Όταν η εγκυμοσύνη φέρνει ναυτίες στη δουλειά – Οι πρακτικές λύσεις και τα δικαιώματά σας

Όταν αρρωσταίνουμε, συνήθως μπορούμε να πάρουμε λίγες ημέρες άδεια, ώστε να αναρρώσουμε. Τι γίνεται, όμως, όταν η αδιαθεσία διαρκεί για μήνες; Αυτή είναι μια πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όταν βιώνουν έντονη ναυτία και αδιαθεσία.

Έως και 7 στις 10 εγκυμοσύνες συνοδεύονται από ναυτία και εμετούς, με τα συμπτώματα να κυμαίνονται από απλές ενοχλήσεις μέχρι εξαντλητικές καταστάσεις. Σε ορισμένες γυναίκες η κατάσταση βελτιώνεται με την πάροδο του χρόνου, ενώ σε άλλες μπορεί να διαρκέσει και τους εννέα μήνες. Επιπλέον, περίπου 1 στις 100 γυναίκες εμφανίζει υπερεμεσία της κύησης (hyperemesis gravidarum), μια ιδιαίτερα σοβαρή μορφή αδιαθεσίας κατά την εγκυμοσύνη, η οποία χαρακτηρίζεται από συνεχείς εμετούς και συχνά απαιτεί νοσηλεία.

Είναι κατανοητό ότι τέτοιου είδους συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ικανότητα μιας γυναίκας να ανταποκριθεί στην εργασία της. Η διαρκής ναυτία και οι συχνές επισκέψεις στην τουαλέτα δυσκολεύουν τη συγκέντρωση και την αποδοτικότητα. Παρά την ονομασία «πρωινή ναυτία», τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας, προκαλώντας εξάντληση. Ωστόσο, αρκετές γυναίκες αισθάνονται ότι δεν έχουν τη δυνατότητα να πάρουν άδεια, φοβούμενες μήπως θεωρηθούν «ανίκανες». Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «pregnancy presenteeism» και περιγράφει την πίεση που νιώθουν να συνεχίσουν να βρίσκονται στην εργασία τους, παρά την κακή φυσική τους κατάσταση.

«Η ναυτία και η αδιαθεσία στην εγκυμοσύνη συχνά υποτιμούνται, παρότι μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την ικανότητα μιας γυναίκας να εργάζεται, αλλά και τη συνολική της ευεξία», αναφέρει η ψυχοθεραπεύτρια και μέλος του Counselling Directory, Jenny Warwick. «Όταν νιώθεις συνεχώς άσχημα, η ψυχική σου υγεία μπορεί να επιβαρυνθεί σοβαρά, οδηγώντας σε αυξημένο άγχος, στρες και πεσμένη διάθεση. Είναι πιθανό να νιώθεις ενοχές ή απογοήτευση για την (αντιληπτή) πτώση στην απόδοσή σου και η πίεση να ανταποκριθείς στις απαιτήσεις της δουλειάς να επιδεινώνει την αυτοεκτίμηση και να εντείνει το συναισθηματικό βάρος. Επίσης, τα επίμονα συμπτώματα συχνά δημιουργούν αίσθημα απομόνωσης, ειδικά όταν οι άλλοι αγνοούν ή υποτιμούν την κατάστασή σου.»

Πώς να μιλήσετε στον εργοδότη σας για τη ναυτία της εγκυμοσύνης

Όταν η εγκυμοσύνη συνοδεύεται από δυσκολίες, είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον προϊστάμενό σας. Ωστόσο, αυτή η συζήτηση δεν είναι πάντοτε εύκολη. Πολλές γυναίκες φοβούνται μήπως χαρακτηριστούν «αδύναμες λόγω εγκυμοσύνης» και έτσι επιλέγουν να υπομένουν σιωπηλά τα συμπτώματα. Επιπλέον, η κοινωνική πίεση να κρατήσουν την εγκυμοσύνη μυστική κατά τους πρώτους τρεις μήνες, όταν η ναυτία βρίσκεται συχνά στην πιο έντονη φάση της, μπορεί να κάνει την εμπειρία ακόμη πιο μοναχική.

Τι μπορείτε να κάνετε για να διευκολύνετε τη συζήτηση;

Πολλές γυναίκες διστάζουν να ενημερώσουν τον προϊστάμενό τους πριν ολοκληρωθεί το πρώτο τρίμηνο. Ωστόσο, η υποστήριξη σε αυτό το στάδιο μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική. Προγραμματίστε τη συζήτηση όταν αισθάνεστε έτοιμη και επιλέξτε, ιδανικά, μια στιγμή κατά την οποία ο προϊστάμενός σας θα έχει τον χρόνο να σας ακούσει. Δεν είναι απαραίτητο να αποκαλύψετε λεπτομέρειες από το ιατρικό σας ιστορικό. Αρκεί να εξηγήσετε με ειλικρίνεια και σαφήνεια ποια συμπτώματα αντιμετωπίζετε και με ποιον τρόπο επηρεάζουν την εργασία σας. Επικεντρωθείτε στην υποστήριξη που χρειάζεστε, ώστε να μπορείτε να ανταποκρίνεστε καλύτερα στα καθήκοντά σας. Μπορείτε να προσεγγίσετε τη συζήτηση ως μια συνεργασία, με στόχο να βρείτε από κοινού τις καταλληλότερες λύσεις για την εργασία σας και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Εάν αισθάνεστε άγχος ή δεν βρίσκεστε σε καλή φυσική κατάσταση, υπάρχει πιθανότητα να ξεχάσετε όσα θέλετε να αναφέρετε. Για τον λόγο αυτό, είναι χρήσιμο να καταγράψετε εκ των προτέρων τα βασικά σημεία που θέλετε να συζητήσετε.

Ποιες προσαρμογές μπορείτε να ζητήσετε στη δουλειά;

Ακόμη και μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στην καθημερινότητα μιας εγκύου εργαζόμενης. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η ευελιξία, είτε αφορά το ωράριο, τις συναντήσεις, τις μετακινήσεις είτε τον τόπο εργασίας. Για παράδειγμα, εάν μια αποπνικτική αίθουσα συσκέψεων επιδεινώνει τη ναυτία, μπορείτε να ζητήσετε να συμμετέχετε εξ αποστάσεως ή να ενημερώνεστε αργότερα για όσα συζητήθηκαν. Αντίστοιχα, οι μυρωδιές φαγητού ή ο θόρυβος σε έναν πολυσύχναστο χώρο γραφείου ενδέχεται να κάνουν τα συμπτώματα εντονότερα. Σε αυτή την περίπτωση, η εργασία από το σπίτι μπορεί να αποτελέσει μια καλύτερη επιλογή. Τις ημέρες που η αδιαθεσία είναι πιο έντονη, ένας ήσυχος χώρος, όπως μια άδεια αίθουσα, μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση. Ακόμη και οι καλοπροαίρετες ερωτήσεις συναδέλφων, όπως «είσαι καλά;», ενδέχεται να επιβαρύνουν την κατάσταση, όταν αυτό που χρειάζεται μια γυναίκα είναι ησυχία και ιδιωτικότητα. Απαραίτητα είναι και τα συχνά διαλείμματα, είτε για λίγα λεπτά στον καθαρό αέρα είτε για ένα μικρό σνακ που μπορεί να ηρεμήσει το στομάχι.

Τι προβλέπει το ελληνικό εργατικό δίκαιο για τις εγκύους εργαζόμενες

Στην Ελλάδα, οι γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη και τη λοχεία προστατεύονται από ειδικό νομικό πλαίσιο, το οποίο αποσκοπεί στη διασφάλιση της υγείας τους και των εργασιακών δικαιωμάτων τους. Οι βασικές προβλέψεις περιλαμβάνονται στον Νόμο 3488/2006 (άρθρο 15), ο οποίος εναρμονίζεται με τις σχετικές ευρωπαϊκές Οδηγίες.

Άδεια ασθενείας λόγω εγκυμοσύνης

Όταν η αδιαθεσία συνδέεται με την εγκυμοσύνη, η εργαζόμενη δικαιούται αναρρωτική άδεια με την προσκόμιση ιατρικής γνωμάτευσης. Η συγκεκριμένη άδεια δεν μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική ούτε να αξιοποιηθεί εις βάρος της, για παράδειγμα σε αξιολογήσεις ή σε περίπτωση ενδεχόμενης απόλυσης.

Προστασία από απόλυση

Από τη στιγμή που η εργαζόμενη γνωστοποιήσει την εγκυμοσύνη της στον εργοδότη, προστατεύεται από την απόλυση και για διάστημα 18 μηνών μετά τον τοκετό. Εξαίρεση αποτελεί η ύπαρξη σοβαρού και τεκμηριωμένου λόγου, ο οποίος δεν σχετίζεται με την εγκυμοσύνη (άρθρο 15, Ν. 1483/1984).

Προσαρμογές στο περιβάλλον εργασίας

Σύμφωνα με το Π.Δ. 176/1997, ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να προσαρμόζει τις συνθήκες εργασίας, με σκοπό την προστασία της υγείας της εγκύου. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Τροποποιήσεις στο ωράριο ή στη διάρκεια της εργασίας.
• Απαλλαγή από καθήκοντα που ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους.
• Δυνατότητα τηλεργασίας, όπου αυτό είναι εφικτό.
• Δικαίωμα καταγγελίας για δυσμενή μεταχείριση

Εάν μια εργαζόμενη αντιμετωπίζει πιέσεις, απειλές ή δυσμενή μεταχείριση εξαιτίας της εγκυμοσύνης της, έχει το δικαίωμα να απευθυνθεί:

• Στην Επιθεώρηση Εργασίας (ΣΕΠΕ).
• Στον Συνήγορο του Πολίτη, για περαιτέρω παρέμβαση και υποστήριξη.

Η παροχή ουσιαστικής στήριξης, με ενσυναίσθηση και πρακτικές λύσεις, μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά για μια έγκυο εργαζόμενη. Τόσο οι εργοδότες όσο και οι συνάδελφοί της μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος όπου οι γυναίκες αισθάνονται ασφαλείς να εκφράσουν τις ανάγκες τους. Η αναγνώριση των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η εγκυμοσύνη στην καθημερινότητα μιας γυναίκας αποτελεί το πρώτο βήμα για τη δημιουργία πιο υποστηρικτικών, ανθρώπινων και βιώσιμων χώρων εργασίας.