ΑΕΙ: Στο επίκεντρο ξανά η ασφάλεια – Τι ισχύει για την είσοδο στους χώρους των πανεπιστημίων

Τα επεισόδια που σημειώθηκαν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης επανέφεραν με ηχηρό τρόπο στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα της ασφάλειας και της εισόδου στους πανεπιστημιακούς χώρους, ένα θέμα που εδώ και χρόνια απασχολεί την ακαδημαϊκή κοινότητα και όχι μόνο.

Επεισόδια ΑΠΘ: Έρευνες εντός του campus – Εντοπίστηκαν κοντάρια, μολότοφ και αντιασφυξιογόνες (ΦΩΤΟ)

Σε ανακοίνωσή του μετά τα γεγονότα, το ΑΠΘ καταδίκασε απερίφραστα τα επεισόδια βίας, τονίζοντας ότι δεν έχουν καμία σχέση με την ακαδημαϊκή ελευθερία ή τη φοιτητική έκφραση. Παράλληλα, η Πρυτανική Αρχή άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης μέτρων ελεγχόμενης εισόδου, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων που προβλέπει ο νόμος.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι δηλώσεις του υφυπουργού Παιδείας, αρμόδιου για την ανώτατη εκπαίδευση, Νίκου Παπαϊωάννου, ο οποίος τόνισε ότι «το θεσμικό πλαίσιο υπάρχει και δίνει εργαλεία», επισημαίνοντας ότι μετά τα γεγονότα στο ΑΠΘ εξετάζεται εκ νέου το ζήτημα της ελεγχόμενης εισόδου όπου κρίνεται αναγκαίο, ενώ ο νόμος θα εφαρμοστεί σε κάθε του προέκταση.

Επεισόδια στο ΑΠΘ: Διορία 48 ωρών για εξηγήσεις έδωσε το Υπουργείο Παιδείας (VIDEO)

Τι ορίζει, όμως, αυτός ο νόμος;

Η έννοια του πανεπιστημιακού ασύλου, όπως είχε εμπεδωθεί στη δημόσια συνείδηση ως πρακτικό εμπόδιο στην παρέμβαση των αρχών, έχει καταργηθεί εδώ και χρόνια. Σήμερα, οι πανεπιστημιακοί χώροι δεν αποτελούν ζώνες εξαίρεσης από την εφαρμογή του νόμου, ενώ η αστυνομία μπορεί να επεμβαίνει αυτεπάγγελτα σε περιπτώσεις αξιόποινων πράξεων, ιδίως όταν τίθεται ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.

Πιο συγκεκριμένα, με τον νόμο 5224/2025, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, καθιερώνονται αυστηρότεροι κανόνες για την οργάνωση της ασφάλειας στα πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένων μονάδων ασφάλειας και προστασίας σε κάθε ΑΕΙ, επιτροπών ασφάλειας, σχεδίων ασφαλείας, αλλά και τροποποιήσεων στον Ποινικό Κώδικα ώστε η βία εντός ΑΕΙ να αντιμετωπίζεται αυστηρά από τη δικαιοσύνη.

ΑΠΘ: Δεν δόθηκε άδεια για πάρτι από τις Πρυτανικές Αρχές – Ερευνάται η συμμετοχή φοιτητών στα επεισόδια

Σύμφωνα με εγκύκλιο που εκδόθηκε τον προηγούμενο Ιούλιο, τα ιδρύματα πρέπει να συγκροτήσουν επιτροπές και σχέδια ασφάλειας και να τα αποστείλουν στο Υπουργείο για έγκριση, ενώ προβλέπονται επιβαρυντικές διατάξεις για πράξεις διατάραξης της πανεπιστημιακής λειτουργίας ή για συμμετοχή σε βίαιες ενέργειες εντός των χώρων των ΑΕΙ.

Αναλυτικότερα, πράξεις όπως η διατάραξη της λειτουργίας δημόσιας υπηρεσίας, η φθορά δημόσιας περιουσίας, η επικίνδυνη σωματική βλάβη και η κατοχή ή χρήση εκρηκτικών ή εμπρηστικών μέσων διώκονται κανονικά και επισύρουν ποινές φυλάκισης ή κάθειρξης, ανάλογα με τη βαρύτητα της πράξης. Σε περιπτώσεις κακουργηματικού χαρακτήρα, όπως η χρήση μολότοφ ή η πρόκληση σοβαρών τραυματισμών, προβλέπεται άσκηση ποινικής δίωξης σε βαθμό κακουργήματος και εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας όπου συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Σε επίπεδο εφόδου και ελέγχου πρόσβασης, πολλές πρυτανείες, συμπεριλαμβανομένης αυτής του ΑΠΘ, υποστηρίζουν σήμερα την ανάγκη για ελεγχόμενη πρόσβαση σε κρίσιμες ώρες, με ηλεκτρονικά συστήματα και ενδεχομένως φύλαξη.

Επισκέφτηκαν τον τραυματία αστυνομικό οι Πρυτανικές Αρχές του ΑΠΘ στο 424

Σύγκλιση της ελληνικής πραγματικότητας με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ

Στην Ευρώπη, τα πανεπιστήμια λειτουργούν κατά κανόνα ως δημόσιοι χώροι με διοικητική αυτονομία, χωρίς ειδικό καθεστώς εξαίρεσης από τον ποινικό νόμο. Σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, η αστυνομική επέμβαση επιτρέπεται σε περιπτώσεις διατάραξης της δημόσιας τάξης ή τέλεσης αδικημάτων, ενώ η φύλαξη των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων και ο έλεγχος πρόσβασης εφαρμόζονται συστηματικά, ιδιαίτερα σε μεγάλες πανεπιστημιουπόλεις. Πειθαρχικές κυρώσεις σε φοιτητές που εμπλέκονται σε επεισόδια μπορεί να φτάνουν έως και την αναστολή ή διαγραφή από το ίδρυμα, ανεξάρτητα από την ποινική διαδικασία. Αντίστοιχα, σε χώρες όπως η Ισπανία ή η Πολωνία, αναγνωρίζεται η αυτονομία των ιδρυμάτων, όμως δεν αποκλείεται ρητά η είσοδος της αστυνομίας σε περίπτωση άμεσης απειλής για τη δημόσια τάξη ή την ασφάλεια.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα πανεπιστήμια διαθέτουν οργανωμένες υπηρεσίες ασφαλείας ή πανεπιστημιακή αστυνομία, με αρμοδιότητα ελέγχου, συλλήψεων και συνεργασίας με τις τοπικές αρχές. Η νομοθεσία προβλέπει υποχρέωση καταγραφής και δημοσιοποίησης εγκληματικών περιστατικών, ενώ σοβαρά αδικήματα εντός campus αντιμετωπίζονται με τις ίδιες ποινές που ισχύουν σε κάθε δημόσιο χώρο. Η αποβολή ή η μακροχρόνια αναστολή φοίτησης αποτελεί συνηθισμένη πειθαρχική συνέπεια σε περιπτώσεις βίαιης συμπεριφοράς.