PISA: Πτωτική η πορεία των επιδόσεων των μαθητών παγκοσμίως – Η θέση της Ελλάδας (VIDEO)

Mια γενικευμένη υποχώρηση των επιδόσεων των μαθητών καταγράφονται διεθνώς  σύμφωνα με τα αποτελέσματα της PISA, του Διεθνούς Προγράμματος Αξιολόγησης Μαθητών, ενώ το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών και στα στοιχεία που προκύπτουν για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 765.000 μαθητές και μαθήτριες από 91 χώρες, δέκα περισσότερες σε σχέση με τον κύκλο του 2022. Οι 15χρονοι αξιολογήθηκαν στις Φυσικές Επιστήμες, την Κατανόηση Κειμένου και τα Μαθηματικά, ενώ για πρώτη φορά εξετάστηκε και η Επίλυση Προβλημάτων σε Υπολογιστικά Περιβάλλοντα.

Σε 22 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, αξιολογήθηκαν επίσης οι δεξιότητες των μαθητών στα Αγγλικά, με τα αποτελέσματα να αναμένονται τον Μάιο του 2027.

Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές και μαθήτριες από 229 σχολεία, το μεγαλύτερο δείγμα της τελευταίας δεκαετίας. Το δείγμα αντιστοιχεί στο 95% του συνολικού μαθητικού πληθυσμού ηλικίας 15 ετών, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο κάλυψης από την έναρξη της PISA το 2000.

Pisa: Η μεγαλύτερη πτώση διεθνώς

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τις διεθνείς επιδόσεις. Ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ καταγράφεται στο χαμηλότερο ιστορικό επίπεδο και στα τρία βασικά αντικείμενα που εξετάζονται διαχρονικά.

Όπως καταγράφεται από το newsbomb, η πτώση είναι εντονότερη στην Κατανόηση Κειμένου όπου η μέση υποχώρηση μεταξύ 2015 και 2025 ανέρχεται σε 16 μονάδες ενώ στα Μαθηματικά φτάνει τις 11 μονάδες. Στις Φυσικές Επιστήμες η πτώση είναι μικρότερη, περίπου 5 μονάδες και χαρακτηρίζεται στατιστικά μη σημαντική.

Παράλληλα, η υποχώρηση των επιδόσεων είναι εντονότερη στους μαθητές με τις χαμηλότερες επιδόσεις, ενώ αυξάνεται διεθνώς το ποσοστό των μαθητών που δεν κατακτούν το ελάχιστο επίπεδο εγγραμματισμού.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η πτώση δεν περιορίζεται σε χώρες με χαμηλότερες επιδόσεις. Ακόμη και ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα, όπως η Σιγκαπούρη, η Κορέα, το Χονγκ Κονγκ, η Ιρλανδία και η Φινλανδία κατέγραψαν σημαντική υποχώρηση και στα τρία αντικείμενα.

Η ελληνική συμμετοχή

Η φετινή συμμετοχή της Ελλάδας πραγματοποιήθηκε με ενισχυμένη ψηφιακή υποδομή στα σχολεία του δείγματος, με 4.500 φορητούς υπολογιστές και 2.500 ακουστικά να διατίθενται για τις ανάγκες της αξιολόγησης.

Παράλληλα, αναπτύχθηκε η ψηφιακή πλατφόρμα skills4life, με περίπου 400 θέματα και περισσότερες από 1.300 ερωτήσεις στη λογική της PISA, ώστε οι μαθητές να εξοικειωθούν με τον συγκεκριμένο τρόπο αξιολόγησης. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 43.000 μοναδικές επισκέψεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, οι Έλληνες μαθητές εμφανίστηκαν περισσότερο προσηλωμένοι κατά τη φετινή αξιολόγηση σε σχέση με το 2022 και προσπάθησαν περισσότερο καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης.

Την ώρα που οι επιδόσεις των μαθητών υποχωρούν διεθνώς, τα αποτελέσματα της PISA 2025 καταγράφουν σημάδια σταθεροποίησης της Ελλάδας.

Σε αντίθεση με τη γενικευμένη πτώση που καταγράφεται στις χώρες του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα εμφανίζει μικρότερη υποχώρηση στις επιδόσεις της. Σε σχέση με το 2022, στατιστικά σημαντική πτώση καταγράφεται μόνο στην Κατανόηση Κειμένου ενώ στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες η μεταβολή δεν είναι στατιστικά σημαντική.

Μάλιστα, σύμφωνα με την ανάλυση των αποτελεσμάτων, έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία η Ελλάδα ανακόπτει την πορεία διεύρυνσης της απόστασής της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Στην Κατανόηση Κειμένου και τις Φυσικές Επιστήμες η απόκλιση σταθεροποιείται, ενώ στα Μαθηματικά περιορίζεται.

Σε σύγκριση με την ΕΕ των 27, η Ελλάδα εμφανίζει βελτίωση της σχετικής της θέσης στην Κατανόηση Κειμένου και στα Μαθηματικά.

PISA: Γιατί πέφτουν οι επιδόσεις των μαθητών παγκοσμίως

Η διεθνής υποχώρηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στις μακροχρόνιες επιπτώσεις της πανδημίας και του κλεισίματος των σχολείων. Οι μαθητές που συμμετείχαν στην PISA 2025 βρίσκονταν στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού κατά την περίοδο της πανδημίας, σε μια ηλικία κατά την οποία η γνωστική τους υποδομή δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί πλήρως.

Στους πιθανούς παράγοντες περιλαμβάνονται επίσης η αυξημένη έκθεση των μαθητών στα ψηφιακά περιβάλλοντα, η πρόσφατη είσοδος της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητα, αλλά και η μεταβολή της στάσης των μαθητών απέναντι στην αξία της μάθησης και του σχολείου. Σημαντικός παράγοντας θεωρείται και η αύξηση των απουσιών από το σχολείο.

Τα κορίτσια μπροστά από τα αγόρια

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα αφορά το χάσμα μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Στην Ελλάδα, τα κορίτσια καταγράφουν καλύτερες επιδόσεις από τα αγόρια στην Κατανόηση Κειμένου κατά 46 μονάδες έναντι 31 μονάδων στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες η διαφορά ανέρχεται στις 12 μονάδες, έναντι μόλις μίας μονάδας στον ΟΟΣΑ.

Στα Μαθηματικά, αντίθετα, τα αγόρια υπερέχουν κατά 6 μονάδες, ενώ στην Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα η διαφορά υπέρ των αγοριών είναι 4 μονάδες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξέλιξη στην Κατανόηση Κειμένου. Σε σχέση με το 2022, το χάσμα μεταξύ αγοριών και κοριτσιών διευρύνθηκε σημαντικά, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης πτώσης των επιδόσεων των αγοριών.

«Ανθεκτικά» σχολεία

Τα αποτελέσματα καταγράφουν, πάντως, και μια διαφορετική εικόνα: Σχολεία που καταφέρνουν να επιτυγχάνουν υψηλές επιδόσεις παρά τις δυσκολότερες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Στις Φυσικές Επιστήμες, 38 σχολικές μονάδες, εκ των οποίων οι 32 δημόσιες, κατέγραψαν επιδόσεις πολύ κοντά ή και πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Πρόκειται για σχολεία που χαρακτηρίζονται «ανθεκτικά», καθώς σημαντικός αριθμός τους βρίσκεται σε περιοχές με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.

Την ίδια στιγμή, οι διαφορές στις επιδόσεις μεταξύ των σχολείων στην Ελλάδα είναι μικρότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και το χάσμα μεταξύ σχολικών μονάδων διαφορετικού κοινωνικοοικονομικού προφίλ εμφανίζει διαχρονικά τάση μείωσης.

47η θέση στην επίλυση προβλημάτων

Για πρώτη φορά στην PISA 2025 αξιολογήθηκε και η Επίλυση Προβλημάτων σε Ψηφιακά Περιβάλλοντα. Οι Έλληνες μαθητές συγκέντρωσαν μέση επίδοση 461 μονάδων έναντι 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ, καταλαμβάνοντας την 47η θέση μεταξύ 91 χωρών.

Τα στοιχεία που παρουσιάζονται σήμερα δείχνουν έτσι μια διπλή εικόνα για την Ελλάδα: από τη μία πλευρά, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, από την άλλη όμως η απόσταση δεν διευρύνεται πλέον με τον ίδιο ρυθμό, ενώ σε ορισμένα πεδία καταγράφεται τάση σύγκλισης.

Μέρος τρίτο «Καμπανάκι» από τους μαθητές – Νιώθουν λιγότερη στήριξη από τους εκπαιδευτικούς Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της PISA 2025 δεν αφορά μόνο τις επιδόσεις των μαθητών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι βιώνουν το σχολείο και τη μαθησιακή διαδικασία.

Μετά το τέλος της παρουσίασης των αποτελεσμάτων της PISA 2025, ο Κωνσταντίνος Δημόπουλος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Εθνικός Συντονιστής του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ στην Ελλάδα, μίλησε στο Newsbomb, επισημαίνοντας ότι τα φετινά αποτελέσματα δίνουν «τα πρώτα σημάδια αισιοδοξίας». Όπως ανέφερε, για πρώτη φορά η Ελλάδα, ιδιαίτερα στα Μαθηματικά, δείχνει να συγκλίνει προς τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ.

Ωστόσο, ο κ. Δημόπουλος τόνισε ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς τα διεθνή αποτελέσματα προκαλούν προβληματισμό, ιδιαίτερα στην Κατανόηση Κειμένου, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίδοση των μαθητών σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Όπως σημείωσε, η πολιτική ηγεσία και η Γενική Γραμματεία θα συνεχίσουν την προσπάθεια για τη βελτίωση των επιδόσεων των μαθητών.