Η Δυτική Θεσσαλονίκη ως αφετηρία

Υπάρχουν περίοδοι που ο πολιτικός χρόνος συμπυκνώνεται και κάθε απόφαση έχει μια ιδιαίτερη βαρύτητα. Σε αυτές τις περιόδους είναι δεδομένο ότι η πολιτική δεν χωράει στις παλιές της φόρμες και στους παλιούς ρυθμούς. Υπάρχουν περίοδοι που δεν αρκεί να εξηγείς από πού έρχεσαι — οφείλεις να πεις καθαρά πού πηγαίνεις και κυρίως γιατί πηγαίνεις εκεί. Όχι με όρους κομματικής τοποθέτησης αλλά με όρους πολιτικής ανάγκης.

Η εκδήλωση της Δυτικής Θεσσαλονίκης, προ ημερών δεν ήταν μια τυχαία επιλογή χώρου, αλλά μια πολιτική δήλωση από μόνη της. Η Σταυρούπολη, ο Εύοσμος, οι Αμπελόκηποι, η Μενεμένη, το Κορδελιό, η Νεάπολη, η Πολίχνη, οι Συκιές είναι πολλά περισσότερα από γειτονιές. Είναι η ζωντανή κοινωνική γεωγραφία μιας πόλης που έχει χωριστεί σε δύο (τουλάχιστον) ταχύτητες. Παράλληλα είναι ο καθρέπτης όχι αυτού που είμαστε ως προοδευτικός χώρος, αλλά αυτού που οφείλουμε να κατακτήσουμε. Εκεί συμπυκνώνονται όλες οι κοινωνικές αντιθέσεις της εποχής — αλλά και όλες οι δυνατότητες αλλαγής.

Πληθυσμιακά, είναι η καρδιά της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης. Ταξικά, είναι η εργατική, λαϊκή, μεσαία τάξη που κρατάει τη χώρα όρθια με τη δουλειά της και πληρώνει δυσανάλογο τίμημα για τις αστοχίες της εξουσίας. Αναπτυξιακά, είναι η περιοχή που εξακολουθεί να σηκώνει τα βάρη μιας αποβιομηχάνισης χωρίς αντιστάθμισμα — ανενεργά στρατόπεδα, κουφάρια βιομηχανικών εγκαταστάσεων, κατακερματισμένες συγκοινωνίες, θάλασσα τσιμέντου χωρίς πράσινο, άνιση αναλογία υποδομών σε σχέση με το κέντρο. Η νεανικότερη περιοχή στη χώρα στενάζει στεγαστικά, περιβαλλοντικά, συγκοινωνιακά και αναπτυξιακά. Θα ήταν, βέβαια, αφελές να περιμένει κανείς από τη Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη να αμφισβητήσει το ίδιο μοντέλο ανισοτήτων που πολιτικά υπηρετεί. Η συντηρητική παράταξη ιστορικά δεν έβλεπε τη Δυτική Θεσσαλονίκη ως προτεραιότητα κοινωνικής δικαιοσύνης, αλλά ως περιφέρεια προς διαχείριση. Δεν ισχύει το ίδιο για τις προοδευτικές δυνάμεις. Από εμάς υπάρχει προσδοκία, ευθύνη και λογοδοσία.

Αν δεν καταλαβαίνεις τη Δυτική Θεσσαλονίκη, δεν καταλαβαίνεις τη σύγχρονη κοινωνική ανισότητα. Και αν δεν μιλάς σε αυτούς τους ανθρώπους με πειστικό λόγο, δεν φτάνεις ποτέ στο ποσοστό που χρειάζεται για να μπεις στη συζήτηση της διακυβέρνησης. Μιας διακυβέρνησης που έχει νόημα και στόχο για να αλλάξει όλα τα ανωτέρω – όχι για να αναπαράγει τις δυναμικές και τις διανομές που τα δημιουργούν.

Το κεντρικό αίτημα της εποχής δεν είναι μόνο η αναδιανομή πλούτου. Είναι η αναδιανομή ευκαιριών — και ισχύος. Να μην καθορίζεται το μέλλον ενός παιδιού από τον ταχυδρομικό κώδικα στον οποίο γεννήθηκε. Να έχει πρόσβαση στη γνώση, στην υγεία, στη στέγη, στην εργασία, στο μέλλον. Αυτό δεν είναι ιδεολογική κατασκευή αλλά η καθημερινή εμπειρία εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στα δυτικά της πόλης. Αυτό σημαίνει αλλαγή προτεραιοτήτων. Μετρό στα δυτικά. Συγκοινωνιακή αποκατάσταση χωρίς αναβολές. Απόδοση ανενεργών στρατοπέδων στις κοινωνίες που τα υποφέρουν χρόνια. Περιβαλλοντική δικαιοσύνη. Σχέδιο για το βιομηχανικό απόθεμα. Σχολεία, παιδικοί σταθμοί, δημόσιος χώρος σε γειτονιές που τα στερούνται εδώ και γενιές. Δουλειές που δημιουργούν αξία — όχι ολιγοπωλιακά υπερκέρδη για λίγους και μετρημένους.

Η προοδευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι μόνο αξίες. Πρέπει να γίνεται λεωφορείο που περνά στην ώρα του, γιατρός που σε βλέπει όταν τον χρειάζεσαι, μισθός που φτάνει μέχρι το τέλος του μήνα. Όταν σταματά να είναι αυτό, χάνει νόημα.

Χρειαζόμαστε υπερβάσεις. Ένωση δυνάμεων που σήμερα είναι διασκορπισμένες. Παραμερισμό πολιτικών εγωισμών που εξυπηρετούν στελέχη και προσωπικές διαδρομές και όχι κοινωνίες. Έναν προοδευτικό πόλο με σαφές κοινωνικό στίγμα, κοινωνική αγκύρωση και κυβερνητική αξιοπιστία. Όχι άλλο ένα κόμμα που ζητά χώρο στο σύστημα — μια παράταξη που αλλάζει τον συσχετισμό μέσα στην κοινωνία.

Η ανασύνθεση που επιχειρείται σήμερα στον προοδευτικό χώρο μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία, εφόσον δεν περιοριστεί σε αλλαγή ονομάτων και συσχετισμών.

Δεν αρκεί πια η διαχείριση της μνήμης μιας μεγάλης παράταξης. Χρειάζεται η ανασυγκρότηση της κοινωνικής της δύναμης. Και αυτή δεν θα ξαναχτιστεί από τα πάνω.

Θα ξαναχτιστεί από τις γειτονιές. Από τον Εύοσμο, από τον Παύλο Μελά, από τις περιοχές που συμπυκνώνουν όλα όσα πρέπει να αλλάξουν — και όλες τις δυνάμεις που μπορούν να τα αλλάξουν.

Από εκεί ξεκινάμε γιατί εκεί θέλουμε και να φτάσουμε. Όχι για να επιστρέψουμε στο παρελθόν αλλά για να διεκδικήσουμε το μέλλον.

*Ο Αντώνης Σαουλίδης είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω MA-IR, MA-EYP, Υποψήφιος Διδάκτωρ, Ειδικευμένος σε θέματα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Πιστοποιημένος Υπεύθυνος Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων