Poll-of-Polls: Σενάρια και έδρες κομμάτων – Ποσοστό αυτοδυναμίας και πιθανές κυβερνήσεις συνεργασίας

ΑΝΑΛΥΣΗ: Πασχάλης – Αλέξανδρος Τεμεκενίδης, Διευθυντής Ερευνών Palmos Analysis 

Μια απλή άσκηση επί των δημοσκοπικών καταγραφών για την τρέχουσα εκλογική επιρροή των κομμάτων (των υφιστάμενων, όχι όσων φημολογείται ότι βρίσκονται υπό ίδρυση…), οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δύσκολα θα δούμε αυτοδύναμη Κυβέρνηση μετά τις επόμενες εκλογές.

Είναι όμως έτσι; Κατ’ αρχάς, κι εφόσον οι εκλογές πραγματοποιηθούν την Άνοιξη του 2027 – με βάση τις επανειλημμένες δημόσιες δηλώσεις του Πρωθυπουργού – μεσολαβεί χρονικό διάστημα περίπου 1,5 έτους, κάτι σαν αιώνας σε πολιτικό χρόνο. Και με δεδομένη την σημαντική πιθανότητα εμφάνισης και νέων κομματικών σχηματισμών, είναι σχεδόν αδύνατο να προβλεφθούν σήμερα, οι συσχετισμοί τότε.

Ωστόσο, τα σενάρια είναι τζάμπα και δείχνουν τις προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν Κυβέρνηση και κόμματα της αντιπολίτευσης αλλά και τις ελπίδες τους για τις επερχόμενες κάλπες.

Για το βασικό, λοιπόν, σενάριο, χρησιμοποιούμε τον μέσο όρο των τελευταίων δημοσκοπήσεων επτά εταιρειών – μελών του Συλλόγου Εταιρειών Δημοσκοπήσεων & Έρευνας Αγοράς (ΣΕΔΕΑ) που πραγματοποιήθηκαν μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, το λεγόμενο poll-of-polls. Χρησιμοποιούμε συγκεκριμένα την αναγωγή επί των εγκύρων ως τρόπο προσέγγισης της τρέχουσας εκλογικής επιρροής των κομμάτων. Και για να προλάβουμε όσους – και ενδεχομένως ορθά – πούνε ότι η αναλογική κατανομή που χρησιμοποιείται στην απλή αναγωγή επί των εγκύρων μπορεί να μην αποτυπώσει τελικά με ακρίβεια την τελική κατανομή της λεγόμενης «γκρίζας» ζώνης και κυρίως των αναποφάσιστων σήμερα ψηφοφόρων, αναφέρουμε ότι εκτίμηση κατανομής εδρών δεν μπορεί να γίνει χωρίς κάποιου είδους κατανομή της «γκρίζας» ζώνης και η απλή αναγωγή επί των εγκύρων, ενέχει μάλλον την μικρότερη μεροληψία στη φάση αυτή.

Με βάση τους μέσους όρους της εκτίμησης εκλογικής επιρροής για κάθε κόμμα, αν είχαμε σήμερα Βουλευτικές εκλογές, η Νέα Δημοκρατία θα κινούνταν περί το 29% και θα εξασφάλιζε 121 έδρες (93 από την αναλογική κατανομή των εδρών βάσει του ποσοστού της και 28 από το bonus ως πρώτο κόμμα). Σημειώνεται, ότι στο σενάριο αυτό, εισέρχονται στη Βουλή οκτώ κόμματα, με όγδοο το ΜέΡΑ25 οριακά στο 3% και δύο κόμματα, την Νίκη (2,4%) και το Κίνημα Δημοκρατίας (2,7%) να υπολείπονται μεν του 3% αλλά σε απόσταση εντός των περιθωρίων σφάλματος. Στο σενάριο αυτό, τα κόμματα εκτός Βουλής αθροίζουν συνολικά ποσοστό της τάξης του 15%, κάτι που, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα κατέβαζε τον πήχη της αυτοδυναμίας στο 36% για το 1^ο κόμμα. Επίσης, στο σενάριο αυτό, τα λεγόμενα «αντισυστημικά» κόμματα – ή καλύτερα αυτά που δεν έχουν κυβερνητικό παρελθόν και δεν δείχνουν διάθεση μέχρι σήμερα να συμμετέχουν σε κυβερνητικό σχήμα υπό το πρώτο κόμμα – αθροίζουν περίπου 37% και 118 έδρες, κάτι που καθιστά τον σχηματισμό Κυβέρνησης σχεδόν αδύνατο: το μόνο σενάριο που δίνει περισσότερες από 151 έδρες σε Κυβερνητικό συνασπισμό είναι αυτό της σύμπραξης ΝΔ και ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, κάτι που ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει αποκλείσει. Βέβαια, μετά από τις εκλογές και την αποτύπωση των εκλογικών συσχετισμών στην κάλπη πολλά μπορεί να αλλάξουν…

