Τα ζητήματα παραμένουν, η πόλη όμως προχωράει

Αρθρογραφεί στο TheOpinion o Χρήστος Αβδελλάς, Σύμβουλος Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης , Project Manager reframe.food, Σύμβουλος Ευρωπαϊκών πολιτικών

Η πρόσφατη δημοσκόπηση της Palmos Analysis για το The Opinion επιβεβαιώνει κάτι προφανές: η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά και διαχρονικά ζητήματα. Η καθαριότητα, η στάθμευση, το κυκλοφοριακό και οι υποδομές παραμένουν πολύ ψηλά στις ανησυχίες των πολιτών.

Το πραγματικό ερώτημα όμως δεν είναι αν υπάρχουν ακόμη προβλήματα. Υπάρχουν. Το ερώτημα είναι αν η Θεσσαλονίκη βρίσκεται σήμερα στο ίδιο σημείο με πριν από δυόμισι χρόνια. Και εκεί η απάντηση είναι πολύ πιο σύνθετη από τους εύκολους τίτλους και τους βολικούς αφορισμούς.

Η ύπαρξη ζητημάτων δεν σημαίνει αυτομάτως ακινησία. Όπως και το γεγονός ότι ένα ζήτημα παραμένει πρώτο στις μετρήσεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βρίσκεται στην ίδια ένταση ή στην ίδια κατάσταση με πριν.

Η καθαριότητα, για παράδειγμα, εξακολουθεί να αξιολογείται ως το σημαντικότερο ζήτημα της πόλης. Ταυτόχρονα όμως καταγράφεται και μια αισθητή αποκλιμάκωση της έντασής της σε σχέση με προηγούμενες έρευνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Θεσσαλονίκη έγινε ξαφνικά υπόδειγμα ευρωπαϊκής πόλης. Σημαίνει όμως ότι η εικόνα της καθημερινότητας έχει βελτιωθεί σε έναν βαθμό που πλέον οι πολίτες στρέφουν ακόμη περισσότερο την προσοχή τους στο επόμενο μεγάλο βάρος της καθημερινότητας: τη στάθμευση και το κυκλοφοριακό.

Η αλλαγή αυτή στις προτεραιότητες ίσως λέει τελικά περισσότερα απ’ όσο φαίνεται με μια πρώτη ματιά. Σε περιόδους όπου η εικόνα της πόλης θεωρείται συνολικά προβληματική, η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τα βασικά και αυτονόητα. Όταν όμως αρχίζουν να εμφανίζονται σημάδια βελτίωσης, ακόμη και μερικής, οι απαιτήσεις μετατοπίζονται και γίνονται πιο συγκεκριμένες, πιο καθημερινές και πιο αυστηρές.

Με απλά λόγια, ο πολίτης που πριν από λίγα χρόνια διαμαρτυρόταν συνολικά για την εικόνα της καθαριότητας, σήμερα μπορεί να απαιτεί μεγαλύτερη συχνότητα αποκομιδής στη γειτονιά του ή πιο άμεση παρέμβαση στον δρόμο του. Και αυτό δεν είναι απαραίτητα ένδειξη επιδείνωσης. Είναι συχνά ένδειξη αυξημένων προσδοκιών.

Στη στάθμευση και στο κυκλοφοριακό, αντίθετα, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Όχι όμως σε συνθήκες κανονικότητας.

Η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να λειτουργεί μέσα σε μια παρατεταμένη μεταβατική περίοδο. Τα έργα του Flyover, οι κυκλοφοριακές επιβαρύνσεις, οι εργοταξιακές παρεμβάσεις, η επέκταση του μετρό προς Καλαμαριά, ακόμη και οι προσωρινές διακοπές λειτουργίας της γραμμής για τεχνικές δοκιμές και προσαρμογές, συνθέτουν μια πόλη που εδώ και καιρό λειτουργεί υπό πίεση και χωρίς σταθερή ισορροπία στις μετακινήσεις της.

Αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία. Αποτελεί όμως μέρος της πραγματικότητας μέσα στην οποία αξιολογείται σήμερα η πόλη και η λειτουργία της.

Και ίσως εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της ίδιας της δημοσκόπησης.

Όταν μια διοίκηση δείχνει ότι θέλει να κινηθεί, να παράξει έργο και να ανοίξει μεγάλα μέτωπα, οι πολίτες παύουν να αξιολογούν μόνο την πρόθεση. Αρχίζουν να απαιτούν μετρήσιμο αποτέλεσμα στην καθημερινότητά τους. Ο πήχυς ανεβαίνει και μαζί του ανεβαίνουν οι προσδοκίες, η πίεση και η αυστηρότητα της κρίσης.

Αυτό εξηγεί γιατί η αυξημένη απαίτηση δεν λειτουργεί απαραίτητα ως ένδειξη συνολικής απόρριψης. Συχνά συνυπάρχει με θετικές αξιολογήσεις για τον δήμαρχο και με την αίσθηση ότι, παρά τα ζητήματα, η πόλη βρίσκεται σε μια περίοδο κινητικότητας και ενεργοποίησης.

Και εδώ ίσως βρίσκεται μια ακόμη ουσιαστική διαφοροποίηση της σημερινής περιόδου. Η πόλη δεν επιχειρεί μόνο να διαχειριστεί την καθημερινότητά της, αλλά ταυτόχρονα να ανοίξει ξανά συζητήσεις και παρεμβάσεις που για χρόνια έμεναν στάσιμες ή εγκλωβισμένες στη γνωστή ακινησία της Θεσσαλονίκης.

Από τη μία πλευρά υπάρχει η πίεση της καθημερινότητας. Καθαριότητα, γειτονιές, μικρές παρεμβάσεις, δημόσιος χώρος, κυκλοφορία. Από την άλλη, επιχειρείται παράλληλα να προχωρήσουν μεγάλα και σύνθετα ζητήματα που για χρόνια μεταφέρονταν από διοίκηση σε διοίκηση χωρίς ουσιαστική εξέλιξη.

Υπάρχει πλέον η αίσθηση μιας διοίκησης που επιχειρεί να έχει συνεχή παρουσία στην καθημερινότητα της πόλης, με ανοιχτή επικοινωνία, συνεχή δημόσια παρουσία και προσπάθεια να δίνεται απάντηση ακόμη και σε μικρότερα ζητήματα της καθημερινότητας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα γίνονται σωστά ή ότι δεν υπάρχουν καθυστερήσεις, αστοχίες και εύλογη κριτική. Σημαίνει όμως ότι η συζήτηση για τη Θεσσαλονίκη δύσκολα μπορεί πλέον να εξαντλείται σε απόλυτες διατυπώσεις του τύπου «τίποτα δεν άλλαξε» ή «όλα είναι ίδια».

Η ισοπέδωση μπορεί να παράγει εύκολους τίτλους και γρήγορα συμπεράσματα. Δύσκολα όμως περιγράφει με ακρίβεια μια τόσο σύνθετη αστική πραγματικότητα.

Γιατί οι πόλεις δεν αλλάζουν γραμμικά. Και σίγουρα δεν αλλάζουν μέσα από εύκολους μηδενισμούς ή τίτλους εντυπωσιασμού.

Η Θεσσαλονίκη δεν χρειάζεται ούτε ωραιοποίηση ούτε ισοπέδωση. Χρειάζεται διάρκεια, σοβαρότητα και διοικήσεις που να αντέχουν να κρίνονται καθημερινά.

Γιατί οι πόλεις δεν αλλάζουν από τη μία μέτρηση στην άλλη. Ούτε με συνθήματα, ούτε με πολιτικές υπεραπλουστεύσεις.

Αλλάζουν όταν, παρά τις δυσκολίες, αρχίζουν σταδιακά να δημιουργούν κάτι που η Θεσσαλονίκη έχασε πολλές φορές στο παρελθόν: συνέχεια.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγματικό στοίχημα της επόμενης περιόδου. Όχι αν η πόλη έχει ήδη λύσει τα μεγάλα της ζητήματα, αλλά αν δείχνει πλέον ικανή να τα αντιμετωπίζει με συνέπεια και συνέχεια, χωρίς να επιστρέφει κάθε φορά από την αρχή.