Αρεόπολη – Μάνη: Πλούσια σε ιστορία, παράδοση και μανιάτικη περηφάνεια (ΦΩΤΟ)

Κτισμένη στην είσοδο της Μάνης, στη νότια Λακωνία της Πελοποννήσου, η Αρεόπολη αποτελεί δημοφιλή προορισμό με στενά λιθόστρωτα δρομάκια, πυργόσπιτα, ιστορικές εκκλησίες και όμορφες πλατείες. Εδώ, στις 17 Μαρτίου του 1821, οι Μανιάτες οπλαρχηγοί με πρωτεργάτη τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη ξεκίνησαν τον απελευθερωτικό αγώνα της Ελλάδας.

Ρεπορτάζ – φωτ.: Ντέπυ Χιωτοπούλου (hiotopoulou@gmail.com)

«Νίκη ή Θάνατος» – «Ταν ή επί Τας» – αρχαία Σπαρτιατική ρήση που σημαίνει «ή αυτήν (την ασπίδα) ή πάνω σ’ αυτήν». Μ’ αυτό το σύνθημα, η Μάνη και η ιστορική Αρεόπολη γιορτάζουν την 205^η επέτειο από την έναρξη της Επανάστασης, στις 17 Μαρτίου του 1821, για την απελευθέρωση της χώρας μας από τον τουρκικό ζυγό.

Πολλοί από εσάς θα γνωρίζετε την Αρεόπολη και μέσα από δημοφιλείς ελληνικές σειρές, όπου τα σοκάκια της και τα πυργόσπιτά της έχουν αποτελέσει φυσικό σκηνικό.

Η Αρεόπολη, κηρυγμένη παραδοσιακός διατηρητέος οικισμός με την επιβλητική της ατμόσφαιρα, θυμίζει νησί και συνδυάζει ιστορία, παράδοση και μανιάτικη περηφάνια. Στενά λιθόστρωτα καλντερίμια οδηγούν ανάμεσα σε παλιά πυργόσπιτα, καμάρες και λιθόχτιστα αρχοντικά. Κάθε γωνιά της πόλης αφηγείται ιστορίες από την εποχή των μανιάτικων οικογενειών και των θρυλικών τους πύργων, που χτίστηκαν για άμυνα αλλά και για επίδειξη δύναμης.

Πρωτεύουσα της Μέσα Μάνης, η Αρεόπολη παλιά ονομαζόταν Τσίμοβα, ή Τζιμοβαλή, και διακρίνεται για την λαμπρή ιστορία της. Υπήρξε γενέτειρα και έδρα της ισχυρής οικογένειας των Μαυρομιχαλαίων. Από αυτήν αναδείχθηκε ως σημαντικότερη προσωπικότητα του τόπου ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης (1765–1848), τελευταίος μπέης της Μάνης, οπλαρχηγός και αργότερα πολιτικός ηγέτης της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο ανδριάντας του δεσπόζει στη μεγάλη κεντρική πλατεία της Αρεόπολης – την πλατεία Αθανάτων- και θυμίζει ότι ο Πετρόμπεης ξεκίνησε την Επανάσταση του ‘21 στη γενέτειρά του οκτώ μέρες πριν την επίσημη ημερομηνία έναρξής της, στις 17 Μαρτίου.

Εδώ, στην Πλατεία Αθανάτων, ανήμερα της επετείου της Επανάστασης, την Τρίτη 17 Μαρτίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Δήμου Ανατολικής Μάνης, στις 08.00 το πρωί, θα γίνει έπαρση της σημαίας.

Ο οικισμός

Περιτριγυρισμένη από καφετέριες, μαγαζιά με τοπικά μανιάτικα προϊόντα, ταβέρνες και καταλύματα, η πλατεία Αθανάτων, από τις 3 το μεσημέρι, μετατρέπεται σε πεζόδρομο.

Σημαιοστολισμένη η Αρεόπολη, με το λιθόστρωτο κεντρικό της καλντερίμι να οδηγεί στο ιστορικό της κέντρο, περιτριγυρισμένο από εκκλησίες, ταβερνάκια, καφέ μπαρ, εμπορικά μαγαζιά.

Φτάνουμε στην ιστορική πλατεία 17^ης Μαρτίου, απ’ όπου ξεκίνησε η Επανάσταση του Πετρόμπεη. Μια μαρμάρινη επιγραφή μας το θυμίζει. Και η θέση «Κοτρώνι» με επιγραφές από την απελευθέρωση της Καλαμάτας, της Μονεμβασίας, της Μάχης Διρού, της Μάχης Πολυαράβου, της Μάχης Βέργας.

