Γιατί η κυβέρνηση «πειράζει» τα προγράμματα εξαρτήσεων; – Μιλά στο TheOpinion ο υπεύθυνος του ΚΕΘΕΑ Ιθάκη

Αλυσιδωτές αντιδράσεις προκαλούν οι ανακοινώσεις ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στη σύσταση ενός ενιαίου οργανισμού για τις εξαρτήσεις.

Στον ευαίσθητο τομέα της αντιμετώπισης των εξαρτήσεων, στον οποίο έχει αποδειχτεί ότι οι πολλαπλές επιλογές είναι σωτήριες, η δημιουργία ενός υπερσυγκεντρωτικού, αθηνοκεντρικού όπως λέγεται, φορέα έχει ήδη ξεσηκώσει εργαζόμενους αλλά και οικογένειες εξαρτημένων ανά την Ελλ΄δα.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, το υπουργείο Υγείας σχεδιάζει τη σύσταση Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Σε αυτόν, θα ενταχθούν ο ΟΚΑΝΑ, το ΚΕΘΕΑ, καθώς και οι μονάδες απεξάρτησης από ναρκωτικά, αλκοόλ και τυχερά παιχνίδια των ψυχιατρικών οσοκομείων Αττικής και Θεσσαλονίκης και των γενικών νοσοκομείων της χώρας (18 ΑΝΩ, «Ιανός», «Αργώ», «Διάπλους» κ.ά.),

Η δημιουργία ενός ενιαίου οργανισμού για τις εξαρτήσεις περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση του υπουργείου Υγείας, το οποίο έλαβε το πράσινο φως από το υπουργικό συμβούλιο και αναμένεται να παρουσιαστεί και να βει σε διαβούλευση.

«Αυτό που εξαρχής μάς βρίσκει αντίθετους είναι ότι δεν κληθήκαμε καν να πούμε τις απόψεις μας, σε έναν τομέα στον οποίο έχουμε αποδεδειγμένα μεγάλη εμπειρία», τονίζει στο TheOpinion ο διευθυντής του ΚΕΘΕΑ Ιθάκη, Αντώνης Ραφτόπουλος.

Η ιδιαιτερότητα των προγραμμάτων

«Ο τομέας της απεξάρτησης στην Ελλάδα, της φροντίδας των ατόμων με προβλήματα εξαρτήσεων, είναι ένας μεγάλος τομέας, με φορείς που προσφέρουν διαφορετικές μεθόδους απεξάρτησης», εξηγεί.

Ένας από τους βασικούς φορείς που σήμερα υλοποιούν προγράμματα είναι το ΚΕΘΕΑ, με δίκτυο σε όλη την Ελλάδα και με εξειδίκευση σε στεγνά προγράμματα, με υπηρεσίες που αφορούν όχι μόνο τους εξαρτημένους, αλλά και τις οικογένειές τους, υπηρεσίες που αφορούν όλα τα στάδια της προσπάθειας, από την αρχή έως και την επαγγελματική τους αποκατάσταση και κοινωνική επανένταξη. Το ΚΕΘΕΑ ιδρύθηκε στην ουσία το 1983 με τη δημιουργία της ΙΘΑΚΗΣ, της πρώτης θεραπευτικής κοινότητας για χρήστες ναρκωτικών στην Ελλάδα, στη Σίνδο της Θεσσαλονίκης, ανοίγοντας τον δρόμο για τη θεραπεία και κοινωνική επανένταξη των εξαρτημένων ατόμων στη χώρα μας.

Ένας ακόμη φορέας που δημιουργήθηκε αργότερα με έδρα την Αθήνα και δίκτυο ανά την Ελλάδα, είναι ο ΟΚΑΝΑ που εξειδικεύεται στη θεραπευτική παρέμβαση με βάση υποκατάστατα (μεθαδόνη – βουπρενοφρίνη). Παράλληλα, υπό την ομπρέλα του ΟΚΑΝΑ, λειτουργούν κέντρα πρόληψης σε όλη την Ελλάδα σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενώ αναπτύσσει προγράμματα ενημέρωσης και στα σχολεία.

