Εξέταση σπέρματος: Γιατί είναι καθοριστική στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή

Η διερεύνηση της υπογονιμότητας δεν αφορά μόνο τη γυναίκα. Σε περίπου τις μισές περιπτώσεις δυσκολίας σύλληψης, ο ανδρικός παράγοντας παίζει καθοριστικό ρόλο, γι’ αυτό και η εξέταση σπέρματος αποτελεί μία από τις πρώτες εξετάσεις που ζητούν οι ειδικοί στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Πρόκειται για μια απλή, μη επεμβατική διαδικασία, η οποία μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για την ποιότητα του σπέρματος και να αναδείξει πιθανά προβλήματα που επηρεάζουν τη γονιμότητα ή ακόμη και υποκείμενες παθήσεις που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

Τι αξιολογεί η εξέταση

Η ανάλυση σπέρματος εξετάζει μια σειρά από βασικές παραμέτρους που σχετίζονται με τη δυνατότητα γονιμοποίησης:

• Αριθμό σπερματοζωαρίων, δηλαδή τη συγκέντρωσή τους στο δείγμα.
• Κινητικότητα, δηλαδή πόσο αποτελεσματικά κινούνται προς τα εμπρός.
• Μορφολογία, που αφορά το σχήμα και τη δομή των σπερματοζωαρίων.
• Όγκο του σπερματικού υγρού.
• Επίπεδο pH, το οποίο δείχνει την οξύτητα ή την αλκαλικότητα του δείγματος.
• Ζωτικότητα, δηλαδή το ποσοστό των ζωντανών σπερματοζωαρίων.
• Παρουσία λευκών αιμοσφαιρίων, η οποία μπορεί να υποδηλώνει φλεγμονή ή λοίμωξη.

Αποκλίσεις σε μία ή περισσότερες από αυτές τις παραμέτρους μπορεί να επηρεάσουν τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης και να οδηγήσουν τον γιατρό σε περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο.

Πώς γίνεται η διαδικασία

Για να είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα, οι ειδικοί συνιστούν αποχή από εκσπερμάτιση για δύο έως πέντε ημέρες πριν από την εξέταση.

Το δείγμα συλλέγεται συνήθως με αυνανισμό σε ειδικό, ιδιωτικό χώρο του εργαστηρίου ή της μονάδας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και τοποθετείται σε αποστειρωμένο δοχείο για άμεση ανάλυση.

Ποια θεωρούνται φυσιολογικά αποτελέσματα

Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, ενδεικτικά φυσιολογικές τιμές είναι:

• περισσότερα από 15 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά χιλιοστόλιτρο,
• τουλάχιστον 40% προωθητική κινητικότητα,
• 4% ή περισσότερο φυσιολογική μορφολογία,
• όγκος σπέρματος 1,5 έως 5 ml,
• pH μεταξύ 7,2 και 8,0.

Τα αποτελέσματα αξιολογούνται πάντα συνολικά και σε συνδυασμό με το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς.

Τι σημαίνουν οι αποκλίσεις

Χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων, μειωμένη κινητικότητα ή αυξημένο ποσοστό μη φυσιολογικών μορφών μπορεί να επηρεάσουν τη γονιμότητα. Ωστόσο, ένα μη φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα δεν σημαίνει απαραίτητα αδυναμία απόκτησης παιδιού.

Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται επανάληψη της εξέτασης ή συμπληρωματικός έλεγχος, καθώς παράγοντες όπως ο τρόπος ζωής, οι ορμονικές διαταραχές, λοιμώξεις ή άλλες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά την ποιότητα του σπέρματος.

Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει στους ειδικούς να προτείνουν την κατάλληλη αντιμετώπιση, είτε μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής και φαρμακευτικής αγωγής είτε με τις κατάλληλες τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιτυχούς σύλληψης.