Τσιγάρα: Έρχονται τεράστιες αυξήσεις στις τιμές – Πόσο μπορεί να φτάσει το πακέτο στην Ελλάδα

Σημαντικές ανατιμήσεις στα τσιγάρα και στα υπόλοιπα προϊόντα καπνού ενδέχεται να φέρει η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού φορολογικού πλαισίου, με την Ελλάδα να βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που θα χρειαστεί να προχωρήσουν στις μεγαλύτερες προσαρμογές. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τη συνεδρίαση του ECOFIN στις 9 Νοεμβρίου, όπου θα συζητηθούν οι προτάσεις για την αύξηση των ελάχιστων συντελεστών Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καπνικά προϊόντα.

Πίσω από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία βρίσκεται η προσπάθεια εκσυγχρονισμού της φορολογίας του καπνού, με βασικούς στόχους την προστασία της δημόσιας υγείας και την προσαρμογή των φορολογικών κανόνων στα νέα δεδομένα της αγοράς. Ωστόσο, οι προτεινόμενες αλλαγές συνδέονται και με την αναζήτηση πρόσθετων εσόδων για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Εφόσον οι νέοι συντελεστές εφαρμοστούν στα επίπεδα που εξετάζονται, η τιμή ενός πακέτου από τις δημοφιλέστερες μάρκες τσιγάρων στην Ελλάδα θα μπορούσε να αυξηθεί από τα 4,80 στα 6,50 ευρώ. Πρόκειται για μια σημαντική επιβάρυνση για τους καταναλωτές, η οποία, πάντως, δεν αποτελεί ακόμη οριστική απόφαση.

Τι αλλάζει στη φορολογία των καπνικών προϊόντων

Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει τρεις βασικές παρεμβάσεις. Η πρώτη αφορά την αύξηση των ελάχιστων φορολογικών συντελεστών, ώστε να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των κρατών-μελών. Η νέα κλίμακα προβλέπεται να λαμβάνει υπόψη και τα γενικά επίπεδα τιμών σε κάθε χώρα, προκειμένου η φορολογική επιβάρυνση να προσαρμόζεται καλύτερα στις οικονομικές συνθήκες.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κάπνισμα στην ΕΕ εξακολουθεί να αφορά περίπου το 24% του πληθυσμού, με τη μείωσή του να μην προχωρά με τον ρυθμό που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου του ευρωπαϊκού σχεδίου κατά του καρκίνου. Στόχος είναι έως το 2040 το ποσοστό των Ευρωπαίων που χρησιμοποιούν καπνό να περιοριστεί κάτω από το 5%.

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τη διεύρυνση των προϊόντων που θα υπάγονται στο νέο φορολογικό πλαίσιο. Στο πεδίο εφαρμογής αναμένεται να ενταχθούν πιο συστηματικά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και τα σακουλάκια νικοτίνης, με τη θέσπιση νέων ελάχιστων φορολογικών συντελεστών. Με αυτόν τον τρόπο, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να περιορίσουν την ελκυστικότητα των συγκεκριμένων προϊόντων ως εναλλακτικών επιλογών απέναντι στα συμβατικά τσιγάρα.

Η τρίτη αλλαγή αφορά την αυστηρότερη παρακολούθηση της διακίνησης ακατέργαστου καπνού, ο οποίος μπορεί να διοχετευθεί στην παράνομη αγορά. Η πρόταση προβλέπει την επέκταση του υφιστάμενου ηλεκτρονικού συστήματος καταγραφής και παρακολούθησης των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, ώστε να καλύπτει και τον ακατέργαστο καπνό.

Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο των αυξήσεων

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε σημαντικές φορολογικές προσαρμογές, εφόσον εγκριθεί η αναθεωρημένη ευρωπαϊκή κλίμακα. Σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται οριακά πάνω από το υφιστάμενο ελάχιστο όριο των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, μαζί με τη Βουλγαρία και την Ουγγαρία.

Με βάση τις εκτιμήσεις για το νέο πλαίσιο, έξι κράτη-μέλη –η Δανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γαλλία– καλύπτουν ήδη τα προτεινόμενα νέα ελάχιστα όρια. Οι υπόλοιπες χώρες θα χρειαστεί να αυξήσουν τους συντελεστές τους κατά μέσο όρο περίπου 50%.

Οι μεγαλύτερες προσαρμογές αναμένεται να αφορούν κυρίως χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης. Ειδικότερα, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία εκτιμάται ότι θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα τσιγάρα κατά περισσότερο από 80%, προκειμένου να συμμορφωθούν με τα νέα όρια.

Η στάση της Αθήνας και ο φόβος για το λαθρεμπόριο

Η ελληνική πλευρά έχει εκφράσει από την αρχή επιφυλάξεις απέναντι στις προτεινόμενες αυξήσεις, ζητώντας να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι για την εφαρμογή τους. Βασική επιδίωξη είναι να αποφευχθεί μια απότομη επιβάρυνση των καταναλωτών, αλλά και να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω ενίσχυσης του λαθρεμπορίου καπνικών προϊόντων.

Η αύξηση της φορολογίας μπορεί να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στα νοικοκυριά. Παράλληλα, η διεύρυνση των φόρων σε ηλεκτρονικά τσιγάρα και προϊόντα νικοτίνης σημαίνει ότι οι αλλαγές δεν θα περιοριστούν αποκλειστικά στα συμβατικά πακέτα.

Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι οι συζητήσεις στο ECOFIN, καθώς από την πορεία των διαπραγματεύσεων θα εξαρτηθεί το τελικό περιεχόμενο της πρότασης, οι συντελεστές που θα υιοθετηθούν και ο χρόνος εφαρμογής τους. Μέχρι τότε, η τιμή των 6,50 ευρώ για ένα πακέτο τσιγάρων παραμένει ένα πιθανό σενάριο και όχι μια ήδη αποφασισμένη αύξηση.