Έκρηξη στη «Βιολάντα»: Στο επίκεντρο το καθεστώς αδειών λειτουργίας στις βιομηχανίες

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η ποινική και τεχνική διερεύνηση της φονικής έκρηξης στο εργοστάσιο τροφίμων «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, με τις επιτόπιες έρευνες να έχουν προσωρινά διακοπεί λόγω σοβαρού κινδύνου νέας ανάφλεξης, εξαιτίας της εκτεταμένης διαρροής προπανίου στο υπέδαφος. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το αέριο έχει διεισδύσει σε απόσταση έως και 25 μέτρων κάτω από το έδαφος, δημιουργώντας συνθήκες που καθιστούν την πρόσβαση εξαιρετικά επικίνδυνη.

Παρά τη διακοπή των αυτοψιών στο πεδίο, οι αρχές συνεχίζουν εντατικά τον έλεγχο των τεχνικών στοιχείων, των αδειοδοτήσεων και του διοικητικού φακέλου της επιχείρησης. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές που μίλησαν στο TheOpinion, για να προκληθεί ένα τέτοιο συμβάν έχουν παρακαμφθεί πολλαπλά πρωτόκολλα ασφαλείας, με κομβικό ρόλο να αποδίδεται στο καθεστώς αδειοδότησης και ελέγχων.

Σύμφωνα με μηχανικούς που εξειδικεύονται σε άδειες λειτουργίας βιομηχανικών εγκαταστάσεων, τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται ένα σύστημα γνωστοποίησης ασφάλειας, το οποίο σε ορισμένες περιπτώσεις αντικαθιστά την υποχρεωτική προέγκριση άδειας λειτουργίας. Στο μοντέλο αυτό, η επιχείρηση καταθέτει φάκελο με τα απαιτούμενα τεχνικά και ασφαλιστικά στοιχεία και μπορεί να λειτουργεί βάσει της γνωστοποίησης, έως ότου το αρμόδιο κλιμάκιο διενεργήσει αυτοψία και χορηγήσει την τελική άδεια. Το καθεστώς αυτό θεσπίστηκε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, λόγω του φόρτου εργασίας των αρμόδιων υπηρεσιών και των μεγάλων καθυστερήσεων στους επιτόπιους ελέγχους, ώστε να μην αναστέλλεται η λειτουργία των επιχειρήσεων.

Στην περίπτωση της «Βιολάντα», ωστόσο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, είχε χορηγηθεί άδεια για τις δεξαμενές προπανίου σε συγκεκριμένο πλαίσιο που δεν φέρεται να τηρήθηκε. Αρμόδιες πηγές αναφέρουν ότι είχε δοθεί προθεσμία για τεχνική ανασυγκρότηση. Η προθεσμία αυτή δεν προβλέπεται τυπικά με σαφές χρονικό όριο, ωστόσο άτυπα εκτιμάται ότι δεν μπορεί να υπερβαίνει τον έναν χρόνο για την πλήρη συμμόρφωση. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η συγκεκριμένη διαδικασία είχε κινηθεί το 2021, γεγονός που, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν μπορεί να δικαιολογήσει χρονική ανοχή που να προσεγγίζει τα πέντε έτη.

Παράλληλα, κρίσιμος παράγοντας στην τεχνική αξιολόγηση θεωρείται η επίδραση πλημμυρικών φαινομένων, καθώς το νερό μπορεί να επιταχύνει τη διάβρωση και την καταστροφή μεταλλικών σωληνώσεων και εξαρτημάτων. Σύμφωνα με τα ευρήματα των πραγματογνωμόνων, το προπάνιο φαίνεται να διέφυγε στο έδαφος, πιθανότατα και μέσω των ομβρίων υδάτων, και να εγκλωβίστηκε σε υπόγειο χώρο του εργοστασίου, όπου λιμνούσε σε εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις.

