Ο Μύθος του «Καλού Παιδιού»

Ο θυμόσοφος λαός λέγει το εξής χαρακτηριστικό: «Εάν είναι καλό παιδί, να του πάρουμε πάστα»! Είναι για τις περιπτώσεις στην αρένα των επιχειρήσεων αλλά και της πολιτικής, όπου διαπιστώνεται ότι υπάρχει μια σιωπηλή «ασθένεια» η οποία «προσβάλλει» όσους αρνούνται να δουν τον κόσμο όπως πραγματικά είναι. Είναι οι περιπτώσεις όπου η «ηγετική αδυναμία» βαφτίζεται αρετή. Είναι η ανάγκη να δείχνουμε «καλοί», η ανάγκη να αποφεύγουμε τις γωνίες, οι στιγμές στις οποίες βαφτίζουμε τον φόβο της παραγωγικής σύγκρουσης, «ανθρωπιά». Φευ.

Η ιστορία αλλά και η αγορά έχουν αποδείξει επανειλημμένα ότι η καλοσύνη χωρίς ισχύ δεν είναι ποτέ αρετή. Είναι απλώς αδυναμία κεκαλυμμένη με καλαίσθητο περιτύλιγμα. Πριν από πέντε αιώνες, ο Μακιαβέλι έθεσε το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων: «Εκείνοι που θέλουν να είναι μόνο καλοί, θα χαθούν ανάμεσα στο πλήθος των κακών ανθρώπων». Ρεαλισμός εναντίον Ουτοπίας;

Μία τέτοια διαπίστωση δεν ήτο μία επίκληση προς την κακία, αλλά μια προειδοποίηση προς τους αφελείς και στους λαϊκιστές: Ο κόσμος δεν δοκιμάζει τις προθέσεις μας, αλλά την ικανότητά μας να υπερασπιστούμε αυτό που χτίζουμε. Όταν ένας ηγέτης νοιάζεται περισσότερο για το αν θα τον πουν «σκληρό» παρά για το αν θα επιτευχθεί ο στόχος, έχει ήδη παραδώσει τα όπλα. Η «ασθένεια των καλοθελητών» είναι η στιγμή που η εικόνα μας γίνεται σημαντικότερη από το αποτέλεσμα.

Στην πράξη, δεν είναι προτιμότερο να είσαι ένας αποτελεσματικός ηγέτης που αναλαμβάνει το βάρος των δύσκολων αποφάσεων και των ευθυνών που εκπορεύονται εξ αυτών, παρά να είσαι μια «αγαπητή αποτυχία» που χρειάζεται rebranding και φανταστικά ταξίδια σε νησιά της Επτανήσου;

Η ίδια η στωική πυγμή του Μάρκου Αυρήλιου, απέναντι στον κυνισμό του ρεαλισμού, μας προσφέρει μία συμπληρωματική όψη δύναμης χαρακτήρος. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας δεν ήταν απλά ένας «καλοκάγαθος» στοχαστής που απλώς έγραφε σε μια σκηνή! Ήταν ο αρχιστράτηγος ο οποίος διοικούσε μια αυτοκρατορία σε πόλεμο, γνωρίζοντας ότι η πραγματική δικαιοσύνη απαιτεί σθένος.

Η καλοσύνη δεν ήταν ούτε για αυτόν η αποφυγή της όποιας σύγκρουσης. Σημαντικότερη ήταν και είναι πάντοτε, η παρουσία ορθής σκέψης και ορθού λόγου σε οτιδήποτε πράττουμε.

Η ανοχή απέναντι στην τοξικότητα, στον λαϊκισμό, η απλή αδυναμία ενός προϊσταμένου να διώξει έναν κακό συνεργάτη ή η υποχώρηση ενός πολιτικού μπροστά στο κόστος της ρήξης, δεν είναι δείγματα «καλού ανθρώπου». Είναι δείγματα φόβου. Η πραγματική ηθική απαιτεί να μπορείς να πεις «όχι» εκεί που οι άλλοι βλέπουν αδυναμία προς εκμετάλλευση.

Η οδυνηρή αλήθεια είναι ότι δεν μπορείς να έχεις και τα δύο ταυτόχρονα. Αν μπαίνεις στο παιχνίδι με τη λογική «θα είμαι καλός και όλα θα πάνε καλά», έχεις ήδη χάσει. Ενώ εσύ ελπίζεις στην ανθρωπιά των άλλων, η αγορά και οι ανταγωνιστές σου υπολογίζουν πόσα μπορούν να σου πάρουν.

Το να είσαι ρεαλιστής σημαίνει να αρνείσαι να γίνεις θύμα. Σημαίνει να καταλαβαίνεις ότι η δικαιοσύνη συχνά επιβάλλεται από τον ισχυρό και ότι οι κανόνες αλλάζουν από εκείνους που έχουν το θάρρος να τους αμφισβητήσουν.

Στο τέλος της ημέρας, η ηγεσία είναι μια επιλογή ευθύνης. Αν φοβάσαι να φανείς σκληρός, αν τρέμεις τη στιγμή της σύγκρουσης, τότε ίσως δεν είσαι ο πραγματικά «καλός» της ιστορίας. Πιθανά δεν είσαι απλώς ικανός να διαχειριστείς το βάρος της όποιας θέσης σου.

Η ιστορία δεν θυμάται συνήθως εκείνους που ήταν απλώς «συμπαθείς», αλλά εκείνους που είχαν τη δύναμη να παραμείνουν όρθιοι όταν οι συνθήκες απαίτησαν να παραμείνουν ακλόνητοι.