Νεανικές ταραχές: Η Ευρώπη χρειάζεται δουλειές τώρα

Όλη η Ευρώπη βρίσκεται σε αναστάτωση, ασχέτως αν τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινής γνώμης έχουν στραφεί στη Γαλλία, όπου ξέσπασαν έντονες νεανικές ταραχές. Τα επεισόδια εκεί είναι σίγουρα τα χειρότερα, όμως σημαντικά ήταν και σε Ισπανία, Βρετανία και Σερβία, ενώ εξελίσσονται στην Αλβανία, στο Βέλγιο και στην Ιταλία.

Είναι αλήθεια ότι οι Γάλλοι έχουν πλούσιο παρελθόν βίαιων ταραχών. Από τη Γαλλική Επανάσταση μέχρι σήμερα, το Παρίσι έχει βιώσει πολλά παρόμοια γεγονότα, κάποια από τα οποία υπήρξαν εξαιρετικά βίαια (ο Μάης του ‘68 δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία). Κάθε περίπτωση είχε διαφορετικά αίτια· σήμερα παρουσιάζεται η υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας. Και η υποβάθμιση της δημόσιας παιδείας συνεπάγεται μειωμένες προοπτικές καλοπληρωμένης απασχόλησης σε μια άκρως ανταγωνιστική αγορά εργασίας.

Η Γαλλία είναι γενναιόδωρη στις κοινωνικές παροχές. Δεν μείωσε τη γενναιοδωρία της ούτε κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, με συνέπεια να συσσωρεύσει σταδιακά ένα τεράστιο δημόσιο χρέος. Χρέος που πλέον την έχει φέρει σε καθεστώς παρόμοιο με εκείνο της Ελλάδας το 2010. Φυσικά, οι δύο χώρες δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Οι Γάλλοι διαθέτουν ισχυρή βιομηχανική βάση, υψηλή τεχνολογία, παγκόσμια ανταγωνιστικούς ομίλους, εύρωστο αγροδιατροφικό τομέα, αμέτρητους τουρίστες και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα παγκόσμια brands. Με άλλα λόγια, απέχουν πολύ από τη χρεοκοπία, ασχέτως αν έχουν ανέβει τα επιτόκια των ομολόγων τους.

Εντούτοις έχουν προβλήματα, όπως προβλήματα έχουν πια και οι Γερμανοί, οι Ιταλοί, οι Βρετανοί και οι Ολλανδοί, δηλαδή οι κάτοικοι των κατεξοχήν βιομηχανικών χωρών της Ευρώπης: υψηλό κόστος ζωής, ακριβή στέγη, ανεργία ή/και υποαπασχόληση, απαξιωμένες υποδομές. Παρά τις συνήθεις διαμαρτυρίες των συνταξιούχων, τα παραπάνω προβλήματα θίγουν πρωτίστως τη νεολαία. Αντιμετωπίζουμε δηλαδή ένα παράδοξο: η μείωση προνομίων των ηλικιωμένων ίσως θα προσέφερε περισσότερες ευκαιρίες στους νέους· ωστόσο, η δυσπιστία τους απέναντι στο κράτος είναι τόση, ώστε να εμπιστεύονται περισσότερο τη διαγενεακή αλληλεγγύη από τις κρατικές πολιτικές. Επομένως, ας μη μας εκπλήσσει το κάψιμο δημαρχείων και άλλων ιστορικών δημόσιων κτιρίων.

Εδώ όμως χρειάζεται μια παρένθεση. Το φαινόμενο των νεανικών ταραχών δεν εξαντλείται σε κράτη με χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και υψηλό ποσοστό ηλικιωμένων. Η Ινδία συνταράσσεται από το λεγόμενο «Κίνημα της Κατσαρίδας», όπου πάλι με αφορμή ένα εκπαιδευτικό ζήτημα, οι νέοι ζητούν καλύτερη εκπροσώπηση στην πολιτική ζωή. Ενδεχομένως αυτό αποτελεί βασικό αίτιο πίσω από τις πρόσφατες βίαιες διαμαρτυρίες: οι νεότεροι, μη βρίσκοντας ήπιο τρόπο να περάσουν στο πολιτικό σύστημα τις αγωνίες τους, καταλήγουν να καίνε και να λεηλατούν.

Τι κάνει λοιπόν από την πλευρά του το σύστημα Μακρόν; Παρακολουθεί αμήχανο, όπως η κυβέρνηση Καραμανλή το 2008, εξοργίζοντας τις αστυνομικές δυνάμεις και τους συντηρητικούς πολίτες. Ποντάρει ότι η κατάσταση θα εκτονωθεί και ότι η πρότερη ηρεμία θα επιστρέψει. Πράγματι η κατάσταση θα εκτονωθεί, πράγματι η ηρεμία θα επιστρέψει. Αυτό που θα παραμείνει είναι η απόρριψη των συστημικών δυνάμεων και η ενίσχυση των άκρων. Όσον αφορά τη δυναμική διεκδίκηση, ακόμη περισσότεροι θα στραφούν στον Μελανσόν· όσον αφορά την προστασία της γαλλικής φυσιογνωμίας, στη Λεπέν.

Συνεπώς, ο τουρκικός, ρωσικός ή οποιοσδήποτε άλλος ξένος παράγοντας που πιθανώς υποδαυλίζει αυτές τις ταραχές είναι σημαντικός, αλλά όχι καταλυτικός. Το ίδιο ισχύει και για την αριστερή διανόηση. Πρέπει να υπάρχει φωτιά για να υποδαυλιστεί, και για τη φωτιά τούτη ευθύνονται πρωτίστως οι κυβερνώντες τη χώρα. Αυτοί, μαζί με τους συναδέλφους τους στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει επιτέλους να φτάσουν στη ρίζα του προβλήματος: τα επιδοματικά φιλοδωρήματα δεν ικανοποιούν, η ατέρμονη φλυαρία έχει κουράσει. Η Ευρώπη χρειάζεται δουλειές και χρειάζεται δουλειές τώρα, όχι σε ένα αβέβαιο μέλλον.

Στις προκλήσεις της εξαιρετικά απρόβλεπτης εποχής μας, αντί για τολμηρές λύσεις προσφέρεται γραφειοκρατική διαχείριση. Η κοινωνία καθίσταται παθητικός θεατής, ενόσω ο μεγάλος πλούτος σκανδαλίζει. Οι μεσοαστοί φτωχαίνουν, και οι οργισμένοι απόγονοί τους συναντούν στους δρόμους εκείνους των χαμηλά αμειβομένων.

Πριν από 18 χρόνια, η Ελλάδα έζησε μία παραπλήσια κατάσταση. Προηγήθηκε χρονικά επειδή πρώτη από όλη την ΕΕ έχασε το όποιο ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα και μπήκε σε φάση ραγδαίας αποβιομηχάνισης. Τότε ήρθε η συνειδητοποίηση πως η χώρα δεν θα μπορούσε να προσφέρει στα παιδιά της ένα καλό επίπεδο ζωής. Τούτου λεχθέντος, δεδομένου ότι το μέλλον εξακολουθεί να φαντάζει δυσοίωνο, τίποτα δεν αποκλείει ότι θα σημειωθεί μια επανάληψη.