Αυτή θα είναι η νέα πλατεία Διοικητηρίου (ΦΩΤΟ-VIDEO)

Σε μια «πασαρέλα» από την οποία θα μπορούν να έχουν θέαση στις αρχαιότητες θα μπορούν να περπατούν οι επισκέπτες της νέας πλατείας Διοικητηρίου, μόλις ολοκληρωθεί η ανάπλασή της. Η νέα πλατεία Διοικητηρίου παρουσιάστηκε χτες στο κοινό σε εκδήλωση στο ΤΕΕ/ΤΚΜ.

Η μελέτη των αρχιτεκτόνων μηχανικών Βενετίας Τσακαλίδου, Αναστασίας Παπαδοπούλου και Ελευθερίας Δισλή, είναι αποτέλεσμα συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού, του δήμου Θεσσαλονίκης, της ΕΦΑΠΟΘ, της ΜΑΘ και των μελετητών, έχει πάρει εγκριτική απόφαση στις 3 Μαρτίου 2026 από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και πλέον βρίσκεται στο στάδιο ολοκλήρωσης της οριστικής μελέτης. Το έργο θα υλοποιηθεί με ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.

Στην ουσία θα κυριαρχεί στον χώρο από την πλευρά της οδού Αγίου Δημητρίου, μια πλατεία – θέατρο με «κερκίδες» για τους επισκέπτες από την οποία θα ξεκινά ένας εξώστης, μια «πασαρέλα» που θα επιτρέπει τη θέαση του αρχαιολογικού χώρου από ψηλά. Πρόκειται για μια πολυλειτουργική ράμπα περιπάτου, μήκους 80 μέτρων, με κατάλληλη κλίση. «Προτείνεται ένας κοινωνικός πυκνωτής, που λειτουργεί πολλαπλά: ως τόπος κίνησης, διασταύρωσης, συνάντησης και θέασης της ιστορίας και του ‘άλλου’, αλλά και ως εκθεσιακό εργαλείο, με το οποίο ανακαλύπτει κανείς τελετουργικά ένα – ένα τα ευρήματα και τις διαδοχικές τους στρώσεις ακριβώς από κάτω», επισημαίνουν οι μελετήτριες, προσθέτοντας ότι οι περιπατητές θα έχουν από διαφορετικά ύψη μια πανοραμική άποψη του αρχαιολογικού χώρου. Στη μέση του περίπατου διαμορφώνεται ένας ημικυκλικός εξώστης, που σηματοδοτεί την είσοδο της διαδρομής και λειτουργεί ως υπερυψωμένος χώρος στάσης και θέασης.

Η τριμερής διάταξη

Η πλατεία Διοικητηρίου ακολουθεί μια τριμερή διάταξη:

1. Στο βόρειο τμήμα της διαμορφώνεται μια αστική πλατεία υποδοχής. Προτείνεται ένα τμήμα κύκλου, το οποίο έρχεται να ολοκληρώσει την ημικυκλική διαμόρφωση που υπάρχει σήμερα στο προαύλιο του ιστορικού κτιρίου του Poselli. Λόγω της γεωμετρίας της και της γειτνίασης με την Αγίου Δημητρίου και το Διοικητήριο, αυτή η πλατεία υποδοχής αποκτά έναν πιο επίσημο χαρακτήρα. Προτείνεται δαπεδόστρωση με τριγωνικά μάρμαρα ειδικής επεξεργασίας τοποθετημένα σε παράλληλους ομόκεντρους κύκλους σε μια νοητή συνέχεια με την αυλή του Διοικητηρίου. Στο κέντρο της προτείνεται η ενσωμάτωση υδρονέφωσης που θα επηρεάσει σημαντικά το μικροκλίμα της περιοχής.

2. Στο κεντρικό τμήμα διαμορφώνεται το θέατρο με τα διαδοχικά πλατό-βαθμίδες και την πεζογέφυρα-πασαρέλα. Στα πλευρικά πεζοδρόμια διαμορφώνονται στάσεις που λειτουργούν ως ‘θεωρεία’ θέασης των ευρημάτων και της δημόσιας ζωής.

3. Στο νότιο τμήμα της προτείνεται μια πλατεία γειτονιάς -με μαλακά δάπεδα και υψηλή φύτευση- ως χώρος δρώμενων, παιχνιδιού και καθημερινής ζωής. Ως αναφορά στην προγενέστερη πλατεία, διαμορφώνεται με τη βοήθεια σκαλοπατιών ένα ελαφρώς υπερυψωμένο από τα πλευρικά πεζοδρόμια πλατώ.

Η ιστορία…

Αν και εμβληματική, η πλατεία παραμένει, από τη δεκαετία του 1990, η «μαύρη τρύπα» του ιστορικού κέντρου της πόλης. Εδώ και 30 χρόνια, εκεί, στη «σκιά» του μεγάρου του Διοικητηρίου κάτω από την οδό Αγίου Δημητρίου, οι κάτοικοι της πόλης βλέπουν έναν χορταριασμένο και εγκαταλειμμένο αρχαιολογικό χώρο που σε τίποτα δεν θυμίζει τις δόξες του παρελθόντος.

Βασικός στόχος είναι η επανένταξη του χώρου στην πόλη, καθώς είχε μείνει εκτός λειτουργιών της μετά την ανασκαφή σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων τη δεκαετία του ’90, οι οποίες πρέπει να αναδειχθούν και να προστατευτούν.

Η Διοικητηρίου σχεδιάζεται το 1917, μαζί με άλλες 11 πλατείες της πόλης, από τον Ερνέστο Εμπράρ, μετά την καταστροφική πυρκαγιά. Η πλατεία που παίρνει τη θέση της κατηφορικής αλάνας, αγαπημένης για τα παιδιά της γειτονιάς και όχι μόνο, κατασκευάζεται τη δεκαετία του 1930 σε επίπεδα και εντυπωσιάζει αφού «στρώνεται» με λευκό μάρμαρο και παραμένει για 50 χρόνια μια από τις πιο όμορφες πλατείες της πόλης. Το 1990, η ιδέα της κατασκευής υπόγειου πάρκινγκ και η έναρξη κατασκευής του φέρνει στο φως το αρχαίο διοικητικό κέντρο της πόλης, με πολλά και σημαντικά ευρήματα. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν τα ερείπια ενός μεγάλου ρωμαϊκού κτίσματος με περιστύλιο και τοιχογραφίες. Η συστηματική ανασκαφική έρευνα αρχίζει τον Απρίλιο του 1994, με τις εργασίες να προχωρούν με ρυθμούς… χελώνας και ο χώρος μετατρέπεται με τα χρόνια στην «τρύπα» που είναι σήμερα.

Τα παλιά μάρμαρα

Οι μελετήτριες προτείνουν την επαναχρησιμοποίηση των παλιών μαρμάρων της πλατείας Διοικητηρίου, τα οποία βρέθηκαν σε οικόπεδο του δήμου στο Πανόραμα. Όπως επισημαίνουν, «τα μάρμαρα μετατρέπονται σε 142 εργαλεία περιφρούρησης του νέου δημόσιου χώρου, που οικειοποιούνται ξανά οι κάτοικοι της πόλης, κάθε ηλικίας, για να αναδυθούν οι μνήμες των επόμενων γενεών». Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα παλιά μάρμαρα θα λειτουργήσουν ως μέσα οριοθέτησης και προστασίας του δημόσιου χώρου.