Τελικά μπορούμε να πίνουμε νερό ενώ τρώμε

Ένα ποτήρι νερό δίπλα στο πιάτο θεωρείται εδώ και χρόνια από πολλούς μια απλή διατροφική συνήθεια που μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της ποσότητας που τρώμε. Η λογική μοιάζει αυτονόητη: το νερό γεμίζει προσωρινά το στομάχι και έτσι μπορεί να έρθει πιο γρήγορα το αίσθημα κορεσμού.

Μια νέα ανάλυση ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Cornell, όμως, παρουσιάζει μια αρκετά διαφορετική εικόνα. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Appetite, δεν δείχνουν ότι η μεγαλύτερη κατανάλωση νερού κατά τη διάρκεια ενός γεύματος οδηγεί απαραίτητα σε μικρότερη πρόσληψη τροφής. Αντίθετα, στη συγκεκριμένη μελέτη οι άνθρωποι που έπιναν περισσότερο νερό έτρωγαν και περισσότερο.

Περισσότερο νερό, περισσότερη τροφή

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από δύο προηγούμενα εργαστηριακά πειράματα, στα οποία συμμετείχαν συνολικά 86 ενήλικες. Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να φάνε όσο ήθελαν από γεύματα που περιλάμβαναν είτε τσίλι με μοσχάρι είτε chicken tikka masala, ενώ παράλληλα καταγραφόταν με λεπτομέρεια η κατανάλωση νερού και η συμπεριφορά τους κατά τη διάρκεια του γεύματος.

Η ανάλυση έδειξε ότι για κάθε επιπλέον 100 γραμμάρια νερού που κατανάλωναν οι συμμετέχοντες, αντιστοιχούσαν περίπου 39 γραμμάρια περισσότερης τροφής, δηλαδή περίπου 49 επιπλέον θερμίδες. Πρόκειται για συσχέτιση που παρατηρήθηκε στα συγκεκριμένα πειράματα και όχι για απόδειξη ότι το νερό προκαλεί από μόνο του την κατανάλωση περισσότερου φαγητού.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο προέκυψε από τον τρόπο με τον οποίο έπιναν οι συμμετέχοντες. Όσοι εναλλάσσονταν συχνότερα ανάμεσα σε μια μπουκιά φαγητού και μια γουλιά νερό είχαν την τάση να καταναλώνουν μεγαλύτερη ποσότητα. Κάθε επιπλέον εναλλαγή συνδεόταν με περίπου 4,4 γραμμάρια περισσότερης τροφής.

Γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό;

Οι ερευνητές εξετάζουν ορισμένες πιθανές εξηγήσεις, χωρίς όμως να θεωρούν ότι έχουν βρει ακόμη την οριστική απάντηση.

Μία από τις θεωρίες αφορά αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «αισθητηριακό ειδικό κορεσμό». Όσο συνεχίζουμε να τρώμε το ίδιο φαγητό, η απόλαυση και η ελκυστικότητά του σταδιακά μειώνονται και αυτό μπορεί να συμβάλει στο να σταματήσουμε. Η συχνή εναλλαγή ανάμεσα σε φαγητό και νερό ενδέχεται να διατηρεί το γεύμα πιο ευχάριστο αισθητηριακά, καθυστερώντας αυτή τη διαδικασία.

Το νερό μπορεί επίσης να λειτουργεί ως «λιπαντικό» κατά τη μάσηση και την κατάποση. Αυτό ενδέχεται να κάνει το φαγητό πιο εύκολο και να επηρεάζει την ταχύτητα με την οποία καταναλώνεται.

Παράλληλα, η ιδέα ότι το νερό παραμένει για αρκετή ώρα στο στομάχι και προκαλεί παρατεταμένο κορεσμό ίσως είναι πιο απλοποιημένη από όσο θεωρούσαμε. Όπως εξηγεί η Paige Cunningham, επίκουρη καθηγήτρια στη Διεύθυνση Επιστημών Διατροφής του Cornell και επικεφαλής της έρευνας, το νερό απομακρύνεται σχετικά γρήγορα από το στομάχι, επομένως η προσωρινή αύξηση του όγκου του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα διατηρήσει για μεγάλο διάστημα το αίσθημα πληρότητας.

Το πιο παράδοξο εύρημα

Υπήρχε, ωστόσο, ένα αποτέλεσμα που κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι συμμετέχοντες που έπιναν το νερό πιο γρήγορα κατέληγαν να τρώνε λιγότερο.

Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να εξηγήσουν με βεβαιότητα γιατί συνέβαινε αυτό. Μία πιθανότητα είναι ότι έχει σημασία ο χρόνος κατά τον οποίο το νερό παραμένει στο στόμα, ενώ μια άλλη είναι ότι η ταχύτητα κατανάλωσης νερού συνδέεται με τη συνολική διάρκεια του γεύματος. Το εύρημα θεωρείται προς το παρόν ανοιχτό ερευνητικό ερώτημα και όχι μια νέα διατροφική οδηγία.

Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κόψουμε το νερό με το φαγητό

Παρά τους εντυπωσιακούς τίτλους που μπορεί να προκύψουν από τη μελέτη, οι ίδιοι οι ερευνητές προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να εξαχθούν τόσο γενικά συμπεράσματα. Η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί δευτερογενή ανάλυση προηγούμενων πειραμάτων και πραγματοποιήθηκε σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον, με συγκεκριμένα γεύματα και περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν τα ίδια αποτελέσματα εμφανίζονται στην καθημερινή ζωή και με πολύ διαφορετικά είδη τροφίμων.

Επομένως, το συμπέρασμα δεν είναι ότι το νερό «παχαίνει» ή ότι πρέπει να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια του φαγητού. Η μελέτη απλώς δείχνει ότι η μέχρι σήμερα διαδεδομένη ιδέα πως όσο περισσότερο νερό πίνουμε μαζί με το γεύμα τόσο λιγότερο θα φάμε δεν υποστηρίζεται από τα συγκεκριμένα δεδομένα.

Με άλλα λόγια, αν διψάτε ενώ τρώτε, δεν υπάρχει λόγος να αφήσετε το ποτήρι στην άκρη. Το ενδιαφέρον της νέας έρευνας βρίσκεται αλλού: στο ότι η σχέση ανάμεσα στο νερό, τον κορεσμό και την ποσότητα που καταναλώνουμε φαίνεται να είναι πολύ πιο σύνθετη από το απλό «γεμίζω το στομάχι μου και τρώω λιγότερο».