Ανθρώπινο ή μηχανικό λάθος;

Η οδήγηση στους δρόμους των χωρών μελών της ΕΕ, το 2026 που στα νιάτα μας περιμέναμε ότι θα… πετούσαμε, εξακολουθεί να κρύβει σοβαρούς κινδύνους, όπως δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες ευρωπαικών φορέων. Ένα τραγικό δυστύχημα στη Ρουμανία, που συγκαταλέγεται στις χώρες με τους υψηλότερους δείκτες θανάτων από τροχαία, μετά το πρώτο  σοκ, μας υπενθυμίζει ότι θα πρέπει να έχουμε τα μάτια μας δεκατέσσερα σε όλες τις συνθήκες και με όλα τα σύγχρονα βοηθητικά μέσα ασφαλείας…

Τρέχουμε στους δρόμους, σερνόμαστε στα ποσοστά μείωσης των τροχαίων

Σύμφωνα με την Eurostat, την επίσημη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2023 καταγράφηκαν 20.380 θάνατοι σε οδικά ατυχήματα σε όλη την ΕΕ, δηλαδή κατά μέσο όρο 46 θάνατοι για κάθε εκατομμύριο κατοίκους. Τα πλήρη στοιχεία για το 2024 δείχνουν μικρή πτώση στους 19.940 θανάτους. Όπως αναδεικνύεται οι κύριοι κίνδυνοι προέρχονται κυρίως από τη συμπεριφορά των ίδιων των οδηγών. Η έρευνα ESRA3, μια μεγάλη διαδικτυακή έρευνα από το Vias institute έναν βελγικό οργανισμό οδικής ασφάλειας σε συνεργασία με άλλους φορείς και με χρηματοδότηση και από την ΕΕ, σε χιλιάδες οδηγούς 39 χωρών, ανάμεσά τους 22 ευρωπαϊκές, για τις πραγματικές τους συνήθειες πίσω από το τιμόνι. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η απόσπαση προσοχής από το κινητό τηλέφωνο είναι από τους πιο συχνούς κινδύνους. Περίπου 1 στους 4 οδηγούς (23,2%) παραδέχτηκε ότι μιλάει σε κινητό χειρός τουλάχιστον μία φορά το μήνα, περισσότεροι από 1 στους 2 (51%) χρησιμοποίησαν hands-free, ενώ άλλο 23,2% διάβασε μηνύματα, email ή περιήγηθηκε σε social media ενώ οδηγούσε! Εξίσου ανησυχητική είναι η οδήγηση με κόπωση, σχεδόν 1 στους 5 οδηγούς (18,4%) είπε ότι οδήγησε ενώ ήταν τόσο εξαντλημένος που δυσκολευόταν να κρατήσει τα μάτια του ανοιχτά.

Βαλκανικοί όχι… ευρωπαικοί εθνικοί οδοί

Αυτές οι επικίνδυνες συνήθειες δεν είναι ίδιες παντου, σύμφωνα πάντα με τις έρευνες. Χώρες όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία έχουν τους υψηλότερους δείκτες θανάτων, με 81 ανά εκατομμύριο κατοίκους δηλαδή σχεδόν τέσσερις φορές περισσότερους από τη Σουηδία, που έχει μόλις 22. Στην Ελλάδα, τη Λετονία, την Κροατία, την Πορτογαλία, τη Λιθουανία, την Ιταλία και την Πολωνία οι θάνατοι ξεπερνούν τους 50 ανά εκατομμύριο, ενώ η χρήση κινητού χειρός είναι ιδιαίτερα υψηλή σε χώρες όπως η Ελλάδα (41,1%), η Φινλανδία (44,4%) και η Λετονία (43,6%). Αντίθετα, χώρες όπως η Ολλανδία (14,6%), το Ηνωμένο Βασίλειο (15,9%), η Γερμανία (17,4%) και το Βέλγιο (17,7%) δείχνουν καλύτερη συμμόρφωση τουλάχιστον σε αυτή τη… συνήθεια. Πέρα από το κινητό και την κούραση, η έρευνα ESRA3 εξετάζει και άλλες σοβαρές παραβάσεις, όπως η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση μετά από κατανάλωση αλκοόλ, ναρκωτικών ή φαρμάκων, και η μη χρήση ζώνης ασφαλείας. Οι άνδρες και οι νεότεροι οδηγοί αναφέρουν συχνότερα τέτοιες επικίνδυνες και απερίσκεπτες συμπεριφορές.

Υπεραισιόδοξοι… στόχοι

Σύμφωνα με την Eurostat, πάνω από τους μισούς θανάτους (53%) συμβαίνουν σε «πρόχειρους» δρόμους κάτι που δείχνει ότι χρειάζονται καλύτερες υποδομές και μεγαλύτερη προσοχή σε αυτούς τους δρόμους. Η ετήσια έκθεση Road Safety Performance Index του 2025 από το European Transport Safety Council (ETSC), έναν ανεξάρτητο μη κερδοσκοπικό οργανισμό με έδρα τις Βρυξέλλες που προωθεί την οδική ασφάλεια επιβεβαιώνει ότι η πρόοδος είναι αργή και άνιση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει φιλόδοξο στόχο τη μείωση των θανάτων κατά 50% μέχρι το 2030 και το «Vision Zero» δηλαδή μηδέν θάνατοι μέχρι το 2050, αλλά απέχει ακόμα πολύ, με τη μείωση να είναι μόλις 2-3% ετησίως τα τελευταία χρόνια. Από μια πιο αισιόδοξη οπτική, τα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει σταθερή, έστω και αργή, βελτίωση σε σχέση με παλιότερες δεκαετίες, χάρη σε καλύτερα αυτοκίνητα με συστήματα ασφαλείας, αυστηρότερους ελέγχους και εκστρατείες ενημέρωσης. Ωστόσο, η οδική ασφάλεια δεν είναι μόνο στατιστική  είναι καθημερινή ευθύνη κάθε οδηγού. Τα δεδομένα από την ESRA3, την Eurostat και το ETSC αποδεικνύουν ότι οι κίνδυνοι είναι γνωστοί και μπορούν να μετρηθούν και η αντιμετώπισή τους χρειάζεται συνδυασμό καλύτερης οδηγικής συμπεριφοράς, περισσότερων ελέγχων και βελτίωσης δρόμων ιδιαίτερα στις χώρες με τα μεγαλύτερα προβλήματα υποδομών και νοοτροπιών…

ΠΗΓΕΣ: https://www.esranet.eu/en/publications/esra3-publications – https://www.esranet.eu/en/about-the-project/esra3 – https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250429 – https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/eu-road-fatalities-drop-3-2024-progress-remains-slow-2025-03-18_en – https://road-safety.transport.ec.europa.eu/european-road-safety-observatory_en – https://etsc.eu/19th-annual-road-safety-performance-index-pin-report – https://etsc.eu/wp-content/uploads/ETSC-2025-Annual-PIN-Report-DIGITAL-V2.pdf