Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα: Το διπλωματικό παιχνίδι για την Ουκρανία και οι φόβοι της Ευρώπης

Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στις διαπραγματεύσεις

Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα: Το διπλωματικό παιχνίδι για την Ουκρανία και οι φόβοι της Ευρώπης
Σύνθεση εικόνας με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI)

Ένα νέο κεφάλαιο στη διεθνή διπλωματία ανοίγει με την επικείμενη τριμερή συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του APEC στην Κίνα. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, αλλά και το ενδεχόμενο να διαμορφωθούν νέες ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών.

Στο μεταξύ, στις 11.00 ώρα Ελλάδος, ο  Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στη Σενζέν, στη νότια Κίνα, για να συμμετάσχει στη σύνοδο. Στο περιθώριο της συνόδου, αύριο Πέμπτη, είναι προγραμματισμένη τριμερής συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η προοπτική μιας συνεννόησης μεταξύ των ηγετών των τριών ισχυρών δυνάμεων προκαλεί προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ο βασικός φόβος είναι ότι οι αποφάσεις για το μέλλον της Ουκρανίας και την αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης μπορεί να ληφθούν ερήμην των χωρών που θα επηρεαστούν άμεσα. Σύμφωνα με την iefimerida.gr, η Μόσχα εμφανίζεται αισιόδοξη για την επικείμενη συνάντηση, ενώ ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιχειρεί να κερδίσει χρόνο, αξιοποιώντας την επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει μια συμφωνία ειρήνης ως προσωπική διπλωματική επιτυχία.

Η αισιοδοξία Πούτιν για την τριμερή συνάντηση

Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε την Τετάρτη ότι προσδοκά «μεγάλο δυνητικό όφελος» από τη συνάντησή του με τον Αμερικανό και τον Κινέζο ομόλογό του, η οποία έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του APEC.

Η δήλωση έγινε κατά την τελετή έναρξης της Συνόδου Κορυφής των διευθυνόντων συμβούλων του APEC 2026, στη Σεντζέν της νότιας Κίνας. Ο Πούτιν αναφέρθηκε στην ανάγκη συνεργασίας σε ένα διεθνές περιβάλλον που, όπως είπε, χαρακτηρίζεται από τον κατακερματισμό της παγκόσμιας οικονομίας και τους στρατιωτικοπολιτικούς κινδύνους. Η άφιξή του στην Κίνα συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα θερμή υποδοχή, με επίσημη τελετή στο αεροδρόμιο, παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων και στρατιωτικού αγήματος.

Νωρίτερα, ο Πούτιν είχε συναντηθεί με τον Σι Τζινπίνγκ, χαρακτηρίζοντας σταθερή και θετική τη συνεργασία των δύο χωρών στην εξωτερική πολιτική. Από την πλευρά του, ο Κινέζος πρόεδρος υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσης των διμερών σχέσεων και προώθησης ενός πολυπολικού κόσμου.

Γιατί οι Ευρωπαίοι αμφισβητούν τις προθέσεις της Μόσχας

Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την επανέναρξη των ειρηνευτικών επαφών για την Ουκρανία. Σύμφωνα με το POLITICO, Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι εκτιμούν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει πραγματική πρόθεση να τερματίσει τον πόλεμο, παρά τις πιέσεις της Ουάσιγκτον για επίτευξη συμφωνίας. Η εκτίμηση αυτή ενισχύθηκε μετά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας, που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στο Αμπου Ντάμπι. Στις επαφές συμμετείχαν οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.

Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν δύο ημέρες και αποτέλεσαν τις πρώτες αντίστοιχες επαφές από τον Φεβρουάριο. Το βασικό αποτέλεσμα ήταν η δέσμευση για ανταλλαγή αιχμαλώτων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, χωρίς ωστόσο να έχουν οριστικοποιηθεί οι σχετικές λεπτομέρειες. Σε ό,τι αφορά τα κρίσιμα ζητήματα του πολέμου, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που παρακολούθησαν τις επαφές υποστήριξαν ότι η ρωσική πλευρά δεν έδειξε διάθεση υποχώρησης.

«Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται για κατάπαυση του πυρός ή ειρήνη τώρα. Πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει συνεχίζοντας τον πόλεμο παρά συμφωνώντας σε μια εκεχειρία. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα», δήλωσε ο Φρέντρικ Βέσλαου, ανώτερος συνεργάτης πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). Την ίδια ώρα, η Ρωσία συνεχίζει τις επιθέσεις σε ουκρανικές πολιτικές και ενεργειακές υποδομές, ενώ η Ουκρανία πραγματοποιεί πλήγματα βαθιά στο ρωσικό έδαφος, μεταξύ άλλων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Οι ουκρανικές επιθέσεις προκαλούν προβληματισμό στην Ουάσιγκτον, καθώς υπάρχει ανησυχία ότι μπορεί να δυσκολέψουν τις διπλωματικές προσπάθειες.

