Τελεσίγραφο Μακρόν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ – Χάσμα στους «27» για την ενέργεια
Η Αθήνα ζητά δημοσιονομική ευελιξία
theopinion 
Σε δύσκολες διαπραγματεύσεις βρίσκονται οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, με τις διαφωνίες για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό και την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας να δυσκολεύουν την επίτευξη συμφωνίας. Τα κράτη-μέλη διατηρούν διαφορετικές προσεγγίσεις τόσο για το ύψος των ευρωπαϊκών δαπανών όσο και για τα μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις πιέσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, έθεσε ως χρονικό ορόσημο το τέλος του 2026 για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Όπως μετέφερε το Politico, επικαλούμενο τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, ο Γάλλος πρόεδρος προειδοποίησε τους υπόλοιπους ηγέτες ότι η προεκλογική περίοδος στη Γαλλία θα περιορίσει σημαντικά τα περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας από τον Ιανουάριο και μετά.
Η τοποθέτησή του ενισχύει την πίεση προς τις κυβερνήσεις της ΕΕ να βρουν κοινό έδαφος μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, προκειμένου να αποφευχθεί η μεταφορά των διαπραγματεύσεων σε μια περίοδο με μεγαλύτερες πολιτικές δυσκολίες.
Ο νέος προϋπολογισμός και η σύγκρουση μεταξύ των «27»
Κεντρικό σημείο τριβής αποτελεί το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034. Ο προϋπολογισμός θα καθορίσει τους διαθέσιμους πόρους για την αγροτική πολιτική, τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη, την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, αλλά και τη στήριξη της Ουκρανίας.
Η συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας προβλέπει κονδύλια ύψους 1,622 τρισ. ευρώ, δηλαδή κατά 141 δισ. ευρώ λιγότερα σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ωστόσο, η αναθεώρηση δεν έχει περιορίσει τις αντιδράσεις, καθώς τα κράτη-μέλη διαφωνούν τόσο για το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού όσο και για τον τρόπο κατανομής των χρημάτων.
Η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία τάσσονται υπέρ της συγκράτησης των δαπανών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημοσιονομικής πειθαρχίας. Αντίθετα, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία εκφράζουν ανησυχίες ότι οι περικοπές θα περιορίσουν τη δυνατότητα της Ένωσης να ανταποκριθεί στις αυξημένες οικονομικές και γεωπολιτικές απαιτήσεις.
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, εκτίμησε ότι η απόσταση μεταξύ των πλευρών παραμένει μεγάλη και προειδοποίησε για δύσκολες και παρατεταμένες συνομιλίες τον Δεκέμβριο. Στο ίδιο πλαίσιο, η Σουηδία απέρριψε το προτεινόμενο πλαίσιο, ενώ ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε την πρόταση ανεπαρκή και μη αποδεκτή για τη χώρα του.
Το πολιτικό ημερολόγιο της Γαλλίας προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης, καθώς οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027 ενδέχεται να δυσκολέψουν περαιτέρω την επίτευξη συμβιβασμού, εφόσον οι συνομιλίες παραταθούν πέρα από το τέλος του έτους.
Η πρόταση Μητσοτάκη για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας
Παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, η ενεργειακή κρίση αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό μέτωπο της Συνόδου. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να περιορίσουν το κόστος για τους καταναλωτές, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζουν τις αγορές.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, πρότεινε μεγαλύτερη ευελιξία στους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να μπορούν τα κράτη να αξιοποιούν μέρος των πρόσθετων εσόδων που προκύπτουν από τον πληθωρισμό για τη χρηματοδότηση στοχευμένων ενισχύσεων και δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας.
Η ελληνική προσέγγιση αποσκοπεί στην επιστροφή μέρους των αυξημένων φορολογικών εσόδων στην οικονομία, μέσω μέτρων στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε νέα περιθώρια δημοσιονομικών εξαιρέσεων, υποστηρίζοντας ότι οι υφιστάμενοι κανόνες λαμβάνουν ήδη υπόψη τις επιπτώσεις του πληθωρισμού.
Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι η διεύρυνση των εξαιρέσεων θα μπορούσε να αποδυναμώσει το πλαίσιο δημοσιονομικής πειθαρχίας, γεγονός που δυσκολεύει την εξεύρεση κοινής λύσης.
Στο τραπέζι η διαμόρφωση των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος
Στο ενεργειακό σκέλος των συζητήσεων, ο Αυστριακός καγκελάριος, Κρίστιαν Στόκερ, επανέφερε την πρότασή του για μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο καθορισμού των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η πρωτοβουλία εστιάζει στον ρόλο του φυσικού αερίου, το οποίο συχνά καθορίζει τη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος ακόμη και όταν σημαντικό μέρος της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από φθηνότερες πηγές. Σύμφωνα με την αυστριακή πλευρά, η καλύτερη κατανόηση του μηχανισμού τιμολόγησης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξέταση αποτελεσματικών παρεμβάσεων.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη εμφανίζονται διχασμένα ως προς το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων. Ορισμένες κυβερνήσεις ζητούν προσωρινές προσαρμογές με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, ενώ άλλες προειδοποιούν ότι η αποδυνάμωση του συστήματος θα μπορούσε να πλήξει τις επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται η φορολόγηση έκτακτων κερδών ενεργειακών εταιρειών, οι μειώσεις φόρων και οι στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει διαμορφωθεί ενιαία ευρωπαϊκή γραμμή ως προς την έκταση και τη χρηματοδότηση των μέτρων.
Η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και οι ανάγκες της ευρωπαϊκής άμυνας
Στην ατζέντα των ηγετών βρίσκεται επίσης η συνέχιση της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, την ώρα που ο πόλεμος με τη Ρωσία παραμένει σε εξέλιξη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφωνήσει σε δάνειο 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027. Από το συνολικό ποσό, 60 δισ. ευρώ προορίζονται για στρατιωτική υποστήριξη και 30 δισ. ευρώ για δημοσιονομικές ανάγκες. Παρά τη συμφωνία, παραμένουν ερωτήματα για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών του Κιέβου το 2027.
Την ίδια στιγμή, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τους διαθέσιμους πόρους, περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι καθοριστικοί για την πορεία των συνομιλιών. Οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό, οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στην ενεργειακή κρίση και η ανάγκη χρηματοδότησης της Ουκρανίας διαμορφώνουν ένα σύνθετο πεδίο διαπραγμάτευσης, με τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου να αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις αποφάσεις που θα καθορίσουν τις προτεραιότητες της ΕΕ έως το 2034.