Η εκκλησία των Ταξιαρχών

Στην ιστορική πλατεία 17^ης Μαρτίου δεσπόζει η εκκλησία των Ταξιαρχών, μητρόπολη της Αρεόπολης. Εδώ υψώθηκε το λάβαρο της Επανάστασης το 1821, από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, και είναι το μόνο που φέρει πάνω του το «Νίκη ή Θάνατος» και το «Ταν ή Επί Τας», καθώς η ηγεμονία της Μάνης ουδέποτε υποτάχτηκε στους Οθωμανούς.

Ο ναός θεμελιώθηκε στα τέλη του 17^ου αιώνα, και είναι κτίσμα της οικογένειας των Μαυρομιχαλαίων. Ξεχωρίζει για το εντυπωσιακό πενταώροφο κωδωνοστάσιο του 1836, το ψηλότερο στη Μάνη και έμβλημα της Αρεόπολης.

Ο Πύργος Πικουλάκη

Δεξιά και αριστερά δρομάκια, αριστερά μέσα από τα καλντερίμια, και σε κοντινή απόσταση από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, βρίσκεται ο Πύργος Πικουλάκη, ο οποίος έχει κηρυχθεί Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο και λειτουργεί ως μουσείο όπου φιλοξενείται η μόνιμη έκθεση «Ιστορίες Θρησκευτικής Πίστης στη Μάνη». Την ημέρα που τον επισκεφτήκαμε ήταν κλειστός, παρά το γεγονός ότι ήταν εντός του αναγραφόμενου ωραρίου λειτουργίας του, 08.30 – 15.30, εκτός Τρίτης (Τηλ. 27330 29531).

Ο πρώτος – και μάλιστα διπλός- ναός που συναντάμε μπαίνοντας στο ιστορικό κέντρο της Αρεόπολης είναι της Παναγίας και του Αγίου Χαραλάμπους, στην πλατεία Νιαρχάκου, με τοιχογραφίες του 1869.

Οι επετειακές εκδηλώσεις

Για άλλη μια χρονιά, ο Δήμος Ανατολικής Μάνης διοργανώνει τις επετειακές εορταστικές εκδηλώσεις, οι οποίες αποτελούν σημείο αναφοράς για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και της εθνικής συνείδησης, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και πλήθος πολιτών. Η φετινή παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα αναμένεται να προσδώσει ιδιαίτερη επισημότητα και κύρος στον εορτασμό.

Οι επετειακές εκδηλώσεις ξεκίνησαν στις 10 Μαρτίου στο Γύθειο – έδρα του Δήμου Ανατολικής Μάνης- και συνεχίζονται σήμερα, Δευτέρα 16 Μαρτίου με την ιππική πορεία από την πλατεία του Πύργου Διρού όπου και θα τερματίσει στο κλειστό γυμναστήριο Αρεόπολης.

Στις 13.00 θα ξεκινήσει το φεστιβάλ παραδοσιακών χορών, στην πλατεία Αθανάτων, με τη συμμετοχή συλλόγων από όλη την Ελλάδα, στις 17.00 θα γίνει λαμπαδηδρομία με μαθητές σχολείων της Μάνης και συλλόγων της Ελλάδας και στις 18.00 θα ξεκινήσει η αναπαράσταση της ορκωμοσίας των Μανιάτικων οικογενειών (κλειστό γυμναστήριο Αρεόπολης).

Ανήμερα, της επετείου, την Τρίτη 17 Μαρτίου, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, η μέρα θα ξεκινήσει με ταυτόχρονες κωδωνοκρουσίες των εκκλησιών της Αρεόπολης, την έπαρση της σημαίας (08.00 π.μ.), την επίσημη δοξολογία στην εκκλησία των Ταξιαρχών, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ’ (10.20), το καλωσόρισμα του Δημάρχου Αν. Μάνης Πέτρου Ανδρεάκου στη θέση «Κοτρώνι» με εκφώνιση του πανηγυρικού της ημέρας, αναπαράσταση της ορκωμοσίας, αδελφοποίηση Δήμου Αν. Μάνης και Δήμου Καρύστου.

Η απόδοση τιμών στους ήρωες της Μάνης θα πραγματοποιηθεί στην πλατεία Αθανάτων. Θα ακολουθήσει παρέλαση, δεξίωση των επίσημων αρχών και υποστολή της σημαίας.

Διαδρομές

Στην Αρεόπολη φτάνετε είτε από την Καλαμάτα (80 χλμ.), είτε από το Γύθειο (27 χλμ.). Θα βρείτε ξενώνες, ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και σουίτες για όλα τα βαλάντια. Ταβερνούλες σερβίρουν τοπικές γεύσεις, μαγειρευτά και ψητά της ώρας.

Με βάση την Αρεόπολη, μπορείτε να επισκεφτείτε το επίνειό της, το Λιμένι (5 χλμ.), γραφικός πολυφωτογραφημένος οικισμός χαρακτηρισμένος ως παραδοσιακός από το 1978. Αναπτύχθηκε υπό την κυριαρχία της οικογένειας Μαυρομιχάλη. Εκεί υπήρξε η πρώτη κατοικία του Πετρόμπεη, πυργόσπιτο του 1762, γνωστό και ως ‘Συσσίτιο’ (σ.σ.στις μέρες μας λειτουργεί ως παραδοσιακός πολυτελής ξενώνας). Στα αξιοθέατα του οικισμού, που στις μέρες μας αποτελεί τουριστικό προορισμό με καταλύματα, ταβέρνες και καφέ, συμπεριλαμβάνονται ο τετραώροφος Πύργος – Παλάτι του Πετρόμπεη, ο Αγ. Νικόλαος, ο Αγ. Σώστης, η μονή Παναγίας Ευρέτριας.

Σημεία ενδιαφέροντος είναι το Οίτυλο, το Καραβοστάσι με λίγες ταβερνούλες και ενοικιαζόμενα, το Νέο Οίτυλο μπροστά στη θάλασσα με τουριστική υποδομή.

Επίσης, το εντυπωσιακό Σπήλαιο Διρού (10 χλμ.), το μοναδικό λιμναίο σπήλαιο της Ελλάδας, ο Γερολιμένας (31 χλμ.) πολύ όμορφος παραθαλάσσιος οικισμός με μικρή βοτσαλωτή παραλία, πετρόχτιστα σπίτια, ξενώνες, ταβέρνες, καφέ.

Η Βάθεια στο νότιο άκρο της χερσονήσου της Μάνης, με τα 70 πυργόσπιτα, τις 4 εκκλησίες και τους 2 πολεμόπυργους. Τα περισσότερα πυργόσπιτα είναι εγκαταλειμμένα – κατεστραμμένα, ενώ ελάχιστα έχουν ανακαινιστεί και κατοικούνται το καλοκαίρι. Από το 1975 έχει αναγνωριστεί ως Διατηρητέος Οικισμός ενώ να σημειώσουμε ότι ο ΕΟΤ είχε αναλάβει να ανακαινίσει μερικά από τα πυργόσπιτα διαμορφώνοντας έξι ξενώνες. Σταδιακά οι ξενώνες πέρασαν στους αρχικούς ιδιοκτήτες τους ή εγκαταλείφθηκαν. Στις μέρες μας λειτουργεί καφέ μπαρ εστιατόριο με την ώρα του ηλιοβασιλέματος να αποτελεί μαγευτική στιγμή!

Επιπλέον 7 χλμ. από τη Βάθεια, φτάνετε στα Κοκκινόγεια, στο σημείο όπου ξεκινάει το μονοπάτι 40 – 50 λεπτών της ώρας (το μονοπάτι, σε γενικές γραμμές, είναι εύκολο, με μικρή αναφορική κλίση σε ένα σημείο, και αρκετές πέτρες οπότε προτείνονται ανάλογα παπούτσια) για το ακρωτήριο Ταίναρο ή Κάβο Ματαπάς – το νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Εκεί και ο επιβλητικός φάρος με την εντυπωσιακή θέα στη Μεσόγειο θάλασσα!

Στην αρχή περίπου του μονοπατιού, αφού περάσετε και την μικρή παραλία, θα δείτε το Ιερό του Ποσειδώνος με δυο ψηφιδωτά. Επίσης, σύντομο μονοπάτι οδηγεί και στο Υπνομαντείο. Το Πόρτο Κάγιο είναι γραφικό λιμανάκι με λίγες ταβερνούλες, στο ανατολικό τμήμα της χερσονήσου της Μάνης.

Η Μάνη

Η Μάνη εκτείνεται κατά μήκος της χερσονήσου του Ταϋγέτου, καταλήγοντας στο ακρωτήριο Ταίναρο, το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Το έδαφος είναι βραχώδες και άνυδρο, με ελάχιστα πεδινά, δημιουργώντας ένα μοναδικό φυσικό τοπίο που διαμορφώνει την αρχιτεκτονική και τον τρόπο ζωής των κατοίκων. Αποτέλεσε προπύργιο της Επανάστασης του 1821, με επίκεντρο την Αρεόπολη.

Η Μάνη είναι ιστορική και γεωγραφική περιοχή στη νοτιότερη Λακωνία της Πελοποννήσου, που καταλαμβάνει το μεσαίο από τα τρία «πόδια» του νομού. Ξεχωρίζει για το τραχύ τοπίο της, τα πετρόχτιστα πυργόσπιτα και τη μακραίωνη ιστορία της ανεξαρτησίας και αυτονομίας.