Καρκίνος του προστάτη: Ποια είναι η βέλτιστη διάρκεια ανδρογονικού αποκλεισμού στην ακτινοθεραπεία

Ο τοπικά προχωρημένος καρκίνος του προστάτη αποτελεί μια απαιτητική μορφή της νόσου, καθώς ο όγκος επεκτείνεται πέρα από τον προστάτη, χωρίς όμως απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Η θεραπευτική στρατηγική στοχεύει στον τοπικό έλεγχο της νόσου και στη μείωση του κινδύνου μικρομεταστατικής διασποράς, με στόχο τη βελτίωση της συνολικής επιβίωσης και της ποιότητας ζωής.

Οι Δρ. Μαρία Καπαρέλου και Δρ. Θάνος Δημόπουλος, από τη Θεραπευτική Κλινική του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα (ΕΚΠΑ), τονίζουν ότι η βασική προσέγγιση περιλαμβάνει την οριστική ακτινοθεραπεία (definitive radiotherapy), συχνά σε συνδυασμό με ανδρογονικό αποκλεισμό (androgen-deprivation therapy, ADT). Τα ανδρογόνα, κυρίως η τεστοστερόνη, είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και επιβίωση των καρκινικών κυττάρων του προστάτη. Ο ανδρογονικός αποκλεισμός μειώνει τα επίπεδα αυτών των ορμονών ή μπλοκάρει τη δράση τους στους υποδοχείς, καθιστώντας τα καρκινικά κύτταρα πιο ευάλωτα στην ακτινοβολία.

Η σημασία της διάρκειας της ορμονοθεραπείας

Παραδοσιακά, η διάρκεια της ορμονοθεραπείας ποικίλει από λίγους μήνες έως και τρία έτη, ανάλογα με τον κίνδυνο της νόσου (ενδιάμεσος, υψηλός ή πολύ υψηλός). Ωστόσο, η παρατεταμένη ADT σχετίζεται με ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως:

• Οστεοπόρωση
• Μεταβολικές διαταραχές
• Καρδιαγγειακός κίνδυνος
• Μείωση ποιότητας ζωής
• Η ιδανική διάρκεια πρέπει να ισορροπεί μεταξύ του οφέλους στη νόσο και της τοξικότητας.

Τι δείχνει η πρόσφατη έρευνα

Μία πρόσφατη μετα-ανάλυση στο JAMA Oncology, η οποία αξιολόγησε δεδομένα από 13 τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ με 10.266 ασθενείς, έδειξε ότι:

Οι σύντομοι κύκλοι ADT (3–9 μήνες) συσχετίστηκαν με χειρότερη συνολική επιβίωση σε σύγκριση με 36 μήνες.

Τα αξεσουάρ που χρειάζεται κάθε άνδρας

Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ 18 και 36 μηνών, υποδηλώνοντας ότι η παράταση πέραν των 18 μηνών μπορεί να μην προσφέρει πρόσθετο όφελος σε όλους τους ασθενείς.

Μεγαλύτερη διάρκεια ADT μείωσε τον κίνδυνο απομακρυσμένων μεταστάσεων και θνησιμότητας από τον καρκίνο, αλλά το όφελος μειώνεται μετά τους 9–12 μήνες.

Παρατεταμένη θεραπεία σχετίστηκε με αύξηση θνησιμότητας από άλλα αίτια, τονίζοντας τη σημασία της ισορροπίας οφέλους–τοξικότητας.

Κλινικό συμπέρασμα

Η θεραπεία πρέπει να είναι εξατομικευμένη:

• Συνδυασμός ακτινοθεραπείας με ADT παραμένει ακρογωνιαίος λίθος.
• Η διάρκεια της ορμονοθεραπείας πρέπει να προσαρμόζεται στο προφίλ κινδύνου του ασθενούς και στα συνοδά νοσήματα.

Σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα, η βέλτιστη διάρκεια δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 24 μήνες, επιτυγχάνοντας καλύτερα αποτελέσματα με λιγότερες ανεπιθύμητες επιπτώσεις.