Αλ. Τσίπρας στο TheOpinion: Η Ελλάδα δεν περιμένει το μέλλον. Το δημιουργεί.

Ο Πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ., Αλέξης Τσίπρας, αρθρογραφεί στο TheOpinion και στο περιοδικό THINK με αφορμή την 90ή ΔΕΘ

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα ιστορική καμπή. Η δημοσιονομική κρίση ανήκει στο παρελθόν. Όμως οι βαθύτερες αδυναμίες που οδήγησαν τη χώρα σε αυτήν παραμένουν. Η οικονομία ανέκαμψε, αλλά δεν μετασχηματίστηκε. Η ανάπτυξη επέστρεψε, αλλά δεν έγινε ακόμη πρόοδος για την κοινωνία.

Δεν έχουμε δικαίωμα να συμβιβαστούμε με αυτήν την πραγματικότητα.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς πόσο θα αυξηθεί το ΑΕΠ. Είναι ποια Ελλάδα θέλουμε να οικοδομήσουμε μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Μια χώρα χαμηλής παραγωγικότητας, φθηνής εργασίας, εισαγωγικής εξάρτησης και οικονομικών προνομίων; Ή μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα που παράγει περισσότερο, επενδύει στη γνώση και προσφέρει ασφάλεια, δυνατότητες και προοπτική στους ανθρώπους της;

Το Ταμείο Ανάκαμψης υπήρξε η μεγαλύτερη αναπτυξιακή ευκαιρία των τελευταίων δεκαετιών. Η Ελλάδα διέθεσε πρωτοφανείς ευρωπαϊκούς και δημόσιους πόρους. Μπορούσε να αναβαθμίσει την παραγωγική της βάση, να ενισχύσει τη βιομηχανία και τις εξαγωγές, να στηρίξει την καινοτομία και να δημιουργήσει ένα νέο κύμα παραγωγικών επενδύσεων σε ολόκληρη τη χώρα.

Αυτή η ευκαιρία δεν αξιοποιήθηκε. Και αυτό δεν ήταν αναπόφευκτο. Ήταν πολιτική επιλογή.

Οι πόροι δεν εντάχθηκαν σε ένα συνεκτικό σχέδιο παραγωγικού μετασχηματισμού. Δεν συνδέθηκαν συστηματικά με την εγχώρια προστιθέμενη αξία, την τεχνολογική αναβάθμιση, την ποιοτική εργασία και την περιφερειακή σύγκλιση. Το Δημόσιο ανέλαβε μεγάλο μέρος του κόστους και του κινδύνου, χωρίς η κοινωνία να αποκτήσει αντίστοιχη συμμετοχή στις αποδόσεις.

Χρηματοδοτήθηκαν επενδύσεις, αλλά δεν οικοδομήθηκε ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα. Ενισχύθηκαν κυρίως όσοι διέθεταν ήδη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, χωρίς να διευρυνθούν στον ίδιο βαθμό οι δυνατότητες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, της περιφέρειας και των νέων παραγωγικών δυνάμεων. Η Ελλάδα δεν έχασε μόνο μια χρηματοδοτική ευκαιρία. Έχασε πολύτιμο χρόνο.

Αποκαλύφθηκε έτσι το όριο μιας ολόκληρης πολιτικής αντίληψης: ότι αρκεί να εισρεύσουν κεφάλαια για να αλλάξει η οικονομία και ότι κάθε αύξηση του ΑΕΠ αποτελεί από μόνη της κοινωνική πρόοδο.

Η προοδευτική απάντηση δεν μπορεί να είναι η καλύτερη διαχείριση του ίδιου μοντέλου. Ούτε η επιστροφή σε έναν κρατισμό που υποκαθιστά την κοινωνία και την υγιή επιχειρηματικότητα. Χρειαζόμαστε ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό συμβόλαιο που θα ενώσει την ανάπτυξη με τη δικαιοσύνη, την καινοτομία με την κοινωνική πρόοδο και την οικονομική ισχύ με τη δημοκρατική λογοδοσία.

Πρώτη αρχή αυτού του σχεδίου είναι ότι η παραγωγή πλούτου και η δίκαιη διανομή του αποτελούν μία ενιαία διαδικασία. Δεν υπάρχει βιώσιμη αναδιανομή χωρίς παραγωγικότητα και ισχυρή εγχώρια παραγωγή. Αλλά ούτε η παραγωγικότητα μετατρέπεται αυτόματα σε καλύτερους μισθούς και καλύτερη ζωή. Χρειάζονται συλλογικές διαπραγματεύσεις, προστασία της εργασίας και δίκαιη συμμετοχή των εργαζομένων στον πλούτο που δημιουργούν.

Δεύτερη αρχή είναι ένα κράτος με στρατηγική ικανότητα. Όχι κράτος-θεατής της αγοράς και όχι κράτος-πελάτης των ισχυρών συμφερόντων. Ένα δημοκρατικό, αποτελεσματικό κράτος που σχεδιάζει, κινητοποιεί επενδύσεις και κατευθύνει πόρους προς την έρευνα, τη βιομηχανία, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και τις επιχειρήσεις που καινοτομούν και εξάγουν. Όταν η κοινωνία χρηματοδοτεί και αναλαμβάνει το ρίσκο, πρέπει να συμμετέχει και στην απόδοση.

Τρίτη αρχή είναι ότι οι ισχυροί θεσμοί αποτελούν παραγωγική δύναμη. Η διαφάνεια, η ανεξάρτητη δικαιοσύνη, η αξιοκρατία, ο πραγματικός ανταγωνισμός και η προστασία του δημόσιου χρήματος είναι όροι ανάπτυξης, ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Τέταρτη αρχή είναι ένα κοινωνικό κράτος που δεν περιορίζεται στη διαχείριση της φτώχειας, αλλά διευρύνει τις δυνατότητες των ανθρώπων. Η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση, η φροντίδα, η στέγη και οι ασφαλείς μετακινήσεις είναι κοινωνικά δικαιώματα και ταυτόχρονα παραγωγικές επενδύσεις.

Αυτό το σχέδιο απαιτεί δημοσιονομική αξιοπιστία. Όχι ως άλλοθι λιτότητας, αλλά ως εγγύηση ότι οι κοινωνικές κατακτήσεις θα έχουν διάρκεια και ότι οι δημόσιοι πόροι θα πιάνουν τόπο.

Η Ελλάδα δεν είναι καταδικασμένη να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Διαθέτει ανθρώπους, γνώση και δημιουργικές δυνάμεις. Μπορεί να γίνει μια χώρα που παράγει αντί να εξαρτάται, που καινοτομεί αντί να αντιγράφει, που κρατά τους νέους της και μετατρέπει την ανάπτυξη σε αξιοπρέπεια.

Να περάσουμε από την οικονομία των προνομίων στην οικονομία της προόδου. Από την ανάπτυξη των αριθμών στην πρόοδο των ανθρώπων. Γιατί η πρόοδος δεν είναι να διαχειριζόμαστε τα όρια του εφικτού, αλλά να διευρύνουμε συλλογικά τα όρια του δυνατού.