Κατά τους ελέγχους της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, σε συνεργασία με πραγματογνώμονες, διαπιστώθηκε ενεργή διαρροή προπανίου μέσω ελέγχων με υγρό άζωτο. Ακολούθησε εκσκαφή σε βάθος περίπου 60 εκατοστών, όπου αποκαλύφθηκε εκτεταμένη διαρροή στο υπέδαφος. Οι εργασίες διακόπηκαν άμεσα λόγω του σοβαρού κινδύνου έκρηξης, ενώ πυροσβεστικά οχήματα παραμένουν στο σημείο πραγματοποιώντας συνεχείς ρίψεις νερού για την καταστολή αναθυμιάσεων.

Στο μικροσκόπιο των αρχών βρίσκεται και το ζήτημα των υπηρεσιών υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Οι Εξωτερικές Υπηρεσίες Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ) αποτελούν πιστοποιημένους φορείς που παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες, όπως Τεχνικό Ασφαλείας, Ιατρό Εργασίας, Γραπτή Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου, μετρήσεις φυσικών και χημικών παραγόντων, σχέδια πυρασφάλειας, εκπαίδευση προσωπικού και εναρμόνιση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένου του Ν. 3850/2010.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, κάθε βιομηχανική μονάδα που κατατάσσεται σε υψηλή επικινδυνότητα, δηλαδή στη Β’ κατηγορία και άνω, είναι υποχρεωμένη να διαθέτει τέτοιες υπηρεσίες, με την επικινδυνότητα να καθορίζεται βάσει συγκεκριμένων συντελεστών, όπως η χρήση εύφλεκτων υλικών, η φύση της παραγωγικής διαδικασίας και ο αριθμός των εργαζομένων. Η έρευνα εξετάζει εάν οι προβλεπόμενες υπηρεσίες υπήρχαν, αν λειτουργούσαν ουσιαστικά και αν οι εκτιμήσεις κινδύνου ανταποκρίνονταν στις πραγματικές συνθήκες της εγκατάστασης.

Ιδιαίτερα σοβαρά ερωτήματα προκύπτουν και από τα έγγραφα της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Από αυτοψία τον Δεκέμβριο του 2019 είχε διαπιστωθεί σύμφωνα με πληροφορίες ότι η χωροθέτηση των δεξαμενών προπανίου δεν ήταν σύμφωνη με την κείμενη νομοθεσία, ενώ αίτημα ανασυγκρότησης που κατατέθηκε τον Φεβρουάριο του 2020 απορρίφθηκε. Παράλληλα, νέες αποκαλύψεις αφορούν υπόγειο χώρο που, σύμφωνα με τις αρμόδιες δημοτικές αρχές, δεν είχε δηλωθεί στις οικοδομικές άδειες από το 2007 και μετά, παρά τις πολλαπλές αναθεωρήσεις.

Οι αρχές εξετάζουν επίσης αν υπήρχαν αισθητήρες ανίχνευσης αερίων και αν αυτοί ήταν τοποθετημένοι στα σωστά σημεία, με τα μέχρι στιγμής πορίσματα να μην εντοπίζουν τέτοια συστήματα στο υπόγειο. Την ίδια στιγμή, έγγραφο του 2025 που αφορά έγκριση μηχανολογικού εξοπλισμού τίθεται υπό επανεξέταση, προκειμένου να διαπιστωθεί αν προηγήθηκε ουσιαστικός έλεγχος των πραγματικών συνθηκών της εγκατάστασης.

Η προκαταρκτική εξέταση συνεχίζεται σε επίπεδο εγγράφων και τεχνικών δεδομένων, με τον φάκελο της υπόθεσης να διευρύνεται συνεχώς. Οι αρμόδιες αρχές αναμένεται να επανεκκινήσουν τις επιτόπιες έρευνες μόλις κριθεί ότι έχει αρθεί ο άμεσος κίνδυνος, ώστε να ολοκληρωθεί η τελική αξιολόγηση των ευθυνών που σχετίζονται με την αδειοδότηση, τα πρωτόκολλα ασφαλείας και την πρόληψη.