SAFE… ή unsafe; Η ελληνική προχειρότητα σε όλο της το μεγαλείο

Αν κάποιος ήθελε ένα case study για το πώς χάνεται η διεθνής αξιοπιστία μιας χώρας, δεν θα χρειαζόταν να ψάξει πολύ. Αρκεί να κοιτάξει πώς χειρίστηκε η Ελλάδα, και ειδικά το Υπουργείο Άμυνας, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE. 

Το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε για να προσφέρει χαμηλότοκα δάνεια με στόχο την αναβίωση και τον εκσυγχρονισμό της αμυντικής βιομηχανίας των κρατών-μελών, αντιμετωπίστηκε από την ελληνική πλευρά με μια προσοχή εφάμιλλη της συμπλήρωσης δήλωσης για επιστροφή φόρου.

Για να θυμηθούμε: η Ελλάδα είχε κατοχυρώσει το ήδη πενιχρό ποσό των 787 εκατομμυρίων ευρώ. Ένα από τα χαμηλότερα ποσά στο πρόγραμμα, την ώρα που η Κύπρος εξασφάλισε άνω του 1,2 δισ., και άλλες χώρες χωρίς υπαρκτές απειλές στα σύνορά τους έλαβαν σημαντικά υψηλότερες χρηματοδοτήσεις. Μέχρι εδώ θα μπορούσε κάποιος να πει «εντάξει, μικρομεσαία χώρα είμαστε». Όμως το πρόβλημα δεν είναι το ποσό. Είναι όλα τα υπόλοιπα.

Διότι η Ελλάδα κατάφερε χθες το αδιανόητο: έστειλε λάθος επίσημο έγγραφο. Στο SAFE. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην πιο κρίσιμη χρηματοδότηση για την αμυντική μας βιομηχανία εδώ και δεκαετίες.

Αντί για τα 787 εκατ., η Ελλάδα εμφανίστηκε να διεκδικεί… 2,5 δισ. ευρώ. Ναι, τόσο «λίγο» έξω έπεσε το Υπουργείο: με μια απόκλιση που δεν τη λες και ανθρώπινο λάθος, αλλά κάτι μεταξύ θεσμικού σουρεαλισμού και πλήρους ασυνεννοησίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που δεν φημίζεται για την ανοχή στην προχειρότητα όπως το έχουμε ζήσει από πρώτο χέρι με τα μνημόνια, απάντησε όπως ακριβώς θα περίμενε κανείς: ζήτησε από την Ελλάδα να ξαναγράψει από την αρχή το σχέδιο αξιοποίησης του SAFE, και μάλιστα αυστηρά εναρμονισμένο με τα 787 εκατ. που είχαν εγκριθεί τον Μάρτιο. Η απάντηση ήταν ξεκάθαρη και χωρίς διπλωματικές ευγένειες. Σαν να λέει: «Τέλος τα αστεία».

Και κάπου εδώ αρχίζει να ξετυλίγεται το πραγματικό πρόβλημα. Διότι αυτή η προχειρότητα δεν έπεσε από τον ουρανό.

Μαξίμου vs Δένδιας: όταν η ασυνεννοησία γίνεται εθνική στρατηγική

Από τον Μάρτιο γνωρίζαμε τα ποσά. Από τον Μάρτιο επίσης γνωρίζαμε ότι υπήρχε ένα θεματάκι συνεννόησης. Ο τότε (και τώρα) Υπουργός Άμυνας είχε δηλώσει δημοσίως πως «δεν μας ενδιαφέρει το SAFE αλλά το ReArm Europe». Λίγες μέρες μετά, ο Πρωθυπουργός έλεγε το αντίθετο: «μας ενδιαφέρουν και τα δύο». Σε οποιαδήποτε άλλη χώρα αυτό θα θεωρούνταν κόκκινη σημαία για έλλειψη στρατηγικής. Στην Ελλάδα, απλώς μια ακόμη Τετάρτη.

Και κάπως έτσι φτάσαμε στο σημείο όπου το επίσημο ελληνικό κράτος μπερδεύει ποσά δισεκατομμυρίων. Όχι γιατί κάποιος δεν ξέρει μαθηματικά. Αλλά γιατί δεν υπάρχει συντονισμός, δεν υπάρχει σοβαρότητα και κυρίως δεν υπάρχει μια ενιαία γραμμή για το πού πάει η αμυντική μας βιομηχανία.

Το πραγματικό ρίσκο

Πίσω από το φιάσκο, κρύβεται το μεγάλο ερώτημα: Ακόμη κι αν πάρουμε τα χρήματα, ξέρουμε πού θέλουμε να τα αξιοποιήσουμε;

Ή θα δούμε πάλι το κλασικό ελληνικό έργο: εξοπλισμούς παλαιού τύπου ή «μαύρες τρύπες» να κλείνουν με ευρωπαϊκά κονδύλια,

Διότι όταν μια χώρα δεν μπορεί να στείλει σωστό έγγραφο, πώς θα διαχειριστεί μια πολυεπίπεδη μεταρρύθμιση της αμυντικής βιομηχανίας της;

Εν κατακλείδι

Το SAFE αποδείχθηκε unsafe για εμάς. Όχι επειδή η Ευρώπη μας αδικεί, αλλά επειδή η Ελλάδα για ακόμη μία φορά αυτοϋπονομεύεται. Με προχειρότητα, με ασυνεννοησία και με μια επικίνδυνη αδυναμία να μιλήσει σοβαρά όταν διακυβεύονται κρίσιμα εθνικά συμφέροντα.

Αυτή η ιστορία δεν είναι μια απλή γκάφα. Είναι δείγμα του πού έχει φτάσει η διεθνής αξιοπιστία της χώρας στη συγκεκριμένη διαπραγμάτευση. Και αν δεν αλλάξει κάτι, το επόμενο λάθος ίσως να μην αφορά «μόνο» ένα έγγραφο.

Ίδωμεν.