Πολιτική κρίση στην Πολωνία: Ο πρόεδρος συγκαλεί τα κόμματα για να βρουν «διέξοδο»

Στην Πολωνία, η πολιτική κρίση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο κλιμακώθηκε ραγδαία το βράδυ της Παρασκευής: αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν έξω από την έδρα του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας μετά την ανακοίνωση ότι ο πρόεδρός του τέθηκε σε διαθεσιμότητα – ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπαράθεσης μεταξύ της εθνικιστικής δεξιάς η οποία τον διόρισε όταν ήταν στην εξουσία, και της σημερινής κεντρώας κυβέρνησης υπό τον Ντόναλντ Τουσκ.

Ο πρόεδρος της Πολωνίας, ο εθνικιστής Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία. Έπειτα από συνομιλίες που είχε στο προεδρικό μέγαρο με τον επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο το οποίο ήταν περικυκλωμένο από διαδηλωτές και αστυνομικούς.

Όπως φαίνεται σε εικόνες που μετέδωσαν τηλεοπτικά δίκτυα, επικράτησε ένταση την ώρα που ο πολωνός πρόεδρος προσπαθούσε να εισέλθει στο κτίριο.

Ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας είχαν αποκλείσει την πρόσβαση στο Συνταγματικό Δικαστήριο, εμποδίζοντας πολλούς υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS, αντιπολίτευση) να πλησιάσουν στην είσοδο.

Αυτοί διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες για να στηρίξουν τους ανώτατους δικαστές. Η κυβέρνηση του κεντρώου Ντόναλντ Τουσκ επιθυμεί την απομάκρυνσή τους, ενώ ο πρόεδρος Ναβρότσκι τους υπερασπίζεται.

«Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ (…). Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», είπε σε δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) ένας από τους διαδηλωτές, ο Τόμας Ζαλέσκι.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η ΕΕ θεωρεί ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία, υπήρξε ένα από τα αγκάθια στις σχέσεις μεταξύ των Βρυξελλών και της Βαρσοβίας την περίοδο που οι εθνικιστές ήταν στην κυβέρνηση (2015-2023), καθώς υποστήριζαν την υπεροχή του πολωνικού δικαίου έναντι εκείνου της ΕΕ. Από το 2015, η κυβέρνηση του PiS είχε διορίσει δικαστές με σαφή πολιτικό προσανατολισμό, τους οποίους δεν αναγνωρίζουν ούτε ο Ντόναλντ Τουσκ ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεσμεύτηκε να επιλύσει την κρίση. Ανεπιτυχώς μέχρι στιγμής, καθώς οι διορισμοί της κυβέρνησής του δεν έχουν επικυρωθεί από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Την ίδια ώρα, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο πρόεδρος της Πολωνίας θα δεχθεί σήμερα τους εκπροσώπους των κομμμάτων της πλειοψηφίας και της αντιπολίτευσης για να επιχειρήσουν να βρουν μια διέξοδο.

«Εξαιτίας της απειλής για την εσωτερική ασφάλεια της Δημοκρατίας της Πολωνίας, συγκαλώ σήμερα επείγουσες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή αντιπροσώπων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων», δήλωσε ο Κάρολ Ναβρότσκι σε ανακοίνωση την οποία ανέγνωσε νωρίς σήμερα το πρωί μπροστά στο Συνταγματικό Δικαστήριο ο προσωπάρχης του, ο Πάβελ Σερφερνάκερ.

Το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο, για το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούσε πως είναι υπερβολικά εξαρτημένο από την πολιτική εξουσία, ήταν στο κέντρο ενός μπρα-ντε-φερ ανάμεσα στις Βρυξέλλες και τους εθνικιστές του PiS (Δίκαιο και Δικαιοσύνη) στη διάκρεια των κυβερνητικών θητειών τους (2015-2023).

Μετά το 2015, η κυβέρνηση του PiS έχει διορίσει σ’ αυτό δικαστές με φανερή πολιτική στράτευση, τους οποίους δεν αναγνωρίζουν ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο νυν επικεφαλής της κυβέρνησης, ο κεντροδεξιός Ντόναλντ Τουσκ.

Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Τουσκ, πρώην επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υποσχέθηκε να διευθετήσει την κρίση – χωρίς επιτυχία μέχρι τώρα, αφού οι διορισμοί στο Συνταγματικό Δικαστήριο, στους οποίους προχώρησαν η κυβέρνησή του και η Δίαιτα, η κάτω βουλή του πολωνικού κοινοβουλίου, δεν επικυρώθηκαν από τον αρχηγό του κράτους, ο οποίος εμποδίζει τη διαδικασία.

«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί καθήκον μας», τόνισε ο Ντόναλντ Τουσκ. «Έπειτα από δεκαετίες παρανομίας υπό το PiS, είναι μια διαδικασία δύσκολη, μερικές φορές οδυνηρή, η οποία απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».