Οι ευθύνες των πρώην και η σεμνότητα που σπανίζει

“Η αποκατάσταση του σεβασμού και της εμπιστοσύνης των πολιτών απαιτεί εργώδη και τιτάνια προσπάθεια. Αν αποβεί ανέφικτη ή άκαρπη, οδεύουμε προς μείζονα θεσμική κρίση. Αν υποτιμηθεί ή αγνοηθεί, βαδίζουμε ολοταχώς σε πολιτική κρίση πρώτου μεγέθους.”

Η παραπάνω αυστηρή προειδοποίηση του Κώστα Καραμανλή αναπαράχθηκε αυτούσια από όλα τα εγχώρια ΜΜΕ. Αν εξαιρέσουμε το ότι προήλθε από τα χείλη του πρώην πρωθυπουργού, στην ουσία της δεν διαφέρει από όσα κατά κόρον γράφονται στον Τύπο ή συζητούνται σε παρέες: είναι αυταπόδεικτο πως το κύρος των θεσμών έχει μειωθεί, εις βάρος του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Βέβαια αυτές δεν ήταν οι πρώτες σιβυλλικές δηλώσεις του Κ.Κ. Σε άλλη πρόσφατη ομιλία έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τις εξωτερικές απειλές. Ακούγοντάς τον, σε αυτή τη φάση του βίου του, θαρρείς πως κραδαίνει τη ρομφαία λόγω της άψογης δικής του θητείας· πως διαθέτει το ηθικό πλεονέκτημα να στηλιτεύει τους διαδόχους του επειδή ο ίδιος ήταν σχεδόν άψογος στα καθήκοντά του.

Για πολλούς Έλληνες, ο Κώστας Καραμανλής έμεινε γνωστός ως «Βούδας της Ραφήνας» για την αγάπη του σε αμφίσημους χρησμούς όπως αυτοί στην Πάτρα, και φυσικά για την παροιμιώδη αταραξία του. Ευκαιρία να θυμηθούμε μερικές χαρακτηριστικές στιγμές της πρωθυπουργικής του διαδρομής.

Την περίοδο 2004-2009, μονιμοποιήθηκαν 150.000 συμβασιούχοι χωρίς να εξεταστεί αν χρειάζονται ή έστω πού χρειάζονται· χάθηκε έτσι μια εξαιρετική ευκαιρία να αναμορφωθεί το Δημόσιο. Στην ίδια περίοδο σημειώθηκαν μερικές από τις χειρότερες δασικές πυρκαγιές, μία από τις οποίες άφησε πίσω της δεκάδες αθώους νεκρούς στην Πελοπόννησο -για τους υπεύθυνους δεν άνοιξε ρουθούνι. Ο χειρισμός της υπόθεσης του «βασικού μετόχου» στα ΜΜΕ υπήρξε πραγματικά τραγικός, αποθρασύνοντας τη διαπλοκή.

Τα μπερδέματα του Θέμου Αναστασιάδη με τον Ζαχόπουλο και η απόπειρα αυτοκτονίας του εκλεκτού στελέχους γελοιοποίησαν την κυβέρνηση. Τα αυθαίρετα κτίσματα των υπουργών Σουφλιά και Μαγγίνα δεν ήταν καθόλου κολακευτικά. Η ιστορία των κουμπάρων και του καρτέλ του γάλακτος ανέδειξε τον ερασιτεχνισμό των Θεσσαλονικέων νταραβερτζήδων -ειδικά αλλοτινών φίλων του πρώην πρωθυπουργού. Οι καταγγελίες Μανούση κατά Παυλίδη δεν είχαν αποτέλεσμα· το ίδιο και τα κατά καιρούς λεγόμενα του Εμφιετζόγλου.

Οι περιπέτειες του Σάββα Τσιτουρίδη, με κυριότερη το σκάνδαλο των δομημένων ομολόγων, έμειναν παροιμιώδεις και για μεγάλο διάστημα ατιμώρητες. Το αλησμόνητο παραδικαστικό κύκλωμα αποτελούνταν από αδίστακτους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος, δικηγόρους, δικαστικούς και ιερωμένους –διασύροντας την Εκκλησία, τη Δικαιοσύνη και φυσικά την εξουσία. Το ίδιο και χειρότερο αποτέλεσμα είχε φυσικά και το σκάνδαλο Βατοπεδίου.

Η -μετά από έκρηξη- πτώση του Σινούκ όπου επέβαινε ο πατριάρχης Πέτρος, δεν εξηγήθηκε επαρκώς ποτέ. Αργότερα, το σκάνδαλο στο δίκτυο της Vodafone και η επακόλουθη αυτοκτονία Τσαλικίδη φανέρωσαν μια μπανανία όπου υπόκοσμος και μυστικές υπηρεσίες αλωνίζουν δίχως έγνοια. Πολύ πριν τον θάνατο του Αλέξη Γρηγορόπουλου, οι απαγωγές Πακιστανών άφησαν υπόνοιες ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά στο εσωτερικό της αστυνομίας. Μετά και τη «ζαρντινιέρα», ο θάνατος του Γρηγορόπουλου επιβεβαίωσε μια κατάσταση εξόχως προβληματική εντός της ΕΛ.ΑΣ. Στη φάση εκείνη, αντί να γίνει επιτέλους κάτι σωστό (μα μπελαλίδικο), ο Π. Παυλόπουλος επέλεξε την εύκολη ανοχή στους μπαχαλάκηδες. Αποτέλεσμα να καούν τα κέντρα Αθήνας και Θεσσαλονίκης και να εξευτελιστεί το κράτος.

Τον Σεπτέμβριο του 2008, στη ΔΕΘ, πριν τη Lehman Brothers και την εκτόξευση του ελλείμματος στη στρατόσφαιρα, ο τότε ένοικος του Μαξίμου ουσιαστικά αρνήθηκε να βάλει το μαχαίρι στο κόκαλο, ώστε να καλύψει φίλους, συνεργάτες και το κύρος του κόμματός του. Στα μάτια των περισσοτέρων, έμοιαζε περισσότερο σαν επικεφαλής μιας σφιχτής παρέας, παρά σαν ηγέτης της χώρας. Ξηγημένος απέναντι στους δικούς του, αλλά μέχρι εκεί.

Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ούτε τα κολλητιλίκια με τον Ερντογάν, ούτε την επιπόλαια οικονομική και αναπτυξιακή πολιτική, ούτε την εγκατάλειψη της προσπάθειας για -μετά από εξορθολογισμό- περαιτέρω αμυντική θωράκιση, ούτε το φιάσκο με τον νόμο Γιαννάκου για την Παιδεία. Ωστόσο, όλα τα παραπάνω δεν αποτρέπουν τον Κώστα Καραμανλή από το να κουνά σήμερα το δάχτυλο στον Μητσοτάκη. Και προφανώς τα ίδια ισχύουν για τους Σαμαρά και Βενιζέλο, που πλέον μιλούν εντελώς αντίθετα σε σχέση με όσα έπρατταν παλιά. Για όποιον επιθυμεί να θυμηθεί, το Google προσφέρει άφθονες πληροφορίες για τα πεπραγμένα των άλλων δύο -ομολογουμένως λαλίστερων από τον Καραμανλή- «σοφών» της πολιτικής σκηνής (ο Τσίπρας είναι κατηγορία από μόνος του). Οι θεσμοί και το εθνικό ανάστημα σίγουρα δεν βρίσκονταν σε υψηλότερη βαθμίδα όταν οι συγκεκριμένοι κατείχαν κυβερνητικούς θώκους· μάλλον σε χαμηλότερη, όμως ας το αφήσουμε για άλλα άρθρα.

Πραγματικά εντυπωσιάζει η έλλειψη αιδούς εκ μέρους παλαιών πολιτικών και στρατιωτικών που με ύφος αυθεντίας μιλούν απαξιωτικά για τωρινά πρόσωπα και πράγματα, παραβλέποντας δικά τους σοβαρά ελλείμματα αξιοσύνης.

Εξυπακούεται ότι η αμετροέπεια των προκατόχων του δεν απαλλάσσει τον νυν πρωθυπουργό από τις δικές του ευθύνες για την αποδυνάμωση του πολιτεύματος και της εθνικής ασφάλειας. Ελαφρυντικό όλων τους είναι πως έσφαλαν υπό συνθήκες πίεσης, συχνά πολύ υψηλότερης από όσο φαινόταν δημόσια. Τούτου λεχθέντος, οι συνθήκες πίεσης είναι αναπόσπαστο κομμάτι της δουλειάς τους. Όταν ανέλαβαν, το ήξεραν καλά και δεν έκαναν χάρη σε κανέναν μας. Ας είναι λοιπόν σεμνοί στις κρίσεις τους, και πολύ πιο αυστηροί στην αυτοκριτική τους.