Υπάρχουν επίσης φορείς που αναπτύσσονται και λειτουργούν στο πλαίσιο των Ψυχιατρικών Νοσοκομείων, όπως τα «δικά» μας «Αργώ» και «Ιανός» στο Ψυχιατρικό της Θεσσαλονίκης, το «18 Άνω» στην Αττική, ο «Διάπλους» στην Κέρκυρα.

«Όλοι αυτοί οι φορείς έχουν αναπτύξει μια δραστηριότητα που είναι τεράστια στον τομέα τους και με τον τρόπο αυτό προσφέρεται δυνατότητα επιλογών για τον κάθε ενδιαφερόμενο, ανάλογα με το μέγεθος του προβλήματος, το ίδιο το άτομο… Από τη φύση τους, αυτά τα προγράμματα με τη φιλοσοφία τους, υιοθετούν μια προσέγγιση προσανατολισμένη προς τις ανάγκες των ανθρώπων μεμονωμένα ή των κοινοτήτων μέσα στις οποίες δραστηριοποίούνται. Με τη δημιουργία ενός υπερσυγκεντρωτικού, αθηνοκεντρικού οργανισμού, τα ήδη στημένα προγράμματα θα κατακερματιστούν», εξηγεί ο κ. Ραφτόπουλος.

Το σχέδιο νόμου θα δημιουργεί στην ουσία έναν υπερφορέα, με επικεφαλής έναν πρόεδρο, τον πρόεδρο του ΟΚΑΝΑ, που θα έχει όλες τις αρμοδιότητες και θα είναι ο εθνικός συντονιστής για την πολιτική κατά των ναρκωτικών στην Ελλάδα. Ο φορέας θα έχει ένα 9μελές συμβούλιο και μια 9μελή επιστημονική επιτροπή και στη συνέχεια έξι διευθύνσεις: αποτοξίνωσης-απεξάρτησης, αποκατάστασης, μείωσης βλάβης, πρόληψης, φυλακών και κοινωνικής επανένταξης.

«Αυτό που μας ανησυχεί βαθύτατα είναι ότι σε αυτές τις διευθύνσεις βλέπουμε ότι θα ενταχθούν κομμάτια των θεραπευτικών προγραμμάτων που λειτουργούν σήμερα. Θα γίνουν υπηρεσίες απρόσωπες, χωρίς να επιτυγχάνεται η παρακολούθηση του κάθε ατόμου από το πρώτο στάδιο της πορείας απεξάρτησης έως το τελευταίο, κάτι που στον συγκεκριμένο τομέα είναι εξαιρετικά σημαντικό. Η κατανομή αυτών των διευθύνσεων μάς προδιαθέτει επίσης για το ότι θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην αποκατάσταση και μείωση της βλάβης, ενώ προϊδεάζουν και για την αντίστοιχη κατανομή του προϋπολογισμού… Θεωρούμε ότι θα γίνει μεγάλη ζημιά με όλο αυτό το πλαίσιο και υπάρχουν φόβοι ότι μακροπρόθεσμα όλο αυτό θα ευνοήσει τον ιδιωτικό αντίστοιχο τομέα», προσθέτει ο κ. Ραφτόπουλος.

Σωρεία αντιδράσεων

Σχετικά υπομνήματα υποβλήθηκαν ήδη από τους επιστημονικά υπεύθυνους των θεραπευτικών προγραμμάτων και τομέων του ΚΕΘΕΑ ενώ ψήφισμα έχει εκδώσει και η Ομοσπονδία Συλλόγων Οικογένειας ΚΕΘΕΑ, κ.ά.

Αυτό που ζητείται είναι να σταματήσει η συζήτηση «για διοικητικές ρυθμίσεις, να αποσυρθούν οι συνενώσεις των φορέων και να αρχίσει επιτέλους ένας εθνικός διάλογος για μια μακρόπνοη πολιτική για την ολιστική αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, στο πλαίσιο ενός δημόσιου συστήματος υγείας».