«Ο Θάνατός σου Πάει Πολύ»: Τι μπορεί πραγματικά να κάνει η Ιατρική απέναντι στον χρόνο;

  Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο Κώστας Καρόζης, ιατρός παθολόγος, γενικός αρχίατρος

Στην ταινία «Ο Θάνατός σου Πάει Πολύ» («Death Becomes Her»), η Meryl Streep και η Goldie Hawn υποδύονται δύο γυναίκες που αρνούνται να συμβιβαστούν με το πέρασμα του χρόνου. Αντίζηλες στη ζωή και στην εμφάνιση, ανακαλύπτουν ένα μυστηριώδες ελιξίριο που τους χαρίζει νεότητα και αθανασία.

Η υπόσχεση μοιάζει ιδανική. Σύντομα, όμως, αποδεικνύεται ότι υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα: μπορεί να μην πεθαίνουν, αλλά τα σώματά τους συνεχίζουν να φθείρονται. Μέσα από το μαύρο χιούμορ, η ταινία θέτει ένα ερώτημα που, περισσότερα από τριάντα χρόνια αργότερα, παραμένει ίσως πιο επίκαιρο από ποτέ:

Έχει μεγαλύτερη σημασία να ζούμε περισσότερο ή να ζούμε καλύτερα;

Σήμερα, η συζήτηση γύρω από το anti-aging και το longevity βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Συμπληρώματα, ορμόνες, βιοδείκτες, νέες φαρμακευτικές προσεγγίσεις, καθώς και γονιδιακές και κυτταρικές θεραπείες παρουσιάζονται ως πιθανά εργαλεία για την αντιμετώπιση της γήρανσης.

Η επιστημονική έρευνα είναι πράγματι συναρπαστική και εξελίσσεται με ταχύτητα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε υπόσχεση που ακούμε έχει ήδη τεκμηριωθεί. Είναι απαραίτητο να διατηρούμε σαφή τη διάκριση ανάμεσα στην επιστημονική πραγματικότητα και την προσδοκία.

Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να γνωρίζουμε δύο βασικές έννοιες: lifespan και healthspan.

Το lifespan είναι η συνολική διάρκεια της ζωής μας.

Το healthspan είναι τα χρόνια της ζωής που περνάμε με καλή υγεία, αυτονομία και λειτουργικότητα, χωρίς σημαντικούς περιορισμούς από χρόνια νοσήματα.

Η σύγχρονη Ιατρική δεν διαθέτει κάποιο «ελιξίριο» που να έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να παρατείνει θεαματικά τη μέγιστη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. Μπορεί, όμως, να επιτύχει κάτι ίσως σημαντικότερο: να μειώσει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου και να αυξήσει τις πιθανότητες να φτάσουμε σε μεγαλύτερη ηλικία με καλή υγεία.

Αυτός είναι και ο ουσιαστικός στόχος της υγιούς μακροζωίας: να φέρουμε το healthspan όσο γίνεται πιο κοντά στο lifespan. Να περιορίσουμε, δηλαδή, όσο μπορούμε την περίοδο προς το τέλος της ζωής που χαρακτηρίζεται από συσσώρευση χρόνιων νοσημάτων, αναπηρία και απώλεια αυτονομίας.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το λιγότερο εντυπωσιακό, αλλά σημαντικότερο μήνυμα: τα ισχυρότερα εργαλεία που διαθέτουμε σήμερα δεν είναι μυστικά.

Η συστηματική άσκηση συμβάλλει στη διατήρηση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας, της μυϊκής μάζας, της ισορροπίας και της λειτουργικότητας. Η ισορροπημένη διατροφή, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, ο επαρκής ύπνος και η αποφυγή του καπνίσματος αποτελούν βασικούς πυλώνες της υγιούς γήρανσης.

Παράλληλα, η υπέρταση, η υψηλή χοληστερόλη, ο σακχαρώδης διαβήτης και η παχυσαρκία δεν πρέπει απλώς να «παρακολουθούνται». Όταν υπάρχει ένδειξη, απαιτούν έγκαιρη και κατάλληλη φαρμακευτική αντιμετώπιση.

Εξίσου σημαντικός είναι ο προληπτικός έλεγχος για τις συχνότερες κακοήθειες, προσαρμοσμένος στην ηλικία, στο φύλο, στο οικογενειακό ιστορικό και στον ατομικό κίνδυνο.

Παράλληλα, ο εμβολιασμός των ενηλίκων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της υγιούς γήρανσης. Η πρόληψη σοβαρών λοιμώξεων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μια σοβαρή λοίμωξη, ιδίως σε μεγαλύτερη ηλικία, μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε νοσηλεία, αλλά και σε απορρύθμιση χρόνιων νοσημάτων και απώλεια λειτουργικότητας.

Η επιστήμη της γήρανσης θα συνεχίσει να εξελίσσεται και πιθανότατα θα μας προσφέρει στο μέλλον δυνατότητες που σήμερα δεν διαθέτουμε. Αξίζει να την παρακολουθούμε με ενδιαφέρον και ανοιχτό μυαλό, αλλά ταυτόχρονα με επιστημονική κρίση.

Ας μην αναζητούμε θαύματα.

Το καλύτερο «anti-aging» που διαθέτουμε σήμερα είναι λιγότερο θεαματικό από το ελιξίριο του «Ο Θάνατός σου Πάει Πολύ», αλλά πολύ περισσότερο τεκμηριωμένο: άσκηση, σωστή διατροφή, υγιές βάρος, πρόληψη, εμβολιασμός, έγκαιρη διάγνωση και ορθή αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου.

Γιατί, τελικά, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι απλώς να προσθέσουμε χρόνια στη ζωή μας.

Είναι να προσθέσουμε ζωή στα χρόνια μας — και να κάνουμε την απόσταση ανάμεσα στο healthspan και το lifespan όσο το δυνατόν μικρότερη.