο του 2025 και διαθέτει 73 πλήρως επιπλωμένα διαμερίσματα, ιδανικά για φοιτητές, νέους επαγγελματίες αλλά και ψηφιακούς νομάδες.

Όπως πληροφορείται το TheOpinion, τα περισσότερα διαμερίσματα είναι νοικιασμένα από φοιτητές με τα συμβόλαια να γίνονται κατά κύριο λόγο για 10 – 12 μήνες, ενώ υπήρξαν και τρεις περιπτώσεις που ενοικιάστηκαν από ψηφιακούς νομάδες. Μέχρι τη στιγμή του ρεπορτάζ μας, στο εν λόγω συγκρότημα ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων, υπάρχουν πέντε διαθέσιμα.

Ακριβώς απέναντι από το Project 151, βρίσκεται το συγκρότημα με τις κατοικίες – διαμερίσματα με ξενοδοχειακές υπηρεσίες, που προαναφέραμε.

Επενδυτικό ενδιαφέρον από Ισραηλινούς και Εβραίους

Καθώς η παρουσία της εβραϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη μετρά 21 αιώνες ιστορίας και ειδικά μετά το 1492 που αποτελούσε τη μεγαλύτερη πληθυσμιακά κοινότητα της πόλης, δεν μπορεί παρά να είναι ιδιαίτερα έντονο το επενδυτικό ενδιαφέρον από Ισραηλινούς και εβραϊκής καταγωγής επιχειρηματίες και ομίλους.

Όπως πληροφορείται το TheOpinion, οι επενδύσεις με ισραηλινά ή εβραϊκά κεφάλαια ήταν από τις πρώτες στην περιοχή γύρω από την πλατεία Μαβίλη, πριν καν αρχίσει να παρουσιάζει τη σημερινή της ανάπτυξη. «Ήταν μια κακόφημη περιοχή και οι τιμές ήταν πολύ λογικές» επισημαίνουν κύκλοι της αγοράς προσθέτοντας «ήταν οι πρώτοι που άρπαξαν την ευκαιρία».

Τουρισμός – Το μνημείο UNESCO

Η περιοχή παρουσιάζει και τουριστικό ενδιαφέρον τόσο για τους ίδιους τους κατοίκους της Θεσσαλονίκης, για τους Έλληνες επισκέπτες και βεβαίως για τους πολυάριθμους αλλοδαπούς.

Στην πλατεία 12 Αποστόλων θαυμάζει κανείς τον ναό των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος αποτελεί ένα από τα 15 Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, που υπάρχουν στη Θεσσαλονίκη.

Ιδρύθηκε από τον Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης Νήφωνα Α΄(1310-1314) ως καθολικό μονής, αφιερωμένης στην Παναγία. Από το αρχικό συγκρότημα, που είχε ιδρυθεί δίπλα στη Ληταία Πύλη στα ανατολικά τείχη, σώζονται σήμερα μόνο ο ναός, μέρος του πυλώνα και η κινστέρνα, ενώ ανασκαφικά εντοπίστηκαν οι υποδομές προκτισμάτων της μονής.

Ο ναός ακολουθεί τον τύπο του σύνθετου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο και περίστωο. Στο εσωτερικό του σώζονται αρκετά ψηφιδωτά ενώ στον κεντρικό τρούλο σώζεται ο Παντοκράτωρ Κύριος κρατώντας στο αριστερό του χέρι το Άγιο Ευαγγέλιο με ανοιχτά δάκτυλα.

Ο βυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων, μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους μετατράπηκε σε τζαμί. Οι Τούρκοι αφαίρεσαν τις χρυσές ψηφίδες και επικάλυψαν όλα τα ψηφιδωτά και τις τοιχογραφίες με ασβεστοκονίαμα. Μετά την απελευθέρωση της πόλης, άρχισε σταδιακά ο καθαρισμός των επιφανειών του ναού, με την αποκόλληση όλων των επιχρισμάτων.

Ώρες λειτουργίας του ναού 07.00 – 11.30 π.μ. & 18.30 – 20.30.

Τα λουτρά Φοίνιξ (Πασά Χαμάμ)

Κοντά στα δυτικά τείχη της πόλης και νότια του ναού των Αγίων Αποστόλων, στη συμβολή των οδών Παναγιώτη Καρατζά 5-7, Αν. Κάλβου και Πηνειού βρίσκονται τα Λουτρά Φοίνιξ (Πασά Χαμάμ).

Εγκαταλειμμένα και μη επισκέψιμα, όπου για ένα χρονικό διάστημα μετά από εργασίες στερέωσης χρησιμοποιήθηκαν ως χώρος αποθήκευσης ευρημάτων από τις ανασκαφές για την κατασκευή του Μετρό Θεσσαλονίκης.

Το Πασά Χαμάμ κτίστηκε γύρω στα 1520-1530, πάνω στα ερείπια του βαπτιστηρίου του Οκταγωνικού ναού, από τον βεζύρη Cezeri Kasim Pasa, διοικητή της Θεσσαλονίκης, ο οποίος μετέτρεψε σε τζαμί και τον ναό των Αγίων Αποστόλων και ίσως τα δύο κτίρια να συνδέονταν λειτουργικά μεταξύ τους (ονομάζεται και «Λουτρό των Αγίων Αποστόλων»).

Αρχικά λειτούργησε ως απλό μονό λουτρό αλλά μεταγενέστερα έγινε διπλό με ανδρικό και γυναικείο τμήμα. Λειτούργησε ως δημόσιο λουτρό με την επωνυμία «Λουτρά Φοίνιξ» έως το 1981.

Ο κινηματογράφος Βίλμα

Όσο για τον πρώην κινηματογράφο Βίλμα, επί της οδού Γλάδστωνος 7, ο οποίος ξεκίνησε τη λειτουργία του τη δεκαετία του ’70, προβάλλοντας ερωτικές ταινίες σεξ, έκλεισε οριστικά τον Δεκέμβριο του 2024.

Η μνήμη και το κλείσιμό του αποτυπώθηκαν στο ντοκιμαντέρ «Βίλμα: Το Τελευταίο Αντίο» (2026) των Κώστα Μπακιρτζή και Κωστή Σταμούλη, που προβλήθηκε στο 28^ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης τον Μάρτιο του 2026.

Όπως αναφέρουν κύκλοι της αγοράς στο TheOpinion, το ακίνητο όπου στεγάζονταν ο πρώην ιστορικός κινηματογράφος έχει πουληθεί και θα μετατραπεί σε επενδυτικές κατοικίες. Πληροφορίες αναφέρουν ότι πουλήθηκε στην τιμή των 580.000 ευρώ, και θα κατασκευαστούν 12 διαμερίσματα, τα οποία θα είναι έτοιμα πριν το καλοκαίρι του 2027. Ήδη έχουν μπει συνεργεία, και οι εργασίες, εν μέσω Αυγούστου, συνεχίζονται πυρετωδώς.

Πρωινή βόλτα στη γειτονιά των Αγίων Αποστόλων

Και αν το βράδυ, η κίνηση είναι ζωηρή στη γειτονιά των Αγίων Αποστόλων, πώς είναι άραγε νωρίς το πρωί; Κατά την αυτοψία του TheOpinion, είδαμε ανοιχτές επιχειρήσεις που το βράδυ φυσικά ήταν κλειστές, καθώς αναφερόμαστε στα συνεργεία αυτοκινήτων, στα μαγαζιά με τα ανταλλακτικά κλπ. Αντίστοιχα, κλειστά ήταν τα περισσότερα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, σε αντίθεση με το βράδυ, που ήταν γεμάτα με κόσμο.

Είδαμε πάρα πολλές κλειδοθήκες έξω από οικοδομές και ισόγεια που μεταφράζονται σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Και πολλές κάμερες, έξω από οικοδομές, από καταστήματα, σε κολώνες. Από μια όψη το λαμβάνουμε ως θετικό, καθώς υπήρχαν και οι περίεργοι και εξαρτημένοι από ουσίες, και όπως πληροφορηθήκαμε, εξακολουθούν να υπάρχουν λίγες δομές εξαρτημένων ατόμων.

Είδαμε τουρίστες και περαστικούς, εργαζόμενους αλλά και αργόσχολους. Όλα αυτά, κατά την πρωινή μας βόλτα στην πλατεία Μαβίλη και πέριξ αυτής!

Ποιος ήταν ο Λορέντζος Μαβίλης

Τέλος, σ’ ότι αφορά την ονομασία Μαβίλη, να σας πούμε ότι ο Λορέντζος Μαβίλης γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1860, όπου ο ισπανικής καταγωγής πατέρας του, Παύλος Μαβίλης, υπηρετούσε ως δικαστικός.

Ήταν λυρικός ποιητής και το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην Κέρκυρα, καθώς ο παππούς του ήταν πρόξενος της Ισπανίας στο νησί και είχε εγκατασταθεί η οικογένειά του.

Πολέμησε στους Βαλκανικούς Πολέμους και στις 28 Νοεμβρίου του 1912, κατά τον Πρώτο Βαλκανικό Πόλεμο έγινε επικεφαλής του λόχου των εθελοντών Γαριβαλδινών. Την επόμενη μέρα (29 Νοεμβρίου 1912) σκοτώθηκε στη Μάχη του Όρους Δρίσκου, κοντά στα Ιωάννινα.

Επίσης, ο Λορέντζος Μαβίλης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ο πρώτος Έλληνας συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων με διεθνή φήμη.