Όλα τα είχαμε, η αυτοργάνωση μας έλειπε…

Ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το βιβλίο και την αλήθεια του μιλώντας για αυτοργάνωση των πολιτών από τα… κάτω, μακριά από γραφειοκρατίες και κεντρικές εξουσίες. Είναι μια πρόταση που ακούγεται όμορφη, σχεδόν ποιητική, μέχρι να κοιτάξεις γύρω σου και να δεις την ελληνική καθημερινότητα.

Οι Ζαπατίστας στο Τσιάπας ξεκίνησαν την αυτοργάνωσή τους το 1994, όταν δεν είχαν πια τίποτα να χάσουν, ούτε γη, ούτε δικαιώματα, ούτε ελπίδα από το μεξικανικό κράτος. Μόνο τότε έφτιαξαν τα αυτόνομα συμβούλια και τις κοινότητές τους που λειτουργούν ακόμα. Στη Ροζάβα της Συρίας, η αυτοργάνωση γεννήθηκε μέσα στον πόλεμο, όταν οι βόμβες έπεφταν και το κράτος είχε εξαφανιστεί προ πολλού. Μόνο όταν δεν υπήρχε πια ψωμί, σχολείο, νοσοκομείο, άρχισαν οι συνελεύσεις γειτονιάς και οι γυναικείοι συνεταιρισμοί. Στο Πόρτο Αλέγκρε της Βραζιλίας, ο συμμετοχικός προϋπολογισμός ξεκίνησε το 1989, όταν η φτώχεια και η ανισότητα είχαν γονατίσει την πόλη και οι πολίτες δεν είχαν πια καμία εμπιστοσύνη στο παλιό σύστημα. Στην Ισπανία, η Mondragón άντεξε την κρίση του 2008 γιατί οι εργαζόμενοι ήταν ήδη συνιδιοκτήτες και δεν είχαν άλλη επιλογή από το να σώσουν μόνοι τους τις δουλειές τους.

Εδώ είναι Βαλκάνια

Όλα αυτά τα παραδείγματα έχουν ένα κοινό, η αυτοργάνωση δεν ξεκίνησε από όραμα ή από παρουσίαση κάποιου βιβλίου. Ξεκίνησε όταν τα πράγματα έγιναν αφόρητα, όταν δεν υπήρχε πια τίποτα να περιμένεις από… πάνω. Μόνο τότε ο κόσμος σηκώνει τα μανίκια. Στην Ελλάδα, το ίδιο ακριβώς κάνουμε, μόνο στα πολύ δύσκολα, πχ μετά το Μάτι, μετά την Εύβοια, μετά τον Daniel, μετά τις πυρκαγιές, μετά τα Τέμπη, μετά τις πλημμύρες. Μόνο όταν δούμε νεκρούς και στάχτη μαζευόμαστε, φτιάχνουμε ομάδες, καθαρίζουμε μόνοι μας, φέρνουμε νερά, φτιάχνουμε γέφυρες. Και μετά, όταν περάσει ο κίνδυνος, το διαλύουμε όλα και γυρνάμε στα κοινόχρηστα που δεν πληρώνουν όλοι και “την πληρώνουν” μόνο όσοι είναι συνεπείς.

Ανταποδοτικοί φόροι; Θα καταργηθούν;

Η αυτοργάνωση λοιπόν δεν είναι κάτι που μας λείπει εντελώς. Είναι κάτι που το κάνουμε μόνο όταν μας αναγκάσει η ζωή. Και αυτό είναι το πρόβλημα, δεν την κάνουμε προτού φτάσουμε στο γκρεμό, την κάνουμε αφού πέσουμε. Κι όταν πέσουμε, είναι αργά για να χτίσουμε κάτι που να κρατήσει. Ίσως γι’ αυτό η πρόταση του Τσίπρα ακούγεται τόσο μακρινή και ουτοπική, γιατί προϋποθέτει να πιστέψουμε ότι μπορούμε να οργανωθούμε πριν μας κάψει η φωτιά, πριν μας πνίξει το νερό, πριν μας σκοτώσει η αδιαφορία.

Δεν είναι πρωτότυπη η ιδέα

Ο Πάνος Καμμένος το 2012 είχε χαρακτηρίσει τους Ανεξάρτητους Έλληνες «κίνημα πολιτών που στηρίζεται αποκλειστικά στην αυτοοργάνωση», χωρίς τα μέσα και τις δομές των μεγάλων κομμάτων. Ο Στέφανος Κασσελάκης, τόσο κατά την προεκλογική του εκστρατεία στον ΣΥΡΙΖΑ όσο και μετά την αποχώρησή του, επανειλημμένα καλεί σε «συμμετοχική αμεσοδημοκρατία από τα κάτω», με εργαλεία λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας και δημιουργία δομών όπου οι πολίτες θα αποφασίζουν απευθείας, ξεπερνώντας τα «κλειστά» κόμματα. Ιστορικά, το ΕΑΜ το 1944 καλούσε σε λαϊκή αυτοδιοίκηση και αυτοοργάνωση των ελεύθερων περιοχών, ενώ το Κίνημα των Αγανακτισμένων το 2011 λειτούργησε ως το παράδειγμα μαζικής αυτοοργάνωσης πολιτών αν και μόνο ακηδεμόνευτη δεν ήταν. Η εξωκοινοβουλευτική και η κομμουνιστική Αριστερά (ΚΚΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ κ.ά.) διαχρονικά μιλούν για αυτοοργάνωση της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων μέσα από συνελεύσεις, επιτροπές αγώνα και λαϊκές συνελεύσεις γειτονιάς.  Οπότε το όραμα Τσίπρα κατά την παρουσίαση βιβλίου είναι η αρχή του κόμματος που θα κάνει ότι μας ακούει και εμείς ότι το πιστεύουμε…