Αόρατοι ρύποι και πρόωρη φθορά – Γιατί οι άνδρες γερνούν πιο γρήγορα

Μια ακόμη ανησυχητική διάσταση της έκθεσης του ανθρώπου σε βιομηχανικούς ρύπους έρχεται στο φως, καθώς νέα μελέτη αναδεικνύει τη σύνδεση μεταξύ των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» και της επιτάχυνσης της βιολογικής γήρανσης.

Οι ουσίες αυτές, γνωστές επιστημονικά ως PFAS, φαίνεται να επηρεάζουν δυσανάλογα τους άνδρες μέσης ηλικίας, ενισχύοντας τους δείκτες κυτταρικής φθοράς. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging και πραγματοποιήθηκε από την Ιατρική Σχολή του Shanghai Jiao Tong University, βασίστηκε σε δεδομένα εκατοντάδων συμμετεχόντων και ανέλυσε τη σχέση μεταξύ συγκεντρώσεων PFAS στο αίμα και επιγενετικών δεικτών που σχετίζονται με τη γήρανση.

Τα PFAS αποτελούν μια ευρεία κατηγορία χημικών ενώσεων που χαρακτηρίζονται από εξαιρετική ανθεκτικότητα, καθώς δεν διασπώνται εύκολα στο περιβάλλον ή στον ανθρώπινο οργανισμό. Χρησιμοποιούνται εκτενώς σε καθημερινά προϊόντα, από αντικολλητικά σκεύη και αδιάβροχα υφάσματα μέχρι συσκευασίες τροφίμων και βιομηχανικούς αφρούς πυρόσβεσης. Η παρουσία τους έχει πλέον εντοπιστεί σε νερό, έδαφος αλλά και στον ανθρώπινο οργανισμό, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο συγκεκριμένες ουσίες, το PFNA και το PFOSA, οι οποίες ανιχνεύθηκαν στη συντριπτική πλειονότητα των δειγμάτων αίματος. Σύμφωνα με τα ευρήματα, υψηλότερες συγκεντρώσεις αυτών των ενώσεων συνδέονται με ταχύτερη επιγενετική γήρανση σε άνδρες ηλικίας 50 έως 64 ετών, μια σχέση που δεν παρατηρήθηκε στις γυναίκες της ίδιας ηλικιακής ομάδας.

Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα της μεγάλης αμερικανικής έρευνας NHANES, όπου εξετάστηκαν τόσο βιολογικοί δείκτες όσο και παράγοντες τρόπου ζωής. Οι επιστήμονες αξιοποίησαν σύγχρονες μεθόδους υπολογισμού της «βιολογικής ηλικίας», λαμβάνοντας υπόψη μεταβολές στη μεθυλίωση του DNA — έναν βασικό μηχανισμό ρύθμισης της γονιδιακής έκφρασης.

Αν και τα επίπεδα των PFAS δεν παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ φύλων ή ηλικιακών ομάδων, η επίδρασή τους στη διαδικασία της γήρανσης φαίνεται να είναι πιο έντονη στους άνδρες. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μέση ηλικία αποτελεί μια κρίσιμη περίοδο αυξημένης ευαλωτότητας, όπου περιβαλλοντικοί και βιολογικοί παράγοντες δρουν σωρευτικά.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι συνήθειες όπως το κάπνισμα ενδέχεται να επιδεινώνουν περαιτέρω τις επιδράσεις αυτών των ουσιών, ενισχύοντας τη φλεγμονή και επιταχύνοντας τη φθορά των κυττάρων. Το εύρημα αυτό ενισχύει την ανάγκη για πιο ολιστική προσέγγιση στην κατανόηση της γήρανσης, όπου περιβάλλον και τρόπος ζωής αλληλεπιδρούν στενά.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι υφιστάμενοι κανονισμοί για τα PFAS θα πρέπει να επεκταθούν, ώστε να περιλαμβάνουν και νεότερες χημικές ενώσεις που μέχρι σήμερα δεν υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς. Καθώς η παρουσία αυτών των ουσιών είναι πλέον διάχυτη στο περιβάλλον, η συζήτηση για τη δημόσια υγεία και την πρόληψη αποκτά επείγοντα χαρακτήρα.

Πώς να ελέγξετε ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στη κάμερα και το μικρόφωνό σας