Δημόσια ακίνητα: Αδράνεια, εγκατάλειψη και χαμένες ευκαιρίες

Στη στοά του Αγίου Μηνά, στην καρδιά της αγοράς, τα ρολά είναι κατεβασμένα εδώ και πολλά χρόνια. Βιτρίνες σκοτεινές. Πόρτες ανοιχτές σε όποιον θέλει να μπει. Τα κτίρια του περιβόλου, αντί να υπηρετούν την πόλη, την υπονομεύουν. Η συζήτηση φτάνει στο μάλλον αυτονόητο: να κατεδαφιστεί τμήμα τους για να αναδειχθεί έστω ο ιστορικός ναός. Συζήτηση που αφορά και άλλα δημόσια ακίνητα.

Η παραπάνω εικόνα είναι γνώριμη, και δυστυχώς επαναλαμβανόμενη. Κρατική περιουσία εγκαταλελειμμένη, υποαξιοποιημένη ή απλώς ξεχασμένη. Το πρόσφατο ρεπορτάζ για τη στοά, όπως και εκείνο για το Thess Intec, όπου η δημιουργία πάρκου καινοτομίας έχει βαλτώσει, δεν επισήμαναν εξαιρέσεις. Επισήμαναν τον κανόνα.

Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι το Δημόσιο δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα περιουσίας. Αντιμετωπίζει πρόβλημα διαχείρισης και -κυρίως- πρόβλημα αποφασιστικότητας. Οι ενδεικτικές περιπτώσεις αφθονούν. Η παραχώρηση του Labattoir κατέληξε σε παταγώδη αποτυχία. Το ζήτημα της μετεγκατάστασης της ΔΕΘ ανέδειξε αρκετές ευρύχωρες διαθέσιμες εκτάσεις τριγύρω: Περαία, Σέδες, αγρόκτημα ΑΠΘ, Ραιδεστός, Ωραιόκαστρο, Λαχανόκηποι. Εκτάσεις όπου θα μπορούσαν να εγκατασταθούν όχι μόνο ένα σύγχρονο εκθεσιακό κέντρο, αλλά και οποιοδήποτε πλέγμα δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα, με ισχυρό αναπτυξιακό αποτύπωμα.

Και δεν είναι μόνο αυτά τα ακίνητα. Οι απαρχαιωμένες εγκαταστάσεις της Κτηνιατρικής στη Γιαννιτσών θα μπορούσαν να δώσουν τη θεση τους σε νέες φοιτητικές εστίες. Η Ναυτική Διοίκηση Βορείου Ελλάδος, σε συνδυασμό με το Κυβερνείο, να μετατραπεί σε υψηλών προδιαγραφών χώρο φιλοξενίας. Οι υποδομές του ΟΣΕ στη Δυτική Είσοδο να αποδοθούν επιτέλους ως πάρκο και υπερτοπικός πόλος. Τα στρατόπεδα να ανοίξουν στην πόλη: η ΛΑΦΘ, το παλιό 424, η ΣΣΑΣ να αξιοποιηθούν με όρους που να ωφελούν και το Ταμείο Εθνικής Άμυνας και την κοινωνία.

Η σχετική λίστα είναι ατελείωτη: αγροτικές εκτάσεις, κατασχεμένα οικόπεδα, κληροδοτήματα, παλιά κάμπινγκ, ακόμη και το ημιτελές κτίριο μέσα στο ΑΠΘ. Περιουσία σημαντικής αξίας, διάσπαρτη, δίχως σαφή στρατηγική εκμετάλλευσης και προτεραιοποίησης.

Εξετάζοντας το εν λόγω φαινόμενο, δεν μπορούμε να μιλάμε για αδυναμία. Μιλάμε για αδράνεια. Αν και λειτουργεί ως…Μεγάλος Αδελφός για τους απλούς πολίτες, το Δημόσιο δεν γνωρίζει με ακρίβεια τι κατέχει· δεν προχωρά σε ανταλλαγές έναντι απαλλοτριώσεων· δεν αξιοποιεί την περιουσία του για να μειώσει δαπάνες. Προτιμά την εύκολη λύση: την αδυσώπητη φορολόγηση. Συχνά κατασκευάζει νέα κτίρια, ακόμη και μέσω ΣΔΙΤ, την ώρα που πολλά παλιά καταρρέουν έρημα. Η μεταφορά υπουργείων από το ασφυκτικό κέντρο της πρωτεύουσας στην ΠΥΡΚΑΛ αποτελεί πράξη εξορθολογισμού, αλλά προχωρά με ταχύτητα χελώνας.

Φυσικά υπάρχουν αξιόλογες εξαιρέσεις. Τα νέα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης, ογκολογικό και παιδιατρικό. Ορισμένα Ξενία. Το κάμπινγκ στην Αγία Τριάδα. Αλλά ακριβώς αυτό είναι το πρόβλημα: πρόκειται για εξαιρέσεις.

Οι αρνητικές συνέπειες δεν είναι μόνο δημοσιονομικές. Είναι και αναπτυξιακές, και περιβαλλοντικές. Ένα εγκαταλελειμμένο κρατικό κτίριο συμπαρασύρει μια ολόκληρη γειτονιά. Ρίχνει αξίες. Αποθαρρύνει επενδύσεις. Υποβαθμίζει την αστική καθημερινότητα. Σκεφτείτε την Ίωνος Δραγούμη και τη Γιαννιτσών. Ή, στην Αθήνα, τους δρόμους πίσω από την Ομόνοια και κάτω από την Πατησίων. Πρόκειται για ασυνείδητη απώλεια πλούτου. Για απαξίωση που ίσως δεν καταγράφεται στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, αλλά σίγουρα αποτυπώνεται στην οικτρή εικόνα των μεγαλύτερων πόλεων και στην πραγματική οικονομία. Την ίδια στιγμή, τυχόν ενεργοποίησή τούτου του αποθέματος βελτιώνει την ποιότητα ζωής, γεννά ευκαιρίες, απαλύνει το στεγαστικό.

Ως πότε λοιπόν θα διαιωνίζεται η προκλητική αδράνεια; Θα χρειαστούν νέα μνημόνια για να κινητοποιηθούν οι κρατικοί μηχανισμοί, προς όφελος όλων μας;