Φοιτητική στέγη: «Πεδίον δόξης λαμπρόν» για… απάτες

Με τη λήξη των Πανελληνίων και σε αναμονή για την ανακοίνωση των βάσεων, χιλιάδες οικογένειες  σε όλη την Ελλάδα μπαίνουν ήδη στον «αγώνα» να εξασφαλίσουν την κατάλληλη φοιτητική στέγη.

Κάπου εκεί, ανάμεσα σε προτάσεις από μεσίτες και φήμες στόμα με στόμα, ξεπετάγονται και κάποιες -φαινομενικά- εξαιρετικές ευκαιρίες, συχνά μέσα από καταχωρήσεις στα social media, σε ιστοσελίδες ή και σε ενοικιαστήρια στο δρόμο.

Πολλοί γονείς, δρώντας υπό πίεση, ενδίδουν και σπεύδουν να «καπαρώσουν» το σπίτι. Μεταφέρουν το απαιτούμενο ποσό, όμως… σπίτι δεν βλέπουν ποτέ. Κάπως έτσι περιγράφουν γνώστες της αγοράς την κατάσταση με τις διαδικτυακές απάτες που απευθύνονται κυρίως –αλλά όχι αποκλειστικά– σε φοιτητές που αναζητούν τη νέα τους στέγη.

Ψεύτικα προφίλ, ψεύτικα ενοικιαστήρια

Η Γενική Γραμματέας του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ), Ευαγγελία Κεκελέκη, περιγράφει στο TheOpinion μία συνηθισμένη διαδικασία με την οποία επιτήδειοι εξαπατούν γονείς που αναζητούν ακίνητο για τα παιδιά τους.

«Στα social media, κυρίως σε κλειστά γκρουπ που απευθύνονται σε φοιτητές ή άλλους υποψήφιους ενοικιαστές, εμφανίζονται αγγελίες από ψεύτικα προφίλ ιδιωτών για ακίνητα ανακαινισμένα, σε πολύ καλές τιμές, σε κεντρικά σημεία, κτλ. Πολλοί γονείς, μην έχοντας πολύ χρόνο στη διάθεσή τους, επικοινωνούν άμεσα με το προφίλ μέσω μηνυμάτων. Τους στέλνει μερικές φωτογραφίες –που μπορεί να είναι και ψεύτικες–, μαζί με έναν τραπεζικό λογαριασμό, για να βάλουν την εγγύηση και να “καπαρώσουν” το ακίνητο. Μόλις ο άνθρωπος πίσω από το προφίλ λάβει τα χρήματα, εξαφανίζεται και οι γονείς… σπίτι δεν βλέπουν ποτέ».

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Θεσσαλονίκης, Θάνος Τσουλκανάκης, επιβεβαιώνει ότι έχουν κατατεθεί τόσο στο σύλλογο όσο και στο Επαγγελματικό Επιμελητήριο πολλές καταγγελίες από ανθρώπους που εξαπατήθηκαν μέσα από phishing αγγελίες στο διαδίκτυο ή διάφορα άλλα τεχνάσματα.

«Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που τέθηκε υπόψιν μας πρόσφατα αφορούσε έναν επιτήδειο που κόλλησε παντού ψεύτικα ενοικιαστήρια για ένα διαμέρισμα σε πολύ καλή τιμή, δηλαδή 200-300 ευρώ κάτω απ’ την πραγματική του αξία. Το σπίτι ανήκε σε έναν ιδιοκτήτη που το είχε δώσει σε μεσίτη για να το δείχνει. Με κάποιον τρόπο, ο απατεώνας εξασφάλισε τα κλειδιά του ακινήτου, ίσως παραβιάζοντας την κλειδοθήκη που είχε η πολυκατοικία για να αποκτά πρόσβαση ο μεσίτης στο σπίτι. Δεχόταν υποψηφίους ενοικιαστές στο ξένο σπίτι, υποστηρίζοντας ότι ήταν δικό του! Κάποια στιγμή, το “νοίκιασε”, πήρε τα χρήματα και εξαφανίστηκε, χωρίς ο πραγματικός ιδιοκτήτης να έχει ιδέα», θυμάται.

«Το άλλο το οποίο βλέπουμε είναι φαινόμενα τύπου “Στείλε μου 100 ευρώ να σου κρατήσω το σπίτι, να το δεις πρώτος”. Πιστέψτε με, είναι πολύ εύκολο να μαζέψει κανείς 5.000 ευρώ μέσα σε μια μέρα έτσι», προσθέτει.

Πάντα σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου, το φαινόμενο είναι πανελλαδικό και γενικευμένο, ωστόσο εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές που προσελκύουν φοιτητές και όχι ζευγάρια ή οικογενειάρχες: «Οι φοιτητές είναι εύκολη λεία. Θα έρθουν με τους γονείς τους στην πόλη για μία ή δύο μέρες το πολύ. Δεν έχουν το χρόνο να κάνουν τους απαραίτητους ελέγχους. Αν βρουν κάτι που τους φανεί πάρα πολύ οικονομικό, προφανώς θα… πέσουν με τα μούτρα».

Κρούσματα απάτης, λέει, έχουν καταγραφεί και σε τουριστικές περιοχές, αυτήν τη φορά με θύματα εργαζόμενους που πάνε για σεζόν. «Γενικά, όλα ξεκινάνε από την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά», σχολιάζει η κ. Κεκελέκη. «Οι μεγάλες αυξήσεις στα ενοίκια και η ανεπαρκής προσφορά ακινήτων εντείνουν τον “ανταγωνισμό” μεταξύ των ενοικιαστών και τους οδηγεί σε σπασμωδικές κινήσεις».

Οδηγίες προς… συμβαλλομένους

Ρωτάμε την κ. Κεκελέκη ποια μέτρα μπορούν να πάρουν οι υποψήφιοι ενοικιαστές για να ελαχιστοποιήσουν τις πιθανότητες να εξαπατηθούν.

«Πρέπει να έχουν στο μυαλό τους τέσσερα πράγματα: ΑΦΜ, πρόσωπο ιδιοκτήτη, ακίνητο, μισθωτήριο», απαντά. «Πρώτα ζητούμε το ΑΦΜ του ιδιοκτήτη και διασταυρώνουμε την εγκυρότητά του. Έπειτα, ζητάμε να τον συναντήσουμε από κοντά, ώστε να σιγουρευτούμε ότι το πρόσωπο που μας μίλησε στα social media ή το τηλέφωνο είναι αληθινό. Τρίτον, εξετάζουμε καλά το ακίνητο, για να διαπιστώσουμε οι ίδιοι αν ανταποκρίνεται σε αυτά που μας υποσχέθηκε. Και τέλος, εξετάζουμε πάρα πολύ προσεκτικά το μισθωτήριο, πριν το υπογράψουμε».

«Είναι σημαντικό να κοιτάξουμε τον άνθρωπο, να δούμε με ποιον συνεργαζόμαστε, να ζητήσουμε την ταυτότητά του, να ανταλλάξουμε τηλέφωνα», συμφωνεί και ο κ. Τσουλκανάκης. «Μετά, εφόσον έχουμε επιλέξει το ακίνητο, ψάχνουμε του τίτλους ιδιοκτησίας. Βάζουμε κάποιον δικηγόρο ή μηχανικό να ελέγξει ότι υπάρχει η αντίστοιχη εγγραφή στο Κτηματολόγιο.

»Έπειτα, επιθεωρούμε το ακίνητο. Βλέπουμε την κουζίνα, βγαίνουμε στην ταράτσα, ανοίγουμε τις ντουλάπες, ελέγχουμε αν οι βρύσες λειτουργούν σωστά, αν τα φώτα ανάβουν, αν ο πίνακας έχει αντιηλεκτροπληξιακό. Και προς Θεού, μακριά από τις “ύποπτες” ιστοσελίδες που υπόσχονται μεγάλες ευκαιρίες. Εμπιστευόμαστε μόνο τις μεγάλες πλατφόρμες, στις οποίες οι μεσίτες δημιουργούν προφίλ βάζοντας τον αριθμό ΓΕΜΗ τους. Γενικά, οι μεσίτες λειτουργούμε σαν φίλτρο ασφαλείας, γιατί ελέγχουμε πάντα τους ιδιοκτήτες με τους οποίους συνεργαζόμαστε».

Τον περασμένο Αύγουστο, το ΚΕΠΚΑ δημοσίευσε και έναν οδηγό με συμβουλές για επιτυχόντες στις Πανελλήνιες που ψάχνουν σπίτι.

Σύμφωνα με αυτές, κάθε ενδιαφερόμενος πρέπει:

• να ελέγξει την τοποθεσία του σπιτιού, τη γειτονιά και τι αυτή παρέχει αυτή (σούπερ μάρκετ, τράπεζες, τακτική αστική συγκοινωνία, πρόσβαση στην πανεπιστημιούπολη κλπ.)
• να ελέγξει καλά το σπίτι, για να διαπιστώσει τυχόν βλάβες και να τις επισημάνει στον ιδιοκτήτη ώστε να τις διορθώσει, πριν την εγκατάσταση στο ακίνητο
• να επισκέπτεται και να ελέγχει τα σπίτια ανά μέρα
• πριν αποφασίσει να υπογράψει συμβόλαιο, να φροντίσει να ενημερωθεί για τα κοινόχρηστα τους λογαριασμούς του σπιτιού και όλα τα έξοδα που θα επιβαρύνουν το σπίτι, πέραν του ενοικίου
• εάν απευθυνθεί σε μεσιτικό γραφείο, να προσέξει εάν είναι νόμιμο. Ο μεσίτης δικαιούται αμοιβή, γι’ αυτό ρωτάμε πάντα ποια είναι η αμοιβή του, και τη καταβάλλουμε μόνο αν νοικιάσουμε
• το σπίτι που μας πρότεινε. Επομένως, πληρώνουμε, αφού υπογράψουμε το συμβόλαιο με τον ιδιοκτήτη.

Σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις με τον ιδιοκτήτη, το ΚΕΠΚΑ τονίζει ότι:

• χρειάζεται μεγάλη προσοχή όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις με τον ιδιοκτήτη για την ενοικίαση του σπιτιού
• στις μισθώσεις κατοικιών, το ύψος του μισθώματος διαμορφώνεται ελεύθερα και δεσμεύει και τις δύο πλευρές
• η μίσθωση κατοικίας ισχύει τουλάχιστον για τρία χρόνια, ακόμα και αν έχει συμφωνηθεί μικρότερος ή αόριστος χρόνος. Αν ο συμβατικός χρόνος έχει καθοριστεί μικρότερος της τριετίας και δεν υπάρχει συμφωνία αναπροσαρμογής του μισθώματος για τον υπόλοιπο χρόνο, το καταβαλλόμενο μίσθωμα αυξάνεται, ετησίως, κατά ποσοστό 75% του τιμαρίθμου του κόστους ζωής, που δίνει η Τράπεζα της Ελλάδος, για τους αμέσως προηγούμενους 12 μήνες
• η μίσθωση ορισμένου χρόνου λήγει μόλις περάσει το διάστημα αυτό, χωρίς να απαιτείται τίποτε άλλο. Μάλιστα, θεωρείται ότι ανανεώνεται για αόριστο χρόνο, μετά την τριετία, όταν, μετά την παρέλευση του συμφωνημένου χρόνου, ο μεν ενοικιαστής εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την κατοικία, ο δε ιδιοκτήτης δεν εναντιώνεται
• η μίσθωση αόριστης διάρκειας, μετά την παρέλευση της τριετίας, λήγει, με καταγγελία του ιδιοκτήτη ή του ενοικιαστή
• το ενοίκιο καταβάλλεται την ημερομηνία που έχουν συμφωνήσει ιδιοκτήτης και ενοικιαστής
• η καταβολή της εγγύησης δεν αποτελεί υποχρέωση του ενοικιαστή που πηγάζει από το νόμο, αλλά έχει επικρατήσει ως μισθωτική συνήθεια
• ο ιδιοκτήτης έχει την υποχρέωση να παραδώσει στον ενοικιαστή την κατοικία κατάλληλη για τη χρήση, που συμφωνήθηκε και να τη διατηρεί κατάλληλα κατά τη μίσθωση
• ο ιδιοκτήτης φέρει τα βάρη του ακινήτου
• ο ιδιοκτήτης αποδίδει, στον ενοικιαστή, τις αναγκαίες δαπάνες, που αυτός έκανε στο ακίνητο
• ο ενοικιαστής δεν ευθύνεται, για φθορές ή μεταβολές, που οφείλονται, στη συμφωνημένη χρήση
• έτσι, ο ενοικιαστής μπορεί να διεκδικήσει: 1) να αναλάβει ο ιδιοκτήτης την υποχρέωση να κάνει, με δικά του έξοδα, τις απαραίτητες επισκευές, στο σπίτι (π.χ. βάψιμο, επισκευή παραθύρων κλπ.), ώστε αυτό να είναι κατάλληλο για να κατοικηθεί, 2) να αναλάβει ο ιδιοκτήτης την υποχρέωση να επισκευάζει με δικά του έξοδα τις βλάβες που θα προξενούνται στο σπίτι, στα πλαίσια της συνηθισμένης από τον ενοικιαστή χρήσης του. Φυσικά, ο ιδιοκτήτης δεν είναι υποχρεωμένος να αποκαθιστά ζημιές, που προκαλεί ο ενοικιαστής, λόγω κακής χρήσης του σπιτιού.

Τέλος, το ΚΕΠΚΑ αναφέρεται και σε τυχόν δυσμενείς προς τους ενοικιαστές όρους που μπορεί να συμπεριληφθούν στα μισθωτήρια:

«Δεν αποδεχόμαστε και δεν υπογράφουμε όρους που δεν κατανοούμε ή με τους οποίους δε συμφωνούμε απόλυτα. Σε πολλά συμβόλαια ενοικίασης, περιέχονται όροι δυσμενείς για τους ενοικιαστές, π.χ. “Εάν ο ενοικιαστής διακόψει τη μίσθωση πριν τη συμφωνημένη λήξη της, υποχρεούται να καταβάλει όλα τα ενοίκια, μέχρι τη λήξη”. Τέτοιους όρους τούς διαγράφουμε.

» Αφού συμφωνήσουμε, υπογράφουμε πάντοτε γραπτό μισθωτήριο συμβόλαιο, το οποίο εντός μήνα ο εκμισθωτής το καταχωρεί στην εφορία και πρέπει να το αποδεχτούμε. Σε καμία περίπτωση δεν αποδεχόμαστε προτάσεις για αποδείξεις ενοικίου ή συμφωνητικά για ποσά διαφορετικά των πραγματικών. Γινόμαστε συνένοχοι σε φοροδιαφυγή του ιδιοκτήτη».