Όταν τα μνημεία φυλακίζονται για να σωθούν από εμάς
Σοφία Πρώιου 
Η τοποθέτηση κάγκελων γύρω από τα ανάκτορα του Γαλέριου στην πλατεία Ναυαρίνου προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις, όπως κατέγραψε το ρεπορτάζ της Δήμητρας Τσάτσου για το TheOpinion.
Κάποιοι μίλησαν για “αίσχος” ενώ άλλοι ζητάνε να τοποθετηθούν φύλακες. Όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν μας αρέσουν τα κάγκελα, αλλά γιατί τα χρειαστήκαμε.
Ζούμε σε μια πόλη όπου τα μνημεία έχουν πάψει να αποτελούν σημεία σεβασμού. Είναι φόντο για καφέδες, τοίχοι για συνθήματα, βάσεις για πατίνια. Έχουμε μάθει να ζούμε εις βάρος των μνημείων, όχι μαζί τους. Και όταν πια η φθορά γίνεται αφόρητη, θυμόμαστε να μιλήσουμε για “πολιτισμό” και “προστασία της κληρονομιάς”.
Ο βανδαλισμός έχει κανονικοποιηθεί. Δεν μας ενοχλεί το γκράφιτι πάνω στις αρχαίες πέτρες, αλλά το κάγκελο που μας εμποδίζει να πλησιάσουμε. Κι όμως, τα κάγκελα είναι το αποτέλεσμα της δικής μας αδιαφορίας. Δεν μπήκαν για να “αποκόψουν” το μνημείο από την πόλη, αλλά για να το προφυλάξουν από εμάς τους ίδιους.
Και δεν είναι μόνο η Θεσσαλονίκη. Το ίδιο συμβαίνει και αλλού. Στη Νάξο, η Πορτάρα — το εμβληματικό μνημείο του νησιού — περιφράχθηκε πρόσφατα για να προστατευτεί από τη φθορά και την αλόγιστη ανθρώπινη παρουσία. Γιατί κι εκεί, κάποιοι θεώρησαν φυσιολογικό να σκαρφαλώνουν, να γράφουν, να φωτογραφίζονται πάνω στα αρχαία μάρμαρα. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: ένα μνημείο που πρέπει να “κρυφτεί” για να σωθεί.
Η Πορτάρα και τα τείχη του Γαλέριου δεν συνδέονται μόνο ιστορικά, αλλά και συμβολικά. Και τα δύο μαρτυρούν πως δεν έχουμε μάθει ακόμη να ζούμε με τον πολιτισμό μας. Μόνο όταν τον χάσουμε, τον εκτιμούμε.
Αν θέλουμε πραγματικά να δούμε τα κάγκελα να φεύγουν — στη Ναυαρίνου, στη Νάξο, παντού — πρέπει πρώτα να αλλάξουμε εμείς. Να μάθουμε να συνυπάρχουμε με την ιστορία, όχι να την εκμεταλλευόμαστε. Να διδάξουμε στα παιδιά ότι τα μνημεία δεν είναι σκηνικό, αλλά μάρτυρες της ταυτότητάς μας.
Τα κάγκελα θα φύγουν μόνο όταν πάψουμε να τα θεωρούμε απαραίτητα.