Ας εξετάσουμε τώρα και κάποια εναλλακτικά σενάρια με βάση την σημερινή εικόνα. Αν το ΜέΡΑ25 δεν ξεπεράσει τελικά το 3% και μείνει έστω και οριακά εκτός Βουλής, το άθροισμα των εκτός Βουλής κομμάτων θα πλησιάσει το 18% και ο πήχης της αυτοδυναμίας θα βρεθεί ακόμα πιο χαμηλά, περίπου στο 35%. Στον αντίποδα, αν τα δύο κόμματα που εμφανίζονται στο βασικό σενάριο λίγο κάτω από το 3% (Νίκη και Κίνημα Δημοκρατίας), μαζί με το ΜέΡΑ25, «πιάσουν» το όριο του 3%, το αθροιστικό ποσοστό των εκτός Βουλής κομμάτων πέφτει κάτω από το 9% και ο πήχης της αυτοδυναμίας ανεβαίνει στο 37,5% – 38%.

Ποιες είναι, συνεπώς, οι ελπίδες και οι φόβοι της Κυβέρνησης;

Η βασική της ελπίδα για την επίτευξη νέας αυτοδυναμίας μετά τις εκλογές του 2027, είναι ένας συνδυασμός ευνοϊκών εξελίξεων που περιλαμβάνει:

• Ενίσχυση της δημοσκοπικής της εικόνας ώστε να ελπίζει σε ποσοστό άνω του 30% στην κάλπη. Αυτό είναι κρίσιμο, ώστε το αφήγημα της αυτοδυναμίας να είναι ρεαλιστικό και να μπορεί να φέρει, μέσω της επίκλησης στην ανάγκη πολιτικής σταθερότητας, αμφιταλαντευόμενους ψηφοφόρους στην κάλπη της, είστε στις πρώτες, είτε σε – προφανώς πιο πολωμένες – δεύτερες εκλογές.
• Συμπίεση των ποσοστών των μικρών κομμάτων που διεκδικούν την είσοδό τους στη Βουλή κάτω από το κρίσιμο 3%, ώστε ο πήχης της αυτοδυναμίας να βρεθεί στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο και να είναι ορατός ως στόχος, έστω και μέσω επαναληπτικών εκλογών.
• Μη εμφάνιση νέου κόμματος από τον πρώην Πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, καθώς κάτι τέτοιο θα αφαιρούσε ενδεχομένως κρίσιμο ποσοστό και θα ακύρωνε οριστικά το αφήγημα της νέας αυτοδυναμίας.

Στον αντίποδα, το εφιαλτικό σενάριο για την Κυβέρνηση περιλαμβάνει περαιτέρω δημοσκοπική φθορά που ενδεχομένως να θέσει σε κίνδυνο ακόμα και το bonus  εδρών (σε περίπτωση που το ποσοστό της συρρικνωθεί κάτω από το όριο του 25%), είσοδο στη Βουλή όλων των κομμάτων που τη διεκδικούν (ανεβάζοντας τον πήχη της αυτοδυναμίας ακόμα και στο δυσθεώρητο, για τα σημερινά δεδομένα της ΝΔ, 38%+) και, βέβαια, η εμφάνιση κόμματος στα δεξιά της που θα της αφαιρούσε ένα – μικρό ή μεγάλο – κρίσιμο ποσοστό.

Στον χώρο της αντιπολίτευσης αριστερά της Νέας Δημοκρατίας, ο κατακερματισμός είναι δεδομένος και ακόμα και ο κυριότερος εκπρόσωπος του χώρου, το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, βρίσκεται σε απόσταση άνω των 15 μονάδων από την Νέα Δημοκρατία. Το σημαντικότερο ίσως πρόβλημα για τον χώρο είναι ότι οι ψηφίδες αυτού του κατακερματισμένου σκηνικού δείχνουν να έχουν και σημαντικές ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές, τόσο έντονες που δεν διαφαίνεται κάποια προοπτική είτε σύμπλευσης είτε συσπείρωσης γύρω από έναν πόλο. Κι εδώ υπεισέρχεται η παράμετρος της πιθανής επανεμφάνισης του πρώην Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα με ένα νέο σχήμα: η απήχηση που θα καταγράψει και, κυρίως, η διείσδυση που θα επιτύχει στα κόμματα αυτής της πτέρυγας θα είναι καθοριστικά για την αναδιαμόρφωση και οριστική καταγραφή σχημάτων και συσχετισμών πριν τις κάλπες.

Στην δεξιά της ΝΔ αντιπολίτευση, καταγράφεται σαφής διόγκωση σε σχέση με τα αποτελέσματα τόσο των προηγούμενων Βουλευτικών εκλογών του 2023, όσο και σε σχέση με τα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών του 2024: Ελληνική Λύση και Φωνή Λογικής εκτιμώνται αθροιστικά πάνω από το 15% και πλησιάζουν τις 50 έδρες, ενώ η Ελληνική Λύση φλερτάρει ακόμα και με τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε κάποιες μετρήσεις και πάντως εκτιμάται πλέον σχεδόν σε όλες σε διψήφια ποσοστά. Η συγκομιδή των κομμάτων αυτών σε έδρες θα είναι κρίσιμη και για το ενδεχόμενο σχηματισμού Κυβέρνησης συνεργασίας από τα κόμματα της «δεξιάς πολυκατοικίας», με κορμό βέβαια τη ΝΔ. Κι εδώ, βεβαίως, είναι πιθανόν να υπάρξουν ανακατανομές και ανακάτεμα της τράπουλας από μια εμφάνιση κόμματος υπό τον πρώην Πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, καθώς είναι προφανές ότι η δεξαμενή στην οποία όλοι απευθύνονται είναι σε μεγάλο βαθμό κοινή.

Σε όλα τα παραπάνω σενάρια, δεν λαμβάνεται υπόψη – και πως θα μπορούσε άλλωστε – η πιθανότητα εμφάνισης «κόμματος Καρυστιανού». Με βάση τις μέχρι σήμερα καταγραφές της δυνητική επιρροής ενός τέτοιου σχήματος, η εμφάνισή του φαίνεται να επηρεάζει οριζόντια όλους τους υφιστάμενους (αλλά και τους υπό διαμόρφωση) κομματικούς σχηματισμούς και θα ενδεχομένως θα ανακατέψει τελείως την τράπουλα. Ωστόσο, οι αβεβαιότητες εδώ είναι ακόμα πιο μεγάλες: δεν υπάρχει ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο, δεν υπάρχουν θέσεις, δεν υπάρχει ομάδα στελεχών, υπάρχει μόνο μια συναισθηματική φόρτιση και μια επιθυμία έκφρασης της δυσαρέσκειας που σχηματοποιήθηκε γύρω από το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών και αφορά ευρύτερα τις αβελτηρίες και τις χρόνιες παθογένειες του πολιτικού συστήματος στην χώρα μας. Συνεπώς, καμία σοβαρή εκτίμηση για την επιρροή εντός τέτοιου σχήματος, εάν και όποτε εμφανιστεί, δεν μπορεί να γίνει σήμερα.