Τι ακολουθεί το φετινό καλοκαίρι;

Το φετινό καλοκαίρι δεν ήταν συνηθισμένο. Σε αντίθεση με το γνωστό γνωμικό του Ουμπέρτο Έκο, ακόμη και ο Αύγουστος είχε ειδήσεις. Συνεχίστηκε έτσι η πυκνή επικαιρότητα ολόκληρου του 2026.

Μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα, η ομάδα του The Opinion επιστρέφει για να συνεχίσει την καλή δουλειά της. Οι πρώτοι στόχοι έχουν ήδη τεθεί: ένα έντυπο παρουσίασης της φετινής 90ης ΔΕΘ, με τιμώμενη χώρα την Ιαπωνία· μια νέα «Αφορμή», με αντικείμενο αυτή τη φορά τον πλούτο σε κάθε του μορφή· ένα κεντρικό περίπτερο για τις ημέρες της Έκθεσης, από όπου θα συμμετέχουμε με το δικό μας τρόπο σε αυτή την ετήσια μεγάλη γιορτή της πόλης, κοντά στους Θεσσαλονικείς. Και φυσικά δε θα σταματήσουμε εκεί.

Την προσεχή Πέμπτη, ο πρωθυπουργός θα μιλήσει για τη Θεσσαλονίκη που αλλάζει προς το καλύτερο, με κάποιους να συμφωνούν και με άλλους να διαφωνούν. Γενικά στους επόμενους μήνες θα ακούσουμε άφθονες εξαγγελίες, άρα οι επισκέψεις των πολιτικών αρχηγών αποτελούν απλώς την αρχή της τελικής προεκλογικής φάσης. Εκτιμάται πως οι κάλπες θα στηθούν την επόμενη άνοιξη, μα αυτό μπορεί να συμβεί οποτεδήποτε, από το φθινόπωρο μέχρι την τελευταία συνταγματικά προβλεπόμενη προθεσμία. Η αβεβαιότητα παραμένει.

Έως τότε δεν αποκλείεται να δούμε πολλά, και σε παλιά και σε καινούργια κόμματα, ενόσω το λαϊκό αίσθημα θα μεταβάλλεται. Το βέβαιο είναι ένα: όπου υπάρχει φτώχεια υπάρχει και γκρίνια, και τούτη η γκρίνια έχει αντίκρισμα σε όποιον κυβερνά. Μένει να φανεί το μέγεθος του αντικρίσματος.

Η ακρίβεια εξακολουθεί να βασανίζει τη μεγάλη πλειοψηφία. Εκτός από τις εγχώριες αιτίες της, σημαντική συμβολή έχει και η διεθνής πραγματικότητα. Η παγκόσμια ηγεμονία των ΗΠΑ πλέον αμφισβητείται ευθέως, με την αμφισβήτηση να έχει επιπτώσεις στις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων και βασικών αγαθών, αλλά και στην ομαλή διεξαγωγή των παγκόσμιων συναλλαγών. Πολλοί πια προεξοφλούν σκάσιμο της χρηματιστηριακής φούσκας, θεωρώντας τις τρέχουσες αξίες εντελώς εξωπραγματικές. Με τον εμπορικό προστατευτισμό να επιστρέφει, η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε οικονομική αβεβαιότητα ίσως μεγαλύτερη από εκείνη του 2008.

Στο επόμενο δωδεκάμηνο θα σημειωθούν κρίσιμες πολιτικές αλλαγές. Ο πληθωρισμός ενδεχομένως θα αποδειχθεί καθοριστικός στις αμερικανικές βουλευτικές εκλογές του Νοεμβρίου. Η έκβαση της εν λόγω αντιπαράθεσης θα επηρεάσει βραχυπρόθεσμα την πορεία της Αριστεράς στον δυτικό κόσμο. Τον Ιανουάριο του ‘27 έχουμε αλλαγή προέδρου στη Γερμανία, ενώ τον Μάιο πιθανή αλλαγή επικεφαλής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι επόμενοι μήνες θα είναι επίσης προεκλογικοί για το Ισραήλ, για τη Γαλλία μα και για την Ισπανία, με τις δύο ευρωπαϊκές χώρες να αντιμετωπίζουν επέλαση της Ακροδεξιάς. Παράλληλα, δεν φαίνεται στον ορίζοντα λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, με όσα αυτό συνεπάγεται για την παγκόσμια οικονομία μα και για τις αμυντικές δαπάνες της ΕΕ.

Η πανταχόθεν πιεζόμενη Ευρώπη καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίθετες τάσεις: από τη μία βρίσκεται η ανθρωπιστική επιθυμία της για ανοιχτά σύνορα, ελεύθερο εμπόριο και προστασία του περιβάλλοντος· από την άλλη, η σκληρή πραγματικότητα επιβάλλει μείωση του ενεργειακού κόστους, ελεγχόμενη μετανάστευση και σθεναρή υποστήριξη της ενωσιακής βιομηχανίας. Η Γηραιά Ήπειρος καλείται να εξασφαλίσει κοινωνική συνοχή, ισορροπώντας ανάμεσα στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις ανάγκες αξιοπρεπούς διαβίωσης. Δύσκολη άσκηση. Πάντως τα νέα δεδομένα θα φέρουν νέες πολιτικές, επηρεάζοντας προφανώς και τη χώρα μας.

Δεν είναι όμως μόνο η διεθνής οικονομία που μας απασχολεί. Μετά τη συμφωνία της Μέκκας, τίθεται σε σοβαρή αμφισβήτηση ο εμπορικός διάδρομος IMEC, ένα γεωστρατηγικό project στο οποίο επενδύαμε. Την ίδια στιγμή, εντείνεται η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και στην Άγκυρα. Θα συμβεί το αδιανόητο, μία χώρα του ΝΑΤΟ να μάχεται με τον στενότερο σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή; Αν υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση, πώς θα καταφέρουν Ελλάδα και Κύπρος να διατηρήσουν τη στρατηγική τους σχέση με το Ισραήλ, χωρίς να εμπλακούν σε πολεμικές επιχειρήσεις;

Ωστόσο, το πιο συζητημένο παγκόσμιο ζήτημα σήμερα δεν είναι η Μέση Ανατολή. Είναι ο φρενήρης ρυθμός ανάπτυξης και διάδοσης της τεχνητής νοημοσύνης, ενός επιτεύγματος που λογικά θα καθορίσει το μέλλον μας. Το χρηματικό και περιβαλλοντικό κόστος της νέας τεχνολογίας ήδη χαρακτηρίζεται δυσβάσταχτο. Εξαιρετικά δυσβάσταχτο αρχίζει να θεωρείται και το κοινωνικό της κόστος, καθώς κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη θέση του ανθρώπου σε έναν κόσμο όπου αυτόνομες μηχανές θα παράγουν και θα αποφασίζουν. Πολλοί πιστεύουν ότι η συγκεκριμένη κατάληξη είναι αναπόφευκτη. Θα δικαιωθούν;

Πάνω όμως από τους πολέμους, την οικονομία και την τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται ο πλανήτης Γη. Ασχέτως αν είναι ανθρωπογενής ή όχι, η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και οι επιπτώσεις της ήταν ολοφάνερες το τελευταίο διάστημα. Εφόσον δεν αναλαμβάνεται σοβαρή συλλογική δράση, κάθε υπεύθυνο κράτος επιβάλλεται να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να μειώσει τις ζημιές των φυσικών καταστροφών. Πώς θα καταβληθεί το τίμημα;

Μετά από αρκετές δεκαετίες σχετικής σταθερότητας, η ζωή μας φαίνεται να αλλάζει, και μάλιστα αισθητά. Τα ΜΜΕ οφείλουν να στέκονται υπεύθυνα δίπλα στους πολίτες, ενημερώνοντάς τους, διαφωτίζοντάς τους και διατηρώντας τους σε επαγρύπνηση. Όχι στον φανατισμό και στον λαϊκισμό, όχι όμως και στην παθητικότητα και στην αδράνεια. Δίχως να παραβλέπουμε τις ομορφιές της ζωής, το The Opinion θα μείνει πιστό στο motto του: ελεύθερη σκέψη, ελεύθερη φωνή.