Πώς εξηγούμε στα παιδιά τους καβγάδες των γονιών χωρίς να τα αγχώνουμε

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά στο σπίτι πολύ πριν τους μιλήσει κάποιος για αυτό. Ένας διαφορετικός τόνος φωνής, η μειωμένη τρυφερότητα, ένας καβγάς πίσω από κλειστές πόρτες ή μια αλλαγή στην ατμόσφαιρα αρκούν για να καταλάβουν ότι υπάρχει ένταση.

Η προσπάθεια των γονιών να κρύψουν το πρόβλημα μπορεί να φαίνεται προστατευτική. Ωστόσο, όταν ένα παιδί νιώθει ότι κάτι συμβαίνει χωρίς να γνωρίζει τι, η αβεβαιότητα μπορεί να είναι πιο τρομακτική από μια ειλικρινή εξήγηση προσαρμοσμένη στην ηλικία του. Μάλιστα, μπορεί να συμπληρώσει μόνο του τα κενά και να πιστέψει ότι ευθύνεται το ίδιο. Όπως εξηγούν η Elena Lister, επίκουρη καθηγήτρια Ψυχιατρικής, και ο Michael Schwartzman, ψυχολόγος στο Psychology Today, το ζητούμενο δεν είναι να μάθει όλες τις λεπτομέρειες. Χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να μιλήσει για όσα παρατηρεί και αισθάνεται και, κυρίως, ότι δεν είναι δική του ευθύνη να λύσει τα προβλήματα των ενηλίκων.

Όταν η ανησυχία αποτυπώνεται στη συμπεριφορά

Οι γονείς μπορούν να ξεκινήσουν τη συζήτηση με μια απλή φράση: «Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι η μαμά και ο μπαμπάς τσακώνονται τελευταία. Μερικές φορές και οι μεγάλοι διαφωνούν και θυμώνουν». Στη συνέχεια, είναι σημαντικό να δώσουν στο παιδί τον χώρο να εκφραστεί, ρωτώντας το τι έχει παρατηρήσει, πώς αισθάνεται και τι πιστεύει ότι συμβαίνει. Οι απαντήσεις του ενδέχεται να αποκαλύψουν φόβους που απέχουν πολύ από την πραγματικότητα. Το σημαντικότερο μήνυμα που χρειάζεται να ακούσει είναι ξεκάθαρο: «Δεν φταις εσύ».

Ειλικρίνεια δεν σημαίνει λεπτομέρειες

Τα παιδιά δεν χρειάζεται να γνωρίζουν προσωπικές λεπτομέρειες της σχέσης των γονιών τους ούτε να αναλαμβάνουν ρόλους που δεν τους αναλογούν. Δεν πρέπει να γίνονται οι αποδέκτες των προβλημάτων ενός γονιού, διαμεσολαβητές στις συγκρούσεις ή σύμμαχοι της μίας ή της άλλης πλευράς. Στόχος είναι να μειωθεί το δικό τους βάρος και όχι να φορτωθούν τις δυσκολίες των ενηλίκων. Αν προκύψουν εξελίξεις που πρέπει να γνωρίζουν, η αλήθεια χρειάζεται να ειπωθεί την κατάλληλη στιγμή, με τρόπο ανάλογο της ηλικίας τους και με την απαραίτητη υποστήριξη. Αν οι γονείς προσπαθούν να επιλύσουν τις διαφορές τους, μπορούν επίσης να το εξηγήσουν. Μία συζήτηση συνήθως δεν αρκεί. Οι γονείς χρειάζεται να παρατηρούν πιθανές αλλαγές στη συμπεριφορά των παιδιών τους και να δείχνουν ότι είναι πάντα διαθέσιμοι να απαντήσουν στις ερωτήσεις τους.

Όχι στις ψεύτικες διαβεβαιώσεις

Το «όλα είναι τέλεια» δεν καθησυχάζει ένα παιδί που έχει επανειλημμένα δει το αντίθετο. Αντίθετα, μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη του. Πιο βοηθητικό είναι ένα απλό και ειλικρινές μήνυμα: υπάρχει ένταση και οι γονείς διαφωνούν, αλλά το παιδί δεν ευθύνεται για την κατάσταση και δεν χρειάζεται να προσπαθήσει να τη διορθώσει.

Μια σύγκρουση μπορεί να γίνει και μάθημα

Οι διαφωνίες αποτελούν μέρος των ανθρώπινων σχέσεων. Σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο οι ενήλικες τις διαχειρίζονται μπροστά στα παιδιά. Όταν ένα παιδί βλέπει ότι ο θυμός μπορεί να εκφραστεί χωρίς σκληρότητα, ότι μια διαφωνία μπορεί να συζητηθεί και ότι οι σχέσεις μπορούν να αποκατασταθούν, αποκτά ένα πολύτιμο πρότυπο για τις δικές του μελλοντικές σχέσεις. Δεν χρειάζεται, επομένως, να πιστεύει ότι οι γονείς του δεν αντιμετωπίζουν ποτέ προβλήματα. Χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να μιλήσει για όσα το ανησυχούν και ότι οι ενήλικες είναι εκείνοι που αναλαμβάνουν την ευθύνη για τα δικά τους προβλήματα.