Τι αναζητούν οι… επαναστάτες συμπολίτες μας;

Η σοβαρή κοινωνική αναταραχή στη Γαλλία, στην Ιταλία, στο Βέλγιο, ακόμη και στη γειτονική μας Αλβανία, έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών Ελλήνων, για λόγους απροσδόκητους. Οι εν λόγω συμπολίτες μας επιχαίρουν για τις καταστροφές, προβλέπουν επανάσταση και εύχονται μεταφορά της στον τόπο μας.

Πέρα από βλαπτική, η προσέγγισή τους είναι εντελώς επιδερμική. Τα αίτια των κινητοποιήσεων ποικίλλουν από χώρα σε χώρα: αλλού αφορούν την παιδεία, αλλού τη στέγη, αλλού την ακρίβεια και αλλού όλα μαζί. Ποικίλλουν επίσης και οι συμμετέχοντες: νεαροί, μετανάστες τρίτης γενιάς, συνταξιούχοι και οικογενειάρχες προχωρούν σε διαμαρτυρίες και δυναμικές διεκδικήσεις, άλλοτε μαζί και άλλοτε χωριστά. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για ένα συμπαγές κίνημα με κοινό ιδεολογικό πρόσημο και πολιτικό στόχο. Δεν πρόκειται για εξέγερση με ξεκάθαρη ανατρεπτική ατζέντα. Προς το παρόν έχουμε μόνο ταραχές, και λογικά η κατάσταση θα εξομαλυνθεί. Εκτός των τραυματιών, θύματα θα είναι όσοι κυβερνώντες έχασαν τον έλεγχο, και  όσοι υπέστησαν υλικές ζημιές.

Όταν μόνο στη Γαλλία υπολογίζεται πως καταστράφηκαν πάνω από 3.000 επιχειρήσεις, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς πως δεν μιλάμε αποκλειστικά για ισχυρούς ομίλους. Ανάμεσα στα καμένα και λεηλατημένα καταστήματα, τα περισσότερα ανήκουν σε μικρούς εμπόρους και επαγγελματίες· «κυρ-Παντελήδες», κατά την προσφιλή ορολογία των αντισυστημικών Ελλήνων. Σε πρόσωπα που δεν… ρουφάνε το αίμα του λαού, και που πιθανότατα θα πληρώσουν από τη -μισογεμάτη ή μισοάδεια- τσέπη τους για τις επιδιορθώσεις.

Είναι λοιπόν μάλλον παράδοξο το ότι ένα τμήμα της Αριστεράς επενδύει σε γεγονότα που θα δυσχεράνουν περαιτέρω τη θέση πάρα πολλών πληβείων. Εδώ χρειάζεται να τονιστεί πως δεν ζημιώνονται μόνο όσοι βλέπουν τις βιτρίνες τους σπασμένες. Ζημιώνεται ολάκερη η αγορά, καθώς οι βιαιοπραγίες και η γενικότερη ανωμαλία μειώνουν δραστικά την κατανάλωση, μα δεν διαγράφουν τις ανελαστικές δαπάνες.

Δυστυχώς το γεγονός τούτο δεν φαίνεται να πτοεί μεσήλικες με συσσωρευμένα απωθημένα. Ανώριμους μεσήλικες, που στην πραγματικότητα επιδιώκουν να καλύψουν δικά τους εσωτερικά κενά, και καταλήγουν να αξιοποιούνται ως “χρήσιμοι ηλίθιοι”. Ως παλιμπαιδίζοντα υποχείρια του παρασκηνίου.

Ειδικά στη χώρα μας, οπωσδήποτε υφίστανται ανεπίλυτα προβλήματα: η κοινωνία έχει φτωχοποιηθεί σε βαθμό συγκρίσιμο με εκείνον του 2012. Υπεύθυνη τότε ήταν η κατακόρυφη πτώση της ιδιωτικής οικονομικής δραστηριότητας και των κρατικών δαπανών, ενώ σήμερα ο πληθωρισμός. Επιπρόσθετα, παρά τις όποιες σημειακές-ψηφιακές βελτιώσεις του, το κράτος μας παραμένει απαρχαιωμένο, πολύ κατώτερο των απαιτήσεων ενός σύγχρονου Ευρωπαίου. Ας το επαναλάβουμε: το κράτος μας απορροφά τεράστια ποσά σε φόρους, χωρίς να προσφέρει ανάλογα ποιοτικές υπηρεσίες.

Ωστόσο αυταπατάται όποιος πιστεύει ότι η καταστροφή μπορεί να διορθώσει τα κακώς κείμενα. Στους αιώνες συνέβησαν μεγάλες επαναστάσεις, των οποίων η βιαιότητα ήταν απότοκο πολυετούς λαϊκής οργής. Αν όμως ανατρέξει κανείς στην ιστορία θα διαπιστώσει ότι όλες ακολουθήθηκαν από απολυταρχικά καθεστώτα: στη Γαλλία το 1789, στη Ρωσία το 1917, στην Κούβα το 1960, στο Ιράν το 1979. Καθεστώτα σκληρά, που επιβίωσαν ή/και επιβιώνουν επί πολλές δεκαετίες.

Αληθεύει ότι μετά τις επαναστάσεις τους μερικές χώρες εκσυγχρονίστηκαν, και ότι απαρχαιωμένες δομές αντικαταστάθηκαν από πιο προοδευτικές. Μερικές, μα όχι όλες. Κάποιες υιοθέτησαν πιο συντηρητικά πρότυπα. Επιπλέον, εντυπωσιακή πρόοδο σε υλικό, θεσμικό και πνευματικό επίπεδο κατέγραψαν και έθνη όπου η μετάβαση υπήρξε ειρηνική. Η κοινωνική αλλαγή δεν προϋποθέτει ούτε ισοπέδωση, ούτε αιματοχυσία.

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι το μπάχαλο οφείλεται σε πείνα. Με την ίδια ευκολία, χαρακτηρίζουν φασίστες όσους διαφωνούν με τον ισχυρισμό τους. Η αλήθεια είναι ότι οι τυχεροί κάτοικοι της Δύσης απέχουμε θεαματικά και από την ανέχεια, και από τον φασισμό. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι οι τελευταίες λεηλασίες στόχευαν κυρίως είδη πολυτελείας και όχι βασικά αγαθά, και ότι οι συλλήψεις ήταν ελάχιστες σε σχέση με τον όγκο των επεισοδίων. Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι οι διαδηλωτές απευθύνονται σε δικαστικές και αστυνομικές αρχές για την προστασία των δικαιωμάτων τους. Ένα καταπιεστικό καθεστώς φιμώνει τους διαφωνούντες και αντιδρά απάνθρωπα, όπως πρόσφατα (ξανά)διαπίστωσαν οι Πέρσες.

Αν και ατελής, η δημοκρατική λειτουργία προσφέρει τα μέσα επίλυσης των συλλογικών προβλημάτων. Δίχως αυτά, κερδισμένες είναι μόνο οι ακραίες δυνάμεις, που επιδιώκουν συντήρηση της έντασης. Οι δυνάμεις που υπονομεύουν τον υγιή δημόσιο διάλογο, ώστε τελικά να είναι ανέφικτη η συναίνεση. Στη μνημονιακή περίοδο αποδειχθήκαμε πιο ώριμοι από όσο πιστεύαμε. Μακάρι να μην έχουμε αλλάξει.