Η εποχή των τεράτων τελικά δεν έφυγε ποτέ

Υπάρχει μια βολική αυταπάτη που κυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια στην ελληνική δημόσια σφαίρα: ότι το 2015 ήταν ένα ατύχημα. Μια ιστορική παρένθεση. Ένα κακό όνειρο που τελείωσε όταν έκλεισαν τα capital controls και κατέβηκαν οι αφίσες με τα «σκίζουμε τα μνημόνια». Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο ενοχλητική. Το 2015 δεν έφυγε ποτέ. Απλώς άλλαξε πρόσωπα. Και κυρίως, άλλαξε θράσος.

Το πολιτικό σκηνικό των τελευταίων μηνών θυμίζει επικίνδυνα τις παραμονές εκείνων των εκλογών που βάφτισαν τον θυμό πολιτική πρόταση. Ξανά προσωποπαγή μορφώματα. Ξανά «κινήματα» χωρίς πρόγραμμα. Ξανά πολιτικοί σωτήρες που ανακαλύπτουν τη χώρα λες και κατέβηκαν χθες από τον Άρη. Από τη μία, ένα υπό σύσταση κόμμα που πατά πάνω σε μια εθνική τραγωδία, μετατρέποντας το πένθος σε πολιτικό κεφάλαιο. Από την άλλη, η γνωστή επιστροφή ενός πρώην πρωθυπουργού που ψάχνει rebranding, λες και το πρόβλημα του 2015 ήταν το λογότυπο και όχι οι αποφάσεις. Το deja vu είναι ανατριχιαστικό. Όπως τότε, έτσι και τώρα, το πολιτικό σύστημα ξαναγεμίζει από κραυγές, απλουστεύσεις και εύκολες ενοχές. Η λογική υποχωρεί μπροστά στο συναίσθημα. Η θεσμική σοβαρότητα χάνεται μέσα σε TikTok καταγγελίες και τηλεοπτικούς μονόλογους. Κανείς δεν μιλά για σχέδιο. Όλοι μιλούν για «δικαίωση», «κάθαρση», «τιμωρία». Λέξεις βαριές, αλλά επικίνδυνα κενές.

Και φυσικά, όπως κάθε φορά που η πολιτική κατρακυλά, χρειάζεται και ο αντίστοιχος εκφραστής της χυδαιότητας. Τη θέση του Πάνου Καμμένου, του ανθρώπου που απέδειξε ότι μπορείς να κυβερνάς με θεωρίες συνωμοσίας και καμένο λόγο, την έχει πάρει επάξια ο Κυριάκος Βελόπουλος. Ίδιος πολιτικός κυνισμός, ίδια εργαλειοποίηση του θυμικού, ίδια ευκολία στο να μετατρέπεται η Βουλή σε τηλεοπτικό πάνελ χαμηλής ποιότητας. Αν ο Καμμένος ήταν ο «ψεκασμένος» της εποχής των μνημονίων, ο Βελόπουλος είναι ο influencer της πολιτικής παρακμής. Με likes αντί για επιχειρήματα και προσβολές αντί για πολιτική.

Αλλά το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν βρίσκεται δεξιά. Βρίσκεται εκεί όπου υποτίθεται ότι κατοικεί η ευαισθησία και ο θεσμικός σεβασμός. Ένα μικρό, αλλά θορυβώδες αριστερό κόμμα έχει αναλάβει τον ρόλο που κάποτε είχε η Χρυσή Αυγή: τραμπουκισμοί, φωνές, προσωπικές επιθέσεις, απαξίωση των διαδικασιών. Όχι με γροθιές, με κάτι χειρότερο: με ηθικό εκβιασμό και διαρκή τοξικότητα. Η Βουλή μετατρέπεται ξανά σε πεδίο έντασης και όχι διαλόγου. Και το πιο ειρωνικό; Όλα αυτά στο όνομα της δημοκρατίας.

Η αλήθεια είναι απλή και ενοχλητική: η εποχή των πολιτικών τεράτων δεν έφυγε ποτέ γιατί ποτέ δεν αντιμετωπίσαμε τις αιτίες της. Απλώς αλλάξαμε σκηνικό. Και σε αυτό το σκηνικό, μέσα σε ένα αμφίβολο διεθνές περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, πολέμων και οικονομικών αναταράξεων, μεγάλο ποσοστό της ελληνικής κοινωνίας δείχνει να μην αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της εποχής.

Όχι άλλα τέρατα. Όχι άλλες «εποχές οργής». Γιατί, αν κάτι μας δίδαξε το 2015, είναι ότι τα τέρατα δεν κυβερνούν. Καταστρέφουν. Και μετά εξαφανίζονται, αφήνοντας τους λογαριασμούς στους υπόλοιπους.