Επίθεση του Φιντάν στην Τριμερή Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ – Το σχέδιο της Άγκυρας για τη Μέκκα

Νέα πρόκληση από τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, ο οποίος κατά τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψής του στην Αίγυπτο εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου. Από το Ελ Αλαμέιν και στο πλευρό του Αιγύπτιου ομολόγου του, Μπαντρ Αμπντελατί, ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας επιχείρησε να παρουσιάσει την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ως ένα εχθρικό σχήμα που στρέφεται ευθέως κατά της Άγκυρας αλλά και του Καΐρου.

Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική προσέγγισης και πλήρους αποκατάστασης των σχέσεων Τουρκίας-Αιγύπτου. Στόχος του Φιντάν είναι να δελεάσει τη μεγαλύτερη αραβική χώρα και να την πείσει να συμπράξει στη λεγόμενη Συμφωνία της Μέκκας, εντάσσοντας το Κάιρο στη νεοπαγή στρατιωτική και διπλωματική συμμαχία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν, επιχειρώντας έτσι να αναδιατάξει τις ισορροπίες ισχύος στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Mεσόγειου και της Μέσης Ανατολής.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δήλωσε σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ και όπως μεταδίδει το Πρώτο Θέμα ότι, πριν από τη Συμφωνία της Μέκκας, η Τριμερής Ελλάδας – «Ελληνοκυπριακής Διοίκησης στην Κύπρο» και Ισραήλ προσπάθησε να «τραβήξει μια γραμμή ακριβώς στη μέση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ στη μία πλευρά βρίσκεται η Τουρκία και στην άλλη η Αίγυπτος». Έσπευσε, βεβαίως, να συμπληρώσει ότι η Συμφωνία της Μέκκας συγκροτεί μια Συμμαχία, η οποία «δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας, αλλά αφορά τη δημιουργία ενός πλαισίου συνεργασίας και την εγκαθίδρυση αποτροπής».

Το μήνυμα που θέλησε να στείλει ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ήταν σαφές, καθώς φρόντισε να αναδείξει εντός της Αιγύπτου την «απειλή» της Τριμερούς με το Ισραήλ, φέρνοντας έτσι σε δύσκολη θέση τον Αιγύπτιο ομόλογό του, με δεδομένη τη στρατηγική σχέση της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Και είναι σαφές ότι με τη συγκεκριμένη δήλωση προβάλλει το Σχήμα της Μέκκας ως αντίπαλο περιφερειακών σχημάτων στα οποία συμμετέχει το Ισραήλ.

Εξάλλου, στις δηλώσεις του ο Χ. Φιντάν εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στο Ισραήλ, δηλώνοντας ότι η άρνηση του Ισραήλ να επιτρέψει την υλοποίηση της συμφωνίας για τη Γάζα μπορεί να «μας ωθήσει μαζί με άλλους μεσολαβητές να λάβουμε από κοινού ένα ριζικό βήμα». Και, καλώντας τις ΗΠΑ να ασκήσουν πίεση στο Ισραήλ, προειδοποίησε ότι σε διαφορετική περίπτωση «η Τουρκία, το Κατάρ και η Αίγυπτος θα πρέπει να λάβουν ριζικά βήματα σε αυτό το ζήτημα. Αυτή είναι μια ευθύνη που οφείλουμε στο έθνος μας, στον λαό μας και στους Παλαιστίνιους».

Σε ό,τι αφορά τη Συμφωνία της Μέκκας, ο Χ. Φιντάν δήλωσε ότι η Αίγυπτος εξετάζει «ορισμένες λεπτομέρειες, αλλά είναι ο φυσικός μας εταίρος και ελπίζουμε, με τη θέληση του Θεού, να γίνει σύντομα και επίσημος εταίρος μας».

Ο Αιγύπτιος ΥΠΕΞ, πάντως, απέφυγε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, καθώς το Κάιρο είναι αρκετά επιφυλακτικό για συμμετοχή σε ένα σχήμα στο οποίο τον πρώτο λόγο έχουν η Τουρκία και η Σ. Αραβία, που δεν κρύβουν τις φιλοδοξίες τους για ηγετικό ρόλο στον μουσουλμανικό κόσμο, αλλά και το Πακιστάν, το οποίο αποτελεί στρατηγικό αντίπαλο της Ινδίας, με την οποία διατηρεί άριστες σχέσεις ο πρόεδρος Σίσι.

Η Αίγυπτος δεν επιθυμεί να ενταχθεί σε στρατόπεδα σε αυτόν τον ανταγωνισμό και στην αναδιάταξη ισορροπιών που είναι σε εξέλιξη στη Μ. Ανατολή, θέλοντας να διατηρήσει έναν ιδιαίτερο, αυτόνομο ρόλο, βάσει και του γεγονότος ότι είναι η πολυπληθέστερη αραβική χώρα στη Μ. Ανατολή και στη Β. Αφρική. Και μάλιστα, ενώ έχει κατορθώσει να ισορροπεί, διατηρώντας καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ αλλά και τις άλλες μεγάλες δυνάμεις, ενώ στις επιλογές της παίζει ρόλο και η στενή σχέση που έχει αναπτυχθεί μεταξύ Καΐρου και ΗΑΕ.

Η αιγυπτιακή κυβέρνηση, επίσης, παρά την οργή που έχει προκαλέσει η στάση του Ισραήλ στο θέμα της Γάζας, δεν είναι έτοιμη να συμπράξει σε ένα καθαρά αντιισραηλινό αμυντικό σχήμα, καθώς όχι μόνο γειτνιάζει με το Ισραήλ, αλλά είναι και η πρώτη αραβική χώρα που το έχει αναγνωρίσει διπλωματικά. Οι Αιγύπτιοι, χωρίς βεβαίως να χαρίζονται στο Ισραήλ, θέλουν να διατηρούν διαύλους επικοινωνίας, ώστε να μπορούν να έχουν έναν ενδιάμεσο, μεσολαβητικό ρόλο, εάν χρειασθεί.

Πάντως, η επίσκεψη Φιντάν ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο για την αποκατάσταση των σχέσεων Τουρκίας – Αιγύπτου, μετά το βαθύ ρήγμα που προκάλεσε η ανατροπή του ηγέτη των Αδελφών Μουσουλμάνων, Μ. Μόρσι, από τον πρόεδρο Σίσι.

Στη διάρκεια των χθεσινών συνομιλιών, αλλά και στη συνάντηση του Χ. Φιντάν με τον πρόεδρο Σίσι σήμερα, θα τεθούν και άλλα ζητήματα, όπως η Λιβύη, όπου μετά από χρόνια αντιπαράθεσης υπάρχουν τα πρώτα σημάδια συνεννόησης των δύο πλευρών για το μέλλον της Λιβύης, αλλά και το Σουδάν και, φυσικά, ο πόλεμος στο Ιράν.

Τουρκικές πηγές αναφέρουν ότι στην ατζέντα θα τεθεί και η Ανατολική Μεσόγειος, που, λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις Φιντάν, θα έχει ως στόχο την απόσπαση της Αιγύπτου από τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει μέσω των στρατηγικών σχέσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο.