Η ψηφιακή… όαση ενός υπουργού υγείας

Η προσπάθεια να παρουσιαστεί η χώρα ως προηγμένη σε διεθνή φόρα είναι κατανοητή και εν μέρει αναγκαία. Όταν όμως οι ίδιοι ισχυρισμοί επαναλαμβάνονται στο εσωτερικό με την ίδια ένταση, χωρίς τις επιφυλάξεις που επιβάλλουν τα πραγματικά νούμερα χρήσης, η πληρότητα των φακέλων και η κατάσταση των δημόσιων δομών, η εικόνα που διαμορφώνεται αποκλίνει από την πραγματικότητα που βιώνουν όσοι περιμένουν ραντεβού, ψάχνουν γιατρό ή αντιμετωπίζουν τις γνωστές δυσλειτουργίες του ΕΣΥ…

Στο Άμπου Ντάμπι ο υπουργός υγείας Αδωνις Γεωργιάδης παρουσίασε πριν από λίγες ώρες,  μια Ελλάδα που έχει ήδη περάσει στην εποχή της πλήρους ψηφιοποίησης της υγείας, με… 11 εκατομμύρια πολίτες να κουβαλούν στο κινητό τους έναν ολοκληρωμένο ιατρικό φάκελο που περιλαμβάνει ιστορικό, αποτελέσματα εξετάσεων και μαγνητικές τομογραφίες σε πραγματικό χρόνο! Η εικόνα που μετέφερε στο διεθνές ακροατήριο είναι μιας χώρας που, εμπνευσμένη από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατάφερε σε ελάχιστο χρόνο να στήσει πλήρως ψηφιοποιημένο σύστημα για κάθε πολίτη, να εξετάσει ουσιαστικά 6,8 εκατομμύρια ανθρώπους και να συνεργάζεται με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την αξιολόγηση της πραγματικής δυναμικότητας του συστήματος σε κάθε… δήμο. Κι αυτό, το ίδιο αφήγημα επαναλαμβάνει και στο εσωτερικό.

Η απόσταση ανάμεσα στο αφήγημα και στα διαθέσιμα στοιχεία όμως είναι μεγάλη. Η εφαρμογή MyHealth, σύμφωνα με επίσημες αναφορές του προγράμματος Ελλάδα 2.0 από τα μέσα Οκτωβρίου 2026, έχει περίπου 1,5 εκατομμύριο downloads και πάνω από 250.000 εβδομαδιαίους χρήστες, ενώ τα δεδομένα των καταστημάτων εφαρμογών κινούνται στην ίδια τάξη μεγέθους. Ο πληθυσμός της χώρας βρίσκεται στα 10,4 εκατομμύρια. Έτσι η διατύπωση ότι 11 εκατομμύρια Έλληνες «έχουν στο κινητό τους» την εφαρμογή με πλήρη δεδομένα σε πραγματικό χρόνο δεν στηρίζεται σε αυτά τα νούμερα. Ο Εθνικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας συνδέεται με την εφαρμογή και διευρύνθηκε ουσιαστικά το 2025, με στόχο πλήρη παραγωγική λειτουργία από τις αρχές του 2026, αλλά η ενσωμάτωση ιστορικών δεδομένων, η διαλειτουργικότητα με όλες τις δομές και η πραγματική πληρότητα του φακέλου για κάθε πολίτη παραμένουν διαδικασία σε εξέλιξη και όχι ολοκληρωμένο γεγονός που καλύπτει το σύνολο του πληθυσμού. Ο δε αριθμός των 6,8 με 6,86 εκατομμυρίων που επικαλείται ο υπουργός αντιστοιχεί σε συμμετοχές και εξετάσεις στο πρόγραμμα «Προλαμβάνω». Είναι πραγματικός και αποτελεί μια από τις πιο μετρήσιμες θετικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, με έγκαιρους εντοπισμούς σε εκατοντάδες χιλιάδες περιπτώσεις. Η προσθήκη όμως ότι πρόκειται «σχεδόν για το σύνολο του πληθυσμού που χρειαζόταν να ελεγχθεί» επεκτείνει την πραγματικότητα πέρα από τα όρια των στοχευμένων ομάδων ηλικίας και φύλου στις οποίες απευθύνονται τα προγράμματα.

Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, από την άλλη, λειτουργεί πάνω από μια δεκαετία και δεν αποτελεί πρόσφατο επίτευγμα που προέκυψε ύστερα από επίσκεψη στα Εμιράτα την οποία αναφέρει ως καταλυτική κοντά στον Μάιο του 2024 ενώ οι βασικοί ρυθμοί ψηφιοποίησης συνδέονται κυρίως με τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης. Η δε πλατφόρμα HealthIQ σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας  είναι υπαρκτή και αφορά δείκτες ποιότητας και ασφάλειας φροντίδας, με πιλοτική εφαρμογή σε περιορισμένο αριθμό δομών που επεκτείνεται. Η περιγραφή της ως εργαλείο που αξιολογεί την πραγματική δυναμικότητα κάθε δήμου (;)  και συνδυάζει δεδομένα πολιτών με υποδομές δεν ανταποκρίνεται σε ό,τι πραγματικά συμβαίνει. Τέλος αυτό που απουσιάζει από το αφήγημα, εντός ή εκτός Ελλάδας, είναι η καθημερινή λειτουργία του δημόσιου συστήματος. Δεν γίνεται λόγος για τις ελλείψεις ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού, για τους χρόνους αναμονής σε εξωτερικά ιατρεία και χειρουργεία που σε πολλές περιοχές εξακολουθούν να μετρούνται σε μήνες, για την πίεση που δέχονται τα νοσοκομεία ή για τις ιδιωτικές δαπάνες που εξακολουθούν να καλύπτουν μεγάλο μέρος των αναγκών. Δεν αναφέρεται το ψηφιακό χάσμα που αφήνει εκτός της εφαρμογής σημαντικό μέρος του πληθυσμού, ιδίως μεγαλύτερες ηλικίες, ούτε η απόσταση ανάμεσα στην ύπαρξη ενός φακέλου και στην πραγματική του χρήση από γιατρούς και ασθενείς στην καθημερινή πράξη. Η αναγνώριση ότι οι νέες φαρμακευτικές καινοτομίες πιέζουν τους προϋπολογισμούς είναι ένα βήμα όμως η υπόσχεση ότι η ψηφιοποίηση και η πρόληψη θα εξορθολογήσουν αυτόματα τη δαπάνη μένει χωρίς μετρήσιμα στοιχεία.

Φυσικά η προσπάθεια να παρουσιαστεί η χώρα ως προηγμένη σε διεθνή φόρα είναι κατανοητή και εν μέρει αναγκαία. Όταν όμως οι ίδιοι ισχυρισμοί επαναλαμβάνονται στο εσωτερικό με την ίδια ένταση, χωρίς τις επιφυλάξεις που επιβάλλουν τα πραγματικά νούμερα χρήσης, η πληρότητα των φακέλων και η κατάσταση των δημόσιων δομών, η εικόνα που διαμορφώνεται αποκλίνει κατα πολύ από την εμπειρία όσων περιμένουν ραντεβού, ψάχνουν γιατρό ή αντιμετωπίζουν τις γνωστές δυσλειτουργίες του ΕΣΥ και καλό θα είναι όσα λέμε στο εξωτερικό για να προσελκύσουμε επενδύσεις ή απλά το ενδιαφέρον για τη σύγχρονη Ελλάδα να μην τα επαναλαμβάνουμε και στην Ελλάδα που έχει κάνει βήματα όμως έχει ακομη πολύ δρόμο να διανύσει…

The Lancet: Οι δύο μεγαλύτεροι κίνδυνοι για την ανθρωπότητα τα επόμενα χρόνια