13/52: Cold Ironing και Port Community System στο λιμάνι

Στη στήλη αυτή έχει ήδη επισημανθεί η μεγάλη σημασία του λιμανιού για την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης και έχουν γίνει κάποιες πρώτες προτάσεις που θα του δώσουν ισχυρά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα: η αξιοποίηση της δυνατότητας για ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες και η καθιέρωση της Θεσσαλονίκης ως κέντρου του ναυτικού δικαίου. Τη σημασία του λιμανιού τόνισε και ο Πρωθυπουργός στην πρόσφατη επίσκεψή του στην πόλη μας. Σήμερα θα δούμε δύο επιπλέον βήματα που μπορούν να γίνουν για να καταστήσουν το λιμάνι μας ακόμη πιο ελκυστικό προορισμό και ακόμη πιο κρίσιμη στάση συνδυασμένων μεταφορών: τη δυνατότητα για cold ironing και την απόκτηση ενός port community system (PCS).

Το cold ironing είναι η δυνατότητα σύνδεσης των πλοίων με συγκεκριμένες εγκαταστάσεις στην ξηρά από όπου θα λαμβάνουν ηλεκτρικό ρεύμα κατά τη διάρκεια του ελλιμενισμού τους. Σήμερα τα πλοία καίνε μαζούτ για να παράγουν τα ίδια το ηλεκτρικό ρεύμα που απαιτείται για τη λειτουργία τους όσο είναι δεμένα στο λιμάνι. Η καύση μαζούτ έχει, φυσικά, πολύ δυσμενείς επιπτώσεις για το περιβάλλον και συμβάλλει στην ατμοσφαιρική ρύπανση της πόλης. Επίσης, τα καύσιμα στοιχίζουν ακριβά στα πλοία. Τέλος, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει στα πλοία ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (αντίστοιχο με αυτό που ισχύει για τα εργοστάσια), τα λιμάνια που επιτρέπουν σε πλοία να γλιτώσουν από την υποχρέωση καταβολής τέτοιου είδους δικαιωμάτων είναι ιδιαιτέρως ελκυστικά.

Η εγκατάσταση cold ironing μπορεί να λειτουργεί από τον ίδιο τον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης, ή να ανατεθεί σε τρίτο πάροχο που ενδεχομένως θα συνδέεται μετοχικά με τον ΟΛΘ. Οπωσδήποτε, όμως, απαιτεί την εγκατάσταση ενός σταθμού μέσης τάσης τού ΔΕΔΔΗΕ στον χώρο του λιμανιού. Όσες και να είναι οι τεχνικές δυσκολίες, το μόνο βέβαιο είναι ότι το κόστος που συνεπάγονται θα καλύπτεται και με το παραπάνω από την κερδοφόρα λειτουργία της εγκατάστασης cold ironing. Από την πλευρά της η Πολιτεία, προκειμένου να αποδώσει στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης τον ρόλο που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, οφείλει ως κύριος μέτοχος του ΔΕΔΔΗΕ να πιέσει τη διοίκησή του για να εγκατασταθεί ο σταθμός μέσης τάσης που απαιτείται. Έτσι, το λιμάνι μας θα καταστεί πολύ πιο ελκυστικός προορισμός, καθώς θα μειώσει σημαντικά τα κόστη ελλιμενισμού για τα πλοία που φορτώνουν και ξεφορτώνουν στη Θεσσαλονίκη.

Δεύτερο στοιχείο που επηρεάζει την ελκυστικότητα ενός λιμανιού είναι ο χρόνος παραμονής των πλοίων σε αυτό. Όταν ένα πλοίο δεν χρειάζεται να μένει δεμένο για μεγάλο χρονικό διάστημα προκειμένου να φορτώσει ή να ξεφορτώσει το εμπόρευμά του, έχει προφανή πολλαπλά οικονομικά οφέλη — από μειωμένη δαπάνη μισθοδοσίας, μέχρι τη δυνατότητα να εκτελεί περισσότερα δρομολόγια και να αποδίδει περισσότερα ναύλα για τον ιδιοκτήτη του. Άλλωστε, η ταχύτητα και η ακρίβεια στους χρόνους είναι σημαντικός παράγοντας επιτυχίας για την εφοδιαστική αλυσίδα συνολικά — εξ ου και όλα τα λιμάνια επιδιώκουν να λειτουργούν με σύστημα Just in Time (JIT). Τι σημαίνει αυτό το σύστημα; Ότι ξέρουμε ακριβώς πότε θα μπει το πλοίο στο λιμάνι, πότε θα ξεφορτώσει, πότε θα μετακινηθούν τα εμπορευματοκιβώτια, και πότε θα πρέπει να είναι έτοιμα τα βαγόνια του τρένου ή οι νταλίκες στην έξοδο του λιμανιού για να τα παραλάβουν.

Όλα τα λιμάνια, όπως άλλωστε και το δικό μας, έχουν αυτοματοποιήσει σε μεγάλο βαθμό τις διαδικασίες για την παραλαβή και τη διακίνηση των εμπορευματοκιβωτίων. Αλλά στο δικό μας σημειώνεται και μία σημαντική έλλειψη: δεν υπάρχει πλήρης επικοινωνία μεταξύ των ηλεκτρονικών συστημάτων του λιμανιού και τρίτων, ιδίως της ΑΑΔΕ. Ένα τέτοιο σύστημα, το λεγόμενο Port Community System, είναι απαραίτητο για ταχείες διαδικασίες, κυρίως εκτελωνισμού των εμπορευμάτων. Εάν το είχαμε, το λιμάνι της Θεσσαλονίκης θα είχε ξεπεράσει τα περισσότερα εμπόδια και θα ήταν πολύ κοντά στη λειτουργία υπό όρους Just in Time. Συνεπώς, η συμβολή της Πολιτείας, ώστε να επικοινωνούν μεταξύ τους τα συστήματα του ΟΛΘ και των λοιπών φορέων (των λιμενικών πρακτόρων, λόγου χάρη) με τα ηλεκτρονικά συστήματα της ΑΑΔΕ, για να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο Port Community System, είναι κάτι παραπάνω από κρίσιμη.

Ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης είναι ιδιωτικοποιημένος. Η λειτουργία του, όμως, είναι κρίσιμη για τη συνολική οικονομία της Θεσσαλονίκης και, όπως έχει δείξει το παρελθόν, μπορεί να δώσει μια αναπτυξιακή ώθηση που σήμερα κυριολεκτικά δεν τη φανταζόμαστε. Ο ΟΛΘ κάνει, ιδίως στον έκτο προβλήτα, τις επενδύσεις που απαιτούνται για να αποκτήσει το λιμάνι μας τη σημασία που αρμόζει στη γεωγραφική του θέση και την ιστορία του. Και η Πολιτεία, με τη σειρά της, μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξή του, καθώς, στις περιπτώσεις του cold ironing και του port community system, ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός και η ανάδειξή του εξαρτώνται αποκλειστικά από δικές της ενέργειες. Είναι στο χέρι μας να τα καταφέρουμε.