Η Ευρώπη διεκδικεί θέση στις διαπραγματεύσεις

Η ευρωπαϊκή πλευρά επιχειρεί να εξασφαλίσει ουσιαστικό ρόλο στις συνομιλίες για την επόμενη ημέρα του πολέμου. Στο Αμπου Ντάμπι, εκπρόσωποι της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας, καθώς και αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρέθηκαν στην περιοχή για να συντονιστούν με τις αμερικανικές και ουκρανικές αντιπροσωπείες.

Ωστόσο, δεν συμμετείχαν στις απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ. Στη συνέχεια, οι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ μετέβησαν στη Μόσχα, επιδιώκοντας να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεση του Πούτιν για τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων. Παρότι η αμερικανική πλευρά εκτίμησε ότι ο Ρώσος πρόεδρος είχε αποδεχθεί το ενδεχόμενο, το Κρεμλίνο εμφανίστηκε στη συνέχεια να αμφισβητεί αυτή την ερμηνεία.

Η Μόσχα κατηγορεί την Ευρώπη ότι υπονομεύει τις ειρηνευτικές προσπάθειες, λόγω της συνεχιζόμενης στρατιωτικής και πολιτικής στήριξης προς το Κίεβο. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν συμφωνήσει ότι πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μαζί με εκπροσώπους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, θα εκπροσωπήσουν την ήπειρο, εφόσον τους δοθεί η δυνατότητα συμμετοχής στις διαπραγματεύσεις.

Βρετανία και Γερμανία έχουν ήδη εκφράσει δημόσια τις επιφυλάξεις τους για τη στάση της Ρωσίας. Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης υποστήριξε ότι η Ουκρανία έχει αποδείξει επανειλημμένα πως επιθυμεί την ειρήνη, ενώ η Ρωσία συνεχίζει να απορρίπτει προτάσεις εκεχειρίας και να επιτίθεται σε αμάχους και ενεργειακές υποδομές. Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο, κάλεσε τον Ρώσο πρόεδρο να αποδείξει στην πράξη την ετοιμότητά του για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Ο φόβος για μια συμφωνία Τραμπ – Πούτιν χωρίς την Ευρώπη

Το μεγαλύτερο ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν περιορίζεται στην έκβαση των συνομιλιών για την Ουκρανία. Αφορά και το ενδεχόμενο οι Τραμπ, Πούτιν και Σι να συζητήσουν το ευρύτερο πλαίσιο ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου, χωρίς τη συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών.

Η Ρωσία επιδιώκει να θέσει στο τραπέζι την αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της αντιστροφής της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Οι απαιτήσεις αυτές προκαλούν ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σημαντική αναδιαμόρφωση των σημερινών ισορροπιών.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι προβληματίζονται για τη στάση της αμερικανικής κυβέρνησης. Αναγνωρίζουν ότι η εμπλοκή των ΗΠΑ είναι απαραίτητη για τον τερματισμό του πολέμου, επιμένουν όμως ότι η πίεση για συμφωνία πρέπει να ασκείται στη Μόσχα και όχι στο Κίεβο. Η Νορβηγία έχει, μάλιστα, ξεκαθαρίσει ότι υπάρχουν ζητήματα που δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία. Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε, τόνισε ότι η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε κράτη-μέλη της Συμμαχίας δεν είναι θέμα προς συζήτηση με τη Μόσχα.

Οι Ευρωπαίοι προετοιμάζονται ακόμη και για αποτυχία των συνομιλιών

Παρά τις προσπάθειες για συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν εμφανίζονται πεπεισμένοι ότι η διαδικασία θα οδηγήσει σε συμφωνία. Όπως επισημαίνει το POLITICO, μέρος της ευρωπαϊκής διπλωματίας αντιμετωπίζει τις επαφές ως μια προσπάθεια να περιοριστούν οι πιθανές διπλωματικές συνέπειες σε περίπτωση αποτυχίας τους.

Ο Φρέντρικ Βέσλαου του ECFR περιέγραψε τη διαδικασία ως «θέατρο διαπραγματεύσεων», εκτιμώντας ότι Ευρωπαίοι και Ουκρανοί επιδιώκουν να εμφανιστούν εποικοδομητικοί απέναντι στην αμερικανική πλευρά, αποφεύγοντας να προκαλέσουν την ενόχληση του Ντόναλντ Τραμπ.

Στόχος, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, είναι σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών η ευθύνη να αποδοθεί στη ρωσική πλευρά και όχι στην Ευρώπη ή την Ουκρανία. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι αν η επικείμενη συνάντηση των τριών ηγετών θα ανοίξει τον δρόμο για μια ουσιαστική διπλωματική συμφωνία ή αν θα αποτελέσει ακόμη έναν γύρο επαφών χωρίς απτό αποτέλεσμα για τον τερματισμό του πολέμου.