Πεινάς ή νομίζεις ότι πεινάς;

Είναι αρκετά σύνηθες όταν πεινάμε να μη μπορούμε να λειτουργήσουμε καλά.

Επιμέλεια: Φρόσω Καζεπίδου

Αν και υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι μπορούν να ελέγξουν το αίσθημα της πείνας, για αρκετούς τα συμπτώματα που αυτή προκαλεί κυμαίνονται από αίσθημα ζαλάδας και αδιαθεσίας έως και πλήρη οργή. Τι πραγματικά μας προκαλεί η πείνα;

Γιατί νοιώθουμε πείνα;

Ακούγεται πολύ απλό να πούμε ότι νιώθουμε πείνα επειδή έχουμε ανάγκη να φάμε. Σε πρώτο επίπεδο, βέβαια, αυτό είναι αλήθεια: χρειαζόμαστε θρεπτικά συστατικά για να επιβιώσουμε και η πείνα είναι το εξελικτικό μας σύστημα προειδοποίησης ότι μας τελειώνουν τα καύσιμα.

Αλλά αυτό δεν εξηγεί γιατί ακόμη και όταν δεν πεινάμε, η θέα ή η σκέψη του φαγητού μπορεί να προκαλέσει γουργουρητό στην κοιλιά και σιελόρροια. Τα σήματα πείνας μπορεί επίσης να καθοδηγούνται από το ρολόι του σώματός μας – δηλαδή να αισθανόμαστε πεινασμένοι την ώρα του μεσημεριανού γεύματος, ανεξάρτητα από το πότε φάγαμε τελευταία φορά.

Είναι εξελικτικό

Οι πρώτοι πρόγονοί μας ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες που συνέλεγαν και έτρωγαν την τροφή όπως και όταν την έβρισκαν. Μερικές φορές έπρεπε να περάσουν μέρες χωρίς τροφή, οπότε η ικανότητα να αισθάνονται πεινασμένοι σχεδόν αμέσως μόλις έβλεπαν θήραμα ήταν απίστευτα χρήσιμη, επιτρέποντάς τους να τρώνε όσο περισσότερο μπορούσαν όταν υπήρχε διαθέσιμη τροφή.

Ενώ ο τρόπος που ζούμε και τρώμε έχει αλλάξει δραματικά από τότε, η ορμόνη που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία αυτού του αισθήματος ανάγκης για φαγητό, γνωστή ως γκρελίνη, παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας για το πώς αναγνωρίζουμε τα σήματα πείνας.

Πώς ξέρουμε πότε πινάμε;

Συχνά πιστεύουμε ότι πείνα ισούται απλώς με το γουργουρητό στο στομάχι. Ωστόσο, όλοι μας ξεχωριστά έχουμε τα δικά μας συνθήματα πείνας, γι’ αυτό και κάποιοι άνθρωποι την αισθάνονται  με έναν τρόπο και άλλοι με άλλον. Το πόσο καιρό αφήνουμε τον εαυτό μας πεινασμένο επηρεάζει επίσης τον τρόπο που μας κάνει να αισθανόμαστε.

Τα πρώτα σήματα πείνας προέρχονται πράγματι από το στομάχι μας, όπου το πνευμονογαστρικό νεύρο συσπάται και στέλνει ηλεκτρικά σήματα στον εγκέφαλό μας που σχετίζονται με την κατάσταση πληρότητας ή κενού. Αυτά τα ηλεκτρικά σήματα ενισχύονται από την έκκριση των ορμονών της πείνας (γκρελίνη) και επίσης από μεταβολικές ενδείξεις όπως η χαμηλή γλυκόζη στο αίμα – η οποία μπορεί να βιωθεί ως ζάλη (υπογλυκαιμία).

Γουργουρητό στο στομάχι

Γνωρίζατε ότι η κοιλιά μας γουργουρίζει συνεχώς, ανεξάρτητα από το αν πεινάμε ή όχι; Οι ήχοι αυτοί προκαλούνται από τη σύσπαση των μυών του εντέρου. Όταν νιώθουμε πλήρεις, αυτοί οι μύες βοηθούν στη μετακίνηση της τροφής μέσω του πεπτικού μας συστήματος, αλλά όταν το στομάχι μας είναι άδειο, οι ήχοι δεν είναι υπόκωφοι λόγω του φαγητού – έτσι είμαστε σε θέση να τους ακούσουμε και να τους αισθανθούμε.

Αίσθημα αδιαθεσίας

Η αύξηση της γκρελίνης όταν αισθανόμαστε πεινασμένοι προκαλεί επίσης την αύξηση των επιπέδων οξέων στο στομάχι, τα οποία με τη σειρά τους μπορεί να μας προκαλέσουν ναυτία αν δεν φάμε.

Αν το βιώνετε συχνά αυτό, θα πρέπει να τρώτε πολύ νωρίτερα. Η αγνόηση των σημάτων πείνας μπορεί να σας οδηγήσει στο να πεινάσετε υπερβολικά. Ίσως διαπιστώσετε ότι η συγκέντρωσή σας δεν είναι επαρκής, η λήψη αποφάσεων είναι πιο δύσκολη και είναι πιο πιθανό να έχετε υπερβολικά συναισθηματικές αντιδράσεις. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις το να πεινάτε πολύ μπορεί να σας κάνει να ζαλιστείτε και να βιώσετε μια αίσθηση αδυναμίας.

Το να πεινάς

Η πείνα μπορεί να επηρεάσει τα συναισθήματά μας. Αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να πεινάσει υπερβολικά και τα επίπεδα ενέργειάς μας καταρρέουν, δεν είμαστε σε θέση να σκεφτούμε καθαρά και αυτό επηρεάζει τη συμπεριφορά μας.

Το αίσθημα της πείνας είναι πιθανό να προέρχεται από την έλλειψη συναισθηματικής κατανόησης. Όλοι έχουμε μια συναισθηματική αντίδραση που είναι η ίδια, ανεξάρτητα από την αιτία. Για παράδειγμα, αν παρουσιάζετε το προαναφερθέν σύμπτωμα της οργής είστε απλώς ένα εκ φύσεως θυμωμένο άτομο.

Αλλά αν ανήκετε στο στρατόπεδο των πεινασμένων, τα καλά νέα είναι ότι δεν είστε μόνοι – ακόμη και οι μύγες των φρούτων έχει αποδειχθεί ότι υποφέρουν.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι παλεύουν με το αίσθημα της πείνας περισσότερο από άλλους;

Η πείνα μας επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Τα επίπεδα της γκρελίνης μπορεί να αυξηθούν ως άμεσο αποτέλεσμα του κακού ύπνου. Επιπλέον, όταν πεινάμε, τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα είναι μειωμένα. Τα χαμηλά επίπεδα γλυκόζης προκαλούν την απελευθέρωση κορτιζόλης και αδρεναλίνης – των ορμονών του στρες και της μάχης ή της φυγής. Η κορτιζόλη μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά μας, κάνοντας μερικούς ανθρώπους να αισθάνονται επιθετικοί ή ταραγμένοι.

Μέρος του λόγου που κάποιοι άνθρωποι πεινάνε και άλλοι όχι συνδέεται με το πόσο καλά μπορούμε να διαχειριστούμε τις συναισθηματικές αντιδράσεις που έχουμε. Για κάποιους, το να πεινάνε και να μην μπορούν να φάνε παράγει τα συναισθήματα της υπερέντασης, της ενόχλησης και του θυμού, ενώ άλλοι μπορεί να μην έχουν κανένα συναισθηματικό συναίσθημα απέναντι στο αίσθημα της πείνας.