Αυτόματες αρνητικές σκέψεις: Tί είναι και πώς να τις αντιμετωπίσετε
Ένας ειδικός εξηγεί την ψυχολογία πίσω από τις «αυτόματες αρνητικές σκέψεις» και πώς να τις αντιμετωπίσετε.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος σκέφτεται πολύ. Στην πραγματικότητα, η έρευνα δείχνει ότι θα μπορούσαμε να κάνουμε έως και 6.000 σκέψεις κάθε μέρα. Αλλά αναρωτιέστε πόσες από αυτές τις σκέψεις είναι αρνητικές;
Οι πιθανότητες είναι ότι είναι πολλές – ειδικά αν παλεύεται για την καλή ψυχική σας υγεία. Οι άνθρωποι είναι, στο τέλος της ημέρας, έμφυτα αρνητικοί – είμαστε έτοιμοι να επικεντρωθούμε στο κακό έναντι του καλού για να επιβιώσουμε. Αλλά πέρα από αυτό, μερικοί άνθρωποι πλήττονται από ένα είδος αρνητικής σκέψης που είναι γνωστό ως «αυτόματες αρνητικές σκέψεις».
Μπορεί να μην έχετε ακούσει για τον όρο ξανά, αλλά το πιθανότερο είναι ότι έχετε βιώσει τουλάχιστον μία ή δύο αυτόματες αρνητικές σκέψεις στη ζωή σας. Ένα είδος αρνητικής σκέψης που συνδέεται με τις υποκείμενες βασικές μας πεποιθήσεις, οι αυτόματες αρνητικές σκέψεις (ή ΑΝΤ) είναι σκέψεις που εμφανίζονται ως απάντηση σε καθημερινά γεγονότα, για παράδειγμα, λέγοντας στον εαυτό σας ότι είστε «αδύναμος» ή «ανόητος» όταν κάτι πάει στραβά. Αυτές οι σκέψεις είναι συνήθως υποσυνείδητες – πολλές φορές δεν συνειδητοποιείτε ότι συμβαίνουν – αλλά μπορούν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην ευημερία σας.
«Ανάλογα με τις εμπειρίες μας στη ζωή, ιδιαίτερα ως μικρά παιδιά, ο εγκέφαλός μας θα έχει έναν γενικό ή υποκείμενο τόνο και αυτό εμφανίζεται ως αυτόματες σκέψεις», εξηγεί η Jacqueline Carson, κλινική υπνοθεραπεύτρια και ψυχοθεραπεύτρια. «Εάν οι εμπειρίες μας ήταν αρνητικές ή εάν έχουμε υποστεί κάποιο τραύμα, για παράδειγμα, αυτές οι αποθηκευμένες αναμνήσεις, οι αισθητηριακές εμπειρίες και τα συνδεδεμένα συναισθήματα θα προκαλέσουν αυτόματες αρνητικές σκέψεις».
Αν και μια μεμονωμένη αρνητική σκέψη μπορεί να μην φαίνεται μεγάλη υπόθεση, το να πλημμυρίζετε από αυτές τις σκέψεις ξανά και ξανά μπορεί να αρχίσει να επηρεάζει τη συμπεριφορά σας – η οποία με τη σειρά της μπορεί να επηρεάσει την ψυχική σας υγεία. Για παράδειγμα, αν έχετε μια ΑΝΤ που σας λέει «δεν θα γίνω ποτέ αρκετά καλός», μπορεί να αντιμετωπίσετε μειωμένη αυτοπεποίθηση και χαμηλή διάθεση – που με τη σειρά του θα μπορούσε να σας εμποδίσει να βάλετε τον εαυτό σας μπροστά για νέες ευκαιρίες.
«Οι αυτόματες αρνητικές σκέψεις μπορούν να επηρεάσουν όλους τους τομείς της ζωής και μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνιο στρες, χαμηλή διάθεση, κατάθλιψη και άγχος», λέει η Carson. «Αυτό από μόνο του μπορεί να οδηγήσει σε σωματικές παθήσεις όπως πόνους, ταχυπαλμίες και κρίσεις πανικού. Όταν ο εγκέφαλος και το σώμα βιώνουν αυτές τις αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα, ορμόνες όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, το πλημμυρίζουν. Το σώμα βρίσκεται σε μια συνεχή κατάσταση ”φυγής ή μάχης”».
Ωστόσο, μόνο και μόνο επειδή έχετε ΑΝΤ, δεν σημαίνει ότι είστε κολλημένοι μαζί τους για πάντα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) εστιάζει τόσο πολύ στην πρόκληση των ΑΝΤ – μόλις αναγνωρίσετε τα ΑΝΤ και αρχίσετε να τα αμφισβητείτε, θα είστε σε καλύτερο επίπεδο για να σπάσετε αυτόν τον κύκλο και να αναπτύξετε νέες, χρήσιμες βασικές πεποιθήσεις.
Για να ξεκινήσετε, η Carson συνιστά να εστιάσετε στο από πού προέρχονται οιANT σας. «Ξεκινήστε αναγνωρίζοντας αυτές τις σκέψεις αλλά μην τις πιστεύετε. Είστε προσηλωμένοι στο παρελθόν; Ανησυχείτε για το μέλλον; Είστε επιρρεπείς στην απαισιοδοξία; Να ξέρετε ότι αυτοί στην πραγματικότητα δεν είστε εσείς – προέρχονται από το βαθιά ριζωμένο υποσυνείδητο – και υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να αλλάξετε τον τρόπο που αισθάνεστε και σκέφτεστε. Το μυαλό και το σώμα είναι αμφίδρομα».
Μόλις εντοπίσετε τις ANT που αντιμετωπίζετε, ήρθε η ώρα να τις αμφισβητήσετε. Αυτό μπορεί να γίνει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους – από μια συνεδρία θεραπείας έως την εξερεύνηση των σκέψεων και των συναισθημάτων σας σε ένα ημερολόγιο.
Η υπνοθεραπεία και ο διαλογισμός μπορεί επίσης να είναι χρήσιμοι, προτείνει η Carson. «Και οι δύο αυτές μέθοδοι θα σας βοηθήσουν να μπείτε στο υποσυνείδητο και θα σας βοηθήσουν να αλλάξετε τη σχέση σας με τις αναμνήσεις σας και το πώς νιώθετε για αυτές. Η υπνοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει γρήγορα να επαναπρογραμματίσετε και να επανασυνδέσετε τις αρνητικές σκέψεις, ενώ ο διαλογισμός θα σας διδάξει να αναζητάτε το διάστημα μεταξύ των σκέψεων και να φέρετε ηρεμία στο μυαλό και το σώμα σας».