Γιατί μένουν σταματημένες οι κυλιόμενες στο μετρό Θεσσαλονίκης; (ΦΩΤΟ)

Είναι μία εικόνα που στην αρχή έκανε εντύπωση. Μετά προκαλούσε απορία και ακόμα πιο μετά εκνευρισμό. Τελικά την αποδεχτήκαμε όλοι σαν κάτι δεδομένο στις καθημερινές μας μετακινήσεις. Μιλάμε για τις χαλασμένες κυλιόμενες σκάλες στο μετρό Θεσσαλονίκης, που μας κρατάνε… συντροφιά ήδη από την πρώτη μέρα λειτουργίας του και, σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, παραμένουν σταθερό σκηνικό σε πολλούς από τους σταθμούς.

Το TheOpinion επέστρεψε ξανά την περασμένη Δευτέρα στα έγκατα της γης, μετά και από προηγούμενες «εξορμήσεις» του, κάνοντας αυτοψία στους 18 σταθμούς του δικτύου, ανάμεσα στους οποίους και οι πέντε της επέκτασης Καλαμαριάς.

Οι σταματημένες σκάλες σταθμό-σταθμό

Η αρχή έγινε από τον πιο δημοφιλή σταθμό, αυτόν της Αγίας Σοφίας. Εκεί, εδώ και πάνω από δύο εβδομάδες, μία από τις σκάλες ανόδου από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο ήταν εκτός λειτουργίας, χωρίς όμως να αποκλείεται η χρήση της με κάποιο αποτρεπτικό εμπόδιο (π.χ. τη χαρακτηριστική κόκκινη κορδέλα που βλέπουμε αλλού). Αυτό ίσως έγινε επειδή κρίθηκε ότι, αν επιτραπεί η πρόσβαση μόνο στη λειτουργική σκάλα, θα δημιουργηθεί συνωστισμός λόγω του όγκου των επιβατών.

Να σημειώσουμε, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη σκάλα λειτουργούσε σε χθεσινό μας τυχαίο πέρασμα από το σταθμό. Και ελπίζουμε να μην αλλάξει αυτό.

Επιστρέφοντας πίσω στα όσα είδαμε στην αυτοψία της Δευτέρας, οι σταματημένες κυλιόμενες ανά σταθμό ήταν οι εξής:

• Ν.Σ. Σταθμός: Μία σκάλα στην είσοδο από την οδό Γιαννιτσών
• Δημοκρατίας: Μία σκάλα από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο
• Βενιζέλου: Δύο σκάλες από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο και μία από το επίπεδο εισιτηρίων προς το μεσαίο επίπεδο
• Σιντριβάνι: Μία σκάλα από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο
• Πανεπιστήμιο: Μία σκάλα από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο, δύο σκάλες από το μεσαίο επίπεδο προς το επίπεδο εισιτηρίων και ακόμα μία στην είσοδο από 3ης Σεπτεμβρίου-Εγνατία
• Παπάφη: Μία σκάλα από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο
• Φλέμινγκ: Μία σκάλα από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο
• Ευκλείδης: Δύο σκάλες από την αποβάθρα προς το μεσαίο επίπεδο και δύο από το επίπεδο εισιτηρίων προς το μεσαίο επίπεδο
• Βούλγαρη: Μία σκάλα από το επίπεδο εισιτηρίων προς το μεσαίο επίπεδο
• Νέα Κρήνη: Μία σκάλα στην είσοδο από την οδό Βρυούλων που, ενώ ήταν σε λειτουργία, σταμάτησε ξαφνικά ενώ τη χρησιμοποιούσαμε
• Καλαμαριά: Μία σκάλα στην είσοδο από την οδό Αιγαίου
• Στους σταθμούς Ανάληψη, 25ης Μαρτίου, Νέα Ελβετία, Νομαρχία, Αρετσού και Μίκρα όλες οι σκάλες ήταν σε λειτουργία. Κοινώς, στο ⅓ από τους συνολικά 18 σταθμούς.

Κυλιόμενες «βαρέως τύπου» που εδώ βγαίνουν συνέχεια εκτός λειτουργίας

«Τι συμβαίνει τελικά με το μετρό και τις κυλιόμενες σκάλες;», αναρωτιούνται πολλοί, είτε μέσα στους σταθμούς είτε και στο διαδίκτυο.

Χαρακτηριστικές είναι οι συζητήσεις στη δημοφιλή πλατφόρμα Reddit, με πολλούς χρήστες να αποδίδουν το πρόβλημα στο ότι οι κυλιόμενες τοποθετήθηκαν πολλά χρόνια πριν και παρέμεναν σε ακινησία μέχρι να ανοίξει το μετρό το 2024. Έτσι, όταν τέθηκαν τελικά σε λειτουργία, άρχισαν να βγάζουν προβλήματα, ακριβώς όπως ένα αυτοκίνητο που κάθεται για χρόνια με σβηστή μηχανή χρειάζεται service όταν αρχίσουμε να το χρησιμοποιούμε.

Άλλοι χρήστες εξήγησαν ότι οι σκάλες τοποθετήθηκαν με τις προδιαγραφές που έθεταν οι μελέτες του έργου και ότι απαιτούνται εξειδικευμένα ανταλλακτικά και προσωπικό για την επισκευή τους, τα οποία ίσως δεν υπάρχουν σε επαρκή αριθμό.

Ξεκλέβοντας μία στιγμή στην αυτοψία μας, καταγράψαμε το μοντέλο των κυλιόμενων που χρησιμοποιούνται στο μετρό Θεσσαλονίκης. Είναι το μοντέλο X021NP της εταιρείας Otis.

Με μία σύντομη αναζήτηση στο διαδίκτυο, διαπιστώσαμε ότι το συγκεκριμένο μοντέλο προορίζεται ειδικά για χρήση σε εγκαταστάσεις με πολύ μεγάλο όγκο χρηστών, όπως μετρό, σταθμούς τρένων και αεροδρόμια. Επίσης, είναι φτιαγμένες για χρήση τόσο σε εσωτερικό όσο και σε εξωτερικό χώρο. Αυτό έχει σημασία, καθώς πολλοί επιβάτες στη Θεσσαλονίκη πιστεύουν ότι οι σκάλες, τουλάχιστον οι εξωτερικές, χαλάνε λόγω της έκθεσης στις συνθήκες του περιβάλλοντος.

Μεταξύ άλλων, αυτές οι κυλιόμενες χρησιμοποιούνται σε αεροδρόμια στο Άμπου Ντάμπι, τη Γιανγκόν και το Σαντιάγο και σε μετρό στην Τζακάρτα και το Βουκουρέστι. Κοινώς, σε σημεία με επιβάρυνση τουλάχιστον ίδια –ή και πολύ μεγαλύτερη– από το μετρό Θεσσαλονίκης.

Κοιτώντας, επίσης, τις πληροφορίες στις σκάλες είδαμε να αναγράφονται πληροφορίες όπως “November 2017” ή “May 2018”, που δείχνουν ότι η εξήγηση περί «σκουριάσματος» από την ίσως αχρησία έχει βάση.

Στη THEMA η προληπτική συντήρηση, στην Aktor οι επισκευές

Τελικά, η λύση στο… μυστήριο ίσως είναι καθαρά γραφειοκρατική και κρύβεται στην τεχνική περιγραφή και τις προδιαγραφές του διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού που προωθήθηκε το 2022 από την Ελληνικό Μετρό (τότε Αττικό Μετρό) για την ανάθεση της λειτουργίας και συντήρησης του μετρό Θεσσαλονίκης. Από αυτόν το διαγωνισμό προέκυψε ως ανάδοχος η Thessaloniki Metro Automatic (THEMA), που ανέλαβε αυτά τα καθήκοντα για 11 χρόνια το 2023.

Μέσα στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ρητά ότι ο ανάδοχος λειτουργίας είναι «πλήρως υπεύθυνος» για τις εργασίες συντήρησης στις κυλιόμενες σκάλες, όπως και στους ανελκυστήρες, τα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων και γενικά στα τρένα και όλα τα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, τα οποία θεωρούνται πάγια της Ελληνικό Μετρό. Μάλιστα, έχει το δικαίωμα να αναθέσει τα σχετικά καθήκοντα σε υπεργολάβους.

Ωστόσο, στο διαγωνισμό προβλέφθηκε η ανάληψη αυτής της ευθύνης να γίνει σταδιακά, σε βάθος χρόνου και με την εμπλοκή και του αναδόχου κατασκευής του έργου, δηλαδή της εταιρείας Aktor.

Συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για τέσσερα διακριτά στάδια-φάσεις:

• Στάδιο 1 (προπαρασκευαστικό). Σε αυτό ο ανάδοχος λειτουργίας του μετρό –δηλαδή η THEMA– είναι παρών στη διενέργεια των απαραίτητων δοκιμών, ώστε να είναι έτοιμος να το λειτουργήσει
• Στάδιο 2, μετά την έναρξη λειτουργίας της βασικής γραμμής, κατά τη διάρκεια του οποίου «θα εκτελείται η προληπτική και η διορθωτική συντήρηση από τον ανάδοχο κατασκευής της Βασικής Γραμμής του Μετρό Θεσσαλονίκης, για περίοδο 12 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης της Βεβαίωσης Περάτωσης του συνόλου των εργασιών του Βασικού Έργου». Αυτό σημαίνει ότι τους πρώτους 12 μήνες από την έναρξη λειτουργίας της βασικής γραμμής, υπεύθυνος για τη συντήρηση, μέσω υπεργολαβιών, ήταν η Aktor
• Στάδιο 3, κατά τη διάρκεια του οποίου η Aktor είναι υπεύθυνη μόνο για τη διορθωτική συντήρηση των εγκαταστάσεων, για επιπλέον περίοδο 24 μηνών από την έναρξη λειτουργίας της βασικής γραμμής. Η προληπτική συντήρηση περνά πλέον στη THEMA. Σε αυτό το στάδιο βρισκόμαστε τώρα και θα βρισκόμαστε μέχρι και τον Νοέμβριο του 2027 (36 μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας)
• Στάδιο 4, στο οποίο η συντήρηση, προληπτική και διορθωτική, περνά εξ ολοκλήρου στη THEMA.

Αναφορικά με την επέκταση προς Καλαμαριά, προβλέπεται ότι και εδώ, για 36 μήνες μετά την έναρξη της λειτουργίας της, υπεύθυνοι για τη διορθωτική συντήρηση θα είναι οι «ανάδοχοι κατασκευής και συστημάτων», κοινώς ο Aktor και οι υπεργολάβοι του.

Ορόσημο είναι το 2029, όπου θα εφαρμοστεί το λεγόμενο Στάδιο 7. Σε αυτό η συντήρηση θα περάσει εξ ολοκλήρου στη THEMA, τόσο στη βασική γραμμή όσο και στην επέκταση Καλαμαριάς.

Φήμες για καθυστερήσεις στην αποπληρωμή του υπεργολάβου

Πηγές από τους φορείς που είναι αρμόδιοι για τη λειτουργία και συντήρηση του μετρό Θεσσαλονίκης, με τους οποίους επικοινώνησε το TheOpinion, επιβεβαίωσαν ότι αυτήν τη στιγμή είναι πράγματι σε ισχύ το Στάδιο 3. Συνεπώς, η προληπτική συντήρηση γίνεται ανά συγκεκριμένα διαστήματα από τη ΤΗΕΜΑ, ενώ η διορθωτική, σε περίπτωση βλαβών, από την Aktor.

Στην κατασκευαστική εταιρεία φαίνεται ότι πρέπει, λοιπόν, να αναζητηθούν –σε αυτήν τη φάση– οι ευθύνες για τις μεγάλες καθυστερήσεις που παρατηρούνται στην επισκευή κυλιόμενων που έχουν χαλάσει.

Να σημειωθεί, επί τη ευκαιρία, ότι το ίδιο ισχύει και για τις χαλασμένες αυτόματες πόρτες (Platform Screen Doors – PSD), οι οποίες επίσης υπάρχουν εδώ και καιρό σε διάφορους σταθμούς. Στην αυτοψία μας, παρατηρήσαμε τέτοιες βλάβες στους σταθμούς Σιντριβάνι, Πανεπιστήμιο, Παπάφη και Καλαμαριά.

Επιπλέον, οι ίδιες οι πηγές ανέφεραν ότι η Aktor στο παρελθόν φαίνεται πως είχε καθυστερήσει την καταβολή των απαραίτητων χρημάτων στην Otis, με την οποία συνεργάζεται για τις διορθωτικές επισκευές, με αποτέλεσμα η τελευταία να… μην επιδείξει ιδιαίτερο ζήλο στην αποκατάσταση των κυλιόμενων. Ωστόσο, δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν αν και στην παρούσα χρονική στιγμή ισχύει το ίδιο.

Φυσικά, δεν μπορεί να αγνοηθεί και ο παράγοντας του «πάρε-δώσε» μεταξύ THEMA, Ελληνικό Μετρό, Aktor και OTIS, που ενδεχομένως να κάνει την προμήθεια και την τοποθέτηση των απαραίτητων ανταλλακτικών χρονοβόρα.

Φυσικά, αυτά μικρή σημασία έχουν για τους επιβάτες, που απολαμβάνουν μία σημαντικά αναβαθμισμένη εμπειρία μετακίνησης μόνο και μόνο για να φτάσουν να κάνουν μικρά διαλείμματα… αερόβιας άσκησης για να βγουν από τον εκάστοτε σταθμό.