ΑΑΔΕ: Σαρωτικοί έλεγχοι σε επαγγελματίες – Ποιοι μπαίνουν στο στόχαστρο και γιατί

Σε πλήρη εξέλιξη τίθεται ο φοροελεγκτικό μηχανισμός, βάζοντας στο στόχαστρο 690 ελεύθερους επαγγελματίες οι οποίοι επέλεξαν να αμφισβητήσουν τα τεκμήρια φορολόγησης για το έτος 2025. Οι έλεγχοι της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αναμένονται σαρωτικοί, καθώς δεν θα περιοριστούν στην τυπική επαγγελματική δραστηριότητα των φορολογουμένων, αλλά θα επεκταθούν σε βάθος πενταετίας, περιλαμβάνοντας το σύνολο των οικονομικών δεδομένων των ίδιων και των οικογενειών τους.

Φύλλο και φτερό εισοδήματα, καταθέσεις και δαπάνες

Οι ελεγκτές ξεπερνούν τα παραδοσιακά όρια ελέγχου, όπως είναι τα τιμολόγια, οι επαγγελματικές δαπάνες, τα βιβλία και τα δεδομένα της πλατφόρμας myDATA, και ανοίγουν μια πλήρη βεντάλια ερευνών. Στο επίκεντρο της έρευνας μπαίνουν αρχικά όλα τα χρηματοοικονομικά στοιχεία, όπως τραπεζικές καταθέσεις, τραπεζικές θυρίδες, κινήσεις χρεωστικών, πιστωτικών και προπληρωμένων καρτών, καθώς και επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα ή διαθέσιμα μετρητά.

Παράλληλα, εξετάζονται εξονυχιστικά οι καθημερινές δαπάνες διαβίωσης, στις οποίες περιλαμβάνονται οι λογαριασμοί ενέργειας, ύδρευσης και τηλεφωνίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και στις οικογενειακές δαπάνες, όπως είναι τα δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία και φροντιστήρια, καθώς και τα έξοδα για ταξίδια στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Ο έλεγχος στρέφεται εξίσου στα εισοδήματα και τα περιουσιακά στοιχεία των συζύγων και των τέκνων των ελεγχόμενων, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι δηλωθείσες δαπάνες συμβαδίζουν με την πραγματική οικονομική τους επιφάνεια. Η αξιολόγηση όλων αυτών των στοιχείων από τον φοροελεγκτικό μηχανισμό ενέχει τον άμεσο κίνδυνο καταλογισμού πρόσθετων φόρων και τσουχτερών προστίμων σε περίπτωση που εντοπιστούν αποκλίσεις.

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα των ελέγχων;

Βάσει του ισχύοντος πλαισίου, ο έλεγχος πρέπει να διενεργηθεί εντός 12 μηνών από την κοινοποίηση της σχετικής εντολής στον φορολογούμενο. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, η οποία οδηγεί είτε στη βεβαίωση τυχόν επιπλέον ποσού φόρου, είτε στη διαγραφή του φόρου που έχει ήδη βεβαιωθεί κατά το ποσό που θα κριθεί ότι δεν οφείλεται, είτε στην επιστροφή του στον δικαιούχο.

Ποια είναι η κρίσιμη προθεσμία;

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι που διαφώνησαν με τον φόρο που προέκυψε από το τεκμαρτό εισόδημα και ενεργοποίησαν τους ειδικούς κωδικούς 443-444 στη φετινή φορολογική τους δήλωση, βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα.

Μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου 2026, είναι υποχρεωμένοι να εισέλθουν στην πλατφόρμα myBusinessSupport και να υποβάλουν το ειδικό ερωτηματολόγιο των 20 ερωτήσεων. Η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι η εκπρόθεσμη υποβολή ή η παράλειψη συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου συνεπάγεται την αυτοδίκαιη απώλεια του δικαιώματος αμφισβήτησης των τεκμηρίων, οριστικοποιώντας πλέον τον αρχικό τεκμαρτό φόρο.

Το ερωτηματολόγιο

Μέσα από το αναλυτικό ερωτηματολόγιο, οι φορολογούμενοι καλούνται να αποκαλύψουν πλήρη εικόνα της οικονομικής τους κατάστασης, δηλώνοντας μεταξύ άλλων στοιχεία για:

• Τραπεζικούς λογαριασμούς προσωπικούς και επαγγελματικούς
• Επενδύσεις και συμμετοχές σε Ελλάδα και εξωτερικό
• Τυχόν μίσθωση τραπεζικής θυρίδας
• Επενδύσεις σε έργα τέχνης, τιμαλφή και συλλογές
• Αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, σκάφη αναψυχής και αεροσκάφη
• Διαθέσιμα μετρητά
• Διαθέσιμα κρυπτονομίσματα
• Αριθμούς παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και ύδρευσης για κύρια και δευτερεύουσες κατοικίες, μαζί με τις αντίστοιχες δαπάνες
• Λογαριασμούς σταθερής και κινητής τηλεφωνίας
• Χρεωστικές, πιστωτικές και προπληρωμένες κάρτες
• Ασφαλιστήρια οχημάτων και δικύκλων
• Προγράμματα ασφάλισης ζωής, υγείας και συνταξιοδότησης
• Ασφαλιστικά συμβόλαια κατοικιών
• Δαπάνες για σχολεία, φροντιστήρια, αθλητικές δραστηριότητες και διατροφή
• Ταξίδια σε Ελλάδα και εξωτερικό

Η διαδικασία ελέγχου

Σύμφωνα με τη διαδικασία που ενεργοποιείται με την επιλογή φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος ενημερώνεται ότι η Φορολογική Διοίκηση έχει το δικαίωμα:

• Να προσδιορίσει το εισόδημά του με βάση κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή μέσω έμμεσων τεχνικών ελέγχου.
• Να επεκτείνει τον έλεγχο σε προηγούμενα φορολογικά έτη, αλλά και σε άλλες φορολογίες ή φορολογικά αντικείμενα, ειδικά όταν τα δηλωθέντα στοιχεία δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική οικονομική εικόνα του φορολογουμένου.
• Ο έλεγχος θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός δώδεκα μηνών από την κοινοποίηση της σχετικής εντολής. Μετά την ολοκλήρωσή του εκδίδεται πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, μέσω της οποίας είτε θα βεβαιώνονται πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις είτε θα διαγράφονται ή θα επιστρέφονται ποσά φόρου που δεν οφείλονται.

Ας σημειωθεί ότι σε σχέση με το 2024, ο αριθμός των προσφυγών παρουσιάζει μείωση, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στον εξονυχιστικό φορολογικό έλεγχο που ακολουθεί την αμφισβήτηση των τεκμηρίων και λειτουργεί αποτρεπτικά για αρκετούς επιτηδευματίες. Είναι ενδεικτικό ότι το 2024 μόλις 1.037 επιτηδευματίες αμφισβήτησαν το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης, σε σύνολο 2.603 που είχαν αρχικά κινήσει τη διαδικασία, με αρκετούς τελικά να κάνουν πίσω και να αποσύρονται μπροστά στην ένταση και την έκταση του φορολογικού ελέγχου.