Το φάρμακο για τον διαβήτη και την απώλεια βάρους στο… μικροσκόπιο

Πάνω από 2.800 αγωγές έχουν κατατεθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον της Novo Nordisk, της εταιρείας που παράγει το Ozempic, το δημοφιλές φάρμακο για τον διαβήτη τύπου 2 και την… απώλεια βάρους. Με δραστική ουσία τη σεμαγλουτίδη, το Ozempic κατηγορείται ότι δεν προειδοποιεί επαρκώς για σοβαρές παρενέργειες, όπως η γαστροπάρεση (καθυστερημένη κένωση στομάχου), η εντερική απόφραξη, η οξεία παγκρεατίτιδα, η απώλεια όρασης και ακόμα και ψυχιατρικές επιπτώσεις, όπως ο αυξημένος ιδεασμός για αυτοκτονία.

Μελέτες που τεκμηριώνουν εκτιμήσεις

Πολλοί από τους ενάγοντες, ιδίως όσοι το χρησιμοποίησαν για απώλεια βάρους χωρίς ιατρική ένδειξη, περιγράφουν προβλήματα που οδήγησαν σε νοσηλείες ή μόνιμες βλάβες. Ωστόσο, καμία τελική απόφαση δεν έχει εκδοθεί ακόμα, ούτε έχουν επιβεβαιωθεί αποζημιώσεις όπως λέγεται από ορισμένους στα κοινωνικά δίκτυα. Οι παρενέργειές του, που εμφανίζονται και στο Wegovy σε υψηλότερες δόσεις για απώλεια βάρους, έχουν τεκμηριωθεί σε πρόσφατες μελέτες. Μια ανάλυση 16 εκατομμυρίων ιατρικών αρχείων, που δημοσιεύτηκε στο JAMA έδειξε ότι οι χρήστες αντιμετωπίζουν περίπου 3,7 φορές υψηλότερο κίνδυνο για γαστροπάρεση –μια κατάσταση που καθυστερεί την κένωση του στομάχου και προκαλεί έντονη ναυτία, έμετο και δυσπεψία–, τετραπλάσιο κίνδυνο για εντερική απόφραξη και εννέα φορές υψηλότερο για οξεία παγκρεατίτιδα, που μπορεί να είναι θανατηφόρα.

Μέχρι απώλειας όρασης;

Μια μεταγενέστερη ανάλυση από 82 νοσοκομεία, δημοσιευμένη στο Annals of Internal Medicine τον Απρίλιο του 2025, επιβεβαίωσε αυτές τις τάσεις, εκτιμώντας περίπου 24.500 επισκέψεις σε επείγοντα περιστατικά από παρενέργειες της σεμαγλουτίδης με τα γαστρεντερικά προβλήματα να κυριαρχούν στο 69% των περιπτώσεων και την παγκρεατίτιδα σε μόλις 1,1%. Σπάνιες αλλά σοβαρές περιπτώσεις μη αρτηριτικής πρόσθιας ισχαιμικής οπτικής νευροπάθειας (NAION), που προκαλεί ξαφνική απώλεια όρασης, έχουν προστεθεί στις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Φαρμάκων (EMA) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) ως «πολύ σπάνιες» παρενέργειες, με κίνδυνο έως 1 στις 10.000 περιπτώσεις και περίπου διπλάσιο σε σχέση με μη χρήστες, σύμφωνα με ανακοινώσεις του Ιουνίου 2025. Επιπλέον, μελέτες δείχνουν αυξημένες αναφορές ιδεασμού αυτοκτονίας κατά 45% στους χρήστες (βάσει σήματος αναφοράς ROR 1,45), με το ποσοστό να εκτοξεύεται όταν συνδυάζεται με αντικαταθλιπτικά όπως οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) –μέχρι και 345% βάσει proxy δεδομένων–, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων του ΠΟΥ στο JAMA Network Open τον Αύγουστο του 2024. Ωστόσο, άλλη έρευνα του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας (NIH) στο Nature Medicine, βασισμένη σε 1,5 εκατομμύριο αρχεία ασθενών με διαβήτη και δημοσιευμένη τον Ιανουάριο του 2024, βρήκε χαμηλότερο κίνδυνο ιδεασμού σε σχέση με άλλα φάρμακα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης. Προβλήματα στη χοληδόχο κύστη, όπως η χολολιθίαση, εμφανίζονται με αυξημένο κίνδυνο στους χρήστες, σύμφωνα με την ετικέτα της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) από το 2022 και κλινικές δοκιμές που δείχνουν ποσοστά έως 1,5%, ενώ η έντονη ναυτία και η διάρροια μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και οξεία νεφρική ανεπάρκεια, με αυξημένες επισκέψεις στα επείγοντα, όπως δείχνουν δεδομένα από τα Annals of Internal Medicine.

Οι συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας

Οι θρομβώσεις, όπως η βαθιά φλεβική θρόμβωση και η πνευμονική εμβολή, εξετάζονται επίσης σε νομικές διεκδικήσεις. Η παγκόσμια παρακολούθηση έχει ενταθεί, με την FDA να ενημερώνει την ετικέτα του Ozempic τον Ιανουάριο του 2025 για να περιλαμβάνει σαφείς προειδοποιήσεις για σοβαρές γαστρεντερικές αντιδράσεις, καθυστερημένη κένωση στομάχου και πιθανή εισρόφηση πνευμόνων κατά αναισθησία, ενώ η EMA και ο WHO συνιστούν χρήση μόνο για εγκεκριμένους σκοπούς. Διαβήτη τύπου 2 και, υπό όρους, διαχείριση βάρους. Οι ειδικοί, όπως ο καθηγητής Eric Topol, τονίζουν ότι το Ozempic παραμένει πολύτιμο για διαβητικούς ασθενείς, μειώνοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων μέσω καλύτερου ελέγχου γλυκόζης και βελτίωσης λιπιδίων και πίεσης, ενώ η δοκιμή FLOW στο NEJM τον Μάιο του 2024 έδειξε 24% χαμηλότερο κίνδυνο νεφρικής ανεπάρκειας και 20% λιγότερους θανάτους από οποιονδήποτε λόγο σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν για μακροχρόνιους κινδύνους, ιδίως την απώλεια μυϊκής μάζας κατά περίπου 40% της συνολικής απώλειας βάρους –σύμφωνα με κλινικές δοκιμές και μελέτες του 2025–, που μπορεί να οδηγήσει σε σαρκοπενία και αδυναμία.

Εναλλακτικές υπάρχουν;

Περίπου το 18% των χρηστών εγκαταλείπουν το φάρμακο μέσα στους πρώτους τρεις μήνες λόγω παρενεργειών, ενώ έρευνες του 2025 δείχνουν ότι το 52% το σταματά εντός ενός έτους, με το 40-65% να βιώνει ήπιες έως μέτριες επιπλοκές όπως ναυτία και διάρροια. Πέρα από τις ιατρικές και νομικές πλευρές, το Ozempic πυροδοτεί ευρύτερες συζητήσεις για την κοινωνία και την οικονομία. Η μαζική χρήση του για αισθητικούς λόγους έχει πυροδοτήσει συζητήσεις για την κουλτούρα του σώματος, με ψυχολόγους να λένε ότι ενισχύει την ψυχολογική πίεση σε ευάλωτες ομάδες. Επιπλέον, η μακροχρόνια χρήση εγείρει ερωτήματα για τα συστήματα υγείας, καθώς η απώλεια μυών και οι γαστρεντερικές βλάβες μπορεί να φέρουν μακρινές επιβαρύνσεις. Ερευνητές εξετάζουν εναλλακτικές, όπως νέους αγωνιστές GLP-1 ή μη φαρμακευτικές μεθόδους, π.χ. δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, ως ασφαλέστερες για την απώλεια βάρους.

Φάρμακο μόνο με συνταγή γιατρού

Παρά τις ανησυχίες, το Ozempic δεν έχει ανακληθεί, οι αρχές δεν το απαγορεύουν, καθώς τα δεδομένα επιβεβαιώνουν την αξία του για συγκεκριμένους ασθενείς, πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση. Η Novo Nordisk υπερασπίζεται το προϊόν, λέγοντας ότι οι κίνδυνοι είναι στις ετικέτες και η έρευνα συνεχίζεται. Οι γιατροί καλούνται να ζυγίζουν οφέλη και κινδύνους, ειδικά για μη διαβητικούς, ενώ οι ασθενείς να ενημερώνονται και να παρακολουθούνται στενά. Το Ozempic μένει ένα από τα πιο πολυσυζητημένα φάρμακα της εποχής, με επιστήμονες, ρυθμιστικές αρχές και δικαστήρια να προσπαθούν να εξισορροπήσουν τα εντυπωσιακά οφέλη με τους κινδύνους που ακόμα… αποκαλύπτονται.

ΠΗΓΕΣ

• Αριθμός αγωγών (2.809, Οκτ. 2025): Motley Rice, Drugwatch, Lawsuit Info Center.
• Γαστρεντερικές παρενέργειες (JAMA 2023): https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2810542.
• Επείγοντα περιστατικά (Annals 2025): https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/ANNALS-24-03258.
• NAION (EMA 2025): https://www.ema.europa.eu/en/news/prac-concludes-eye-condition-naion-very-rare-side-effect-semaglutide-medicines-ozempic-rybelsus-wegovy.
• NAION (WHO 2025): https://www.who.int/news/item/27-06-2025-27-06-2025-semaglutide-medicines-naion.
• Ιδεασμός αυτοκτονίας (JAMA Net. Open 2024): https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2822453.
• Χαμηλότερος κίνδυνος ιδεασμού (NIH 2024): https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/people-taking-semaglutide-had-lower-risk-suicidal-thoughts.
• Χοληδόχος κύστη (FDA 2022): https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2022/209637s012lbl.pdf.
• FLOW δοκιμή (NEJM 2024): https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2403347.
• Ενημέρωση ετικέτας FDA (2025): https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2025/209637s025lbl.pdf.
• Απώλεια μυών (40%, 2025): UAlberta, Drugs.com.
• Ρυθμοί διακοπής (52% σε 1 έτος, 2025): TCTMD, JAMA Net. Open.
• Γενικές μελέτες παρενεργειών (2025): Harvard/CDC, RAND.
• Απόψεις ειδικών: Eric Topol (Substack), A Midwestern Doctor (https://www.midwesterndoctor.com/p/the-great-ozempic-hustle).
• Νομικές πηγές: King Law (https://www.robertkinglawfirm.com/personal-injury/ozempic-lawsuit/), Motley Rice (https://www.motleyrice.com/diabetes-lawsuits/ozempic).
• https://www.novonordisk.com/about/what-we